Nga Pierre Haski “Internazionale”
Deri para disa kohësh, vizita e një presidentit kinez në Evropë, do të diskutohej kryesisht në termat e marrëveshjeve ekonomike. Këtë herë, me ardhjen e Xi Jinping, çështja është absolutisht politike. Nuk kishte ndodhur kurrë më parë, dhe kjo është një shenje e rolit udhëheqës që ka marrë tashmë Kina në botë, dhe gjithashtu e zgjimit të vonuar dhe të pjesshëm, por gjithsesi ngritjes nga gjumi të Evropës.
Franca ndërmori iniciativën e paparë më herët, duke e ftuar kancelaren gjermane Angela Merkel dhe presidentin e Komisionit Evropian Zhan Klod Junker, në një takim të përbashkët me president kinez Xi Jinping në Paris në datën 26 mars.
Deri më sot, Kina kishte negociuar ndarazi me vendet evropiane, dhe kjo i ka mundësuar zbatimin e logjikës “përça e sundo”. Momenti i vetëm i përbashkët, ka qenë një takim vjetor midis Kinës dhe BE-së, një ritual pa ambicie të mëdha. Tanimë, Franca dhe Gjermania kanë vendosur të krijojnë një “front” të përbashkët kundër një Kine që shqetëson, por që pa të cilën nuk mund të jetohet.
Paris dhe Berlini, së bashku me Komisionin Evropian, u përpoqën të zgjerojnë pjesëmarrjen në këtë takim, duke përfshirë të gjitha vendet e Bashkimit Evropian, gjatë darkës së Këshillit Evropian ditën e enjte, pavarësisht nga dallimet e dukshme mes tyre.
Përpara se të mbërrijë në Francë, presidenti kinez po viziton Italinë, një vend që ka zgjedhur një strategji tjetër nga ajo e dyshes franko-gjermane. Qeveria italiane, e formuar nga koalicioni midis së djathtës ekstreme dhe populistëve, ka rënë dakord të nënshkruajë një marrëveshje protokolli me Kinën, mbi rrugët e reja të projektit kinez të Rrugës së Mëndafshit, që përbën në thelb strategjinë kryesore globale të ndikimit nga ana e Pekinit.
Italia është vendi i vetëm i G7-ës, që ka rënë dakord të bëhet pjesë e këtij projekti. Në këmbim, Roma shpreson të marrë investime të mëdha në portin e Triestes, që mund të shndërrohet në një “trampolinë” kineze në Evropë.
Ndërkohë, francezët dhe gjermanët shpresojnë të negociojnë marrëdhënie reciprocitetit me Kinën, brenda një balance më të mirë të pushtetit. Javën e kaluar, Komisioni Evropian, prezantoi 10 propozime konkrete për një strategji të përbashkët përkundrejt ekspansionit të madh të Kinës, e përshkruar si një “rivale sistemike” e Evropës.
Është e qartë se as Franca dhe as Gjermania, nuk kanë dimensionet e nevojshme për të negociuar si të barabarta me Kinën. Natyrisht, niveli i duhur është ai evropian, por në këtë moment Pekini vazhdon të mos e marrë seriozisht BE-në. Kina, e angazhuar në një luftë tregtare dhe në një rivalitet midis superfuqish me Shtetet e Bashkuara, do të kishte shumë interes të kultivonte marrëdhënie të mira me këtë Evropë të braktisur nga Donald Trumpi.
Por, do të jetë e nevojshme që Xi të bjerë dakord që të diskutohen në tryezë të gjitha çështjet e diskutueshme, duke përfshirë respektimin e të drejtave të njeriut, një parametër që është përkeqësuar qartazi në Kinë, që kur Xi u ngjit në krye të vendit në vitin 2012. Nuk kemi mbërritur ende në atë fazë.
Por ky udhëtim i fundit i Xi-së në Evropë, shënon lindjen e një bote në të cilën Kina nuk është thjesht një gjigant ekonomik, por edhe një superfuqi politike me të cilën do të duhet të mësojmë të jetojmë së bashku, duke riformuluar rregullat e lojës. Kjo është lojë, gjatë kësaj vizite./ Përshtati Tirana Today
