“Hapi i parë për zgjidhjen e krizës ishte largimi i Edi Ramës. Për mua shqetësues është tejkalimi i përdorimit të dhunës ndaj protestuesve. Janë dhunuar edhe gazetarët, pra kemi një nervozizëm në rritje të mazhorancës. S’ka pasur gjëra aq të rënda sa të kesh 40 të arrestuar.”
Pavarësisht se në vijimësi, protesta e tretë kombëtare e opozitës ishte masive dhe pati jehonë ndërkombëtare. Kështu deklaroi sot në rubrikën “Opinion” në studion e lajmeve në News 24, analisti Fatos Lubonja.
Fatos Lubonja:
Sipas asaj që pashë unë, kishte një pjesëmarrje masive, ndryshe nga ç’mund të pritej që pjesëmarrja të vijë duke u dobësuar. Solli edhe atë që ka qenë e rëndësishme në këtë situatë, jehonën ndërkombëtare. Problematika shqiptare është një problematikë që është bërë pak a shumë ndërkombëtare, aq më tepër kur shikohet lidhur me protestat në vende të tjera si në Serbi apo Mal të Zi. Në një far mënyre, konfirmoi që këtu kemi një problem, një krizë që duhet zgjidhur. Debati mbetet i hapur se si duhet zgjidhur.
Kjo është një hap i dytë. Është i njëjti reagim, që në një far mënyre do ta injorojë që kemi të bëjmë me një krizë, me një krizë që mazhoranca është përgjegjëse dhe në një far mënyre kërkon që të jetë pjesë e zgjidhjes, që është refuzimi i krizës dhe protestës dhe ajo që është më shqetësuese është tejkalimi i përdorimit të dhunës ndaj protestues. Flitet për 40 arrestime. Është përdorur dhunë edhe ndaj gazetarëve. Kemi një nervozizëm në rritje ndaj mazhorancës. Me një përdorim të dhunës që nuk është proporcion me formën e protestës. Nuk ka pasur gjëra aq të rënda sa të kesh 40 të arrestuar. Dhe më shumë se sa çështje e ligjit, është çështje e frikësimit.
Problemi i madh i kësaj qeverie është pandjeshmëria ndaj atyre gjërave që janë dukshëm problematike në mënyrën se si qeveriset vendi. Protesta është mjeti i fundit, pasi ka pasur gjëra të tjera që kanë ndodhur para protestave që mund të trondisnin ndërgjegjen e mazhorancës. Këtu kemi të bëjmë me protesta që duan ta tronditin së jashtmi, duke u destabilizuar pushtetin për të cilin bëjnë aq shumë.
Se sa mund ta çojnë vendin në drama të mëdha dhe në tragjedi, kjo mbetet për tu parë, prirja e pushtetarëve tanë është të çojnë vendin nga drama në dramë, të përdorin të gjitha mjetet për të ruajtur karrigen e tyre. Tronditje mund të jetë që dikush jep dorëheqjen dhe thotë unë largohem.
Një ministër i Brendshëm që ka filluar të përdorë gaz lotsjellës sikur të jetë një gjë që nuk e shqetëson fare, ndërkohë që ai gaz lotsjellës që e kam provuar edhe vetë është shumë i dëmshëm për shëndetin, më duket se nuk ka asnjë lloj ndërgjegje për t’u shqetësuar dhe tronditur. Po kështu, Edi Rama dihet që tashmë që e vetmja gjuhë që njeh është gjuha e mohimit të çdo gjëje që ka bërë. Linja që kanë zgjedhur është linja e konfrontimit deri në fund. Ka një aventurizëm brenda që askush nuk e parashikon se çdo do të ndodhë më tej.
Gazi është një mjet që prek në mënyrë jo selektive. Ka prekur njerëz që nuk kanë qenë agresivë, sepse gazi shpërndahet dhe helmon edhe fëmijë, edhe gra, edhe gazetarë. Në këtë kuptim, gazi është shumë më i dëmshëm dhe i pamoralshëm. Policia mund të reagojë me mjetet e veta të forta ndaj pjesës së demonstruesve pakicë si të thuash.
Vihet re një teprim, sepse siç e gjykoj unë, nuk është se këta demonstrues kanë synime për të çuar deri në fund një betejë për jetë a vdekje, më shumë është një dhunë simbolike. Kur ata pushtuan shkallët e Kryeministrisë, ishte thjesht një pushim i shkallëve të Kryeministrisë. Ata bënë një fitore simbolike.
Gjëra të tilla janë normale. Nuk ka pasur sulme agresive që mund të vënë në rrezik jetën e policëve. Gazi, siç e kam parë unë është përdorur në mënyrë të tillë masive, që më shumë se çdo gjë ka për qëllim të shpërndajnë atë turmë njerëzish që është atje, sikur nuk duan t’i shohin. Në këtë kuptim, është metodë e ekzagjeruar dhe e rrezikshme, plus me pasoja për njerëzit.
Hapi i parë për zgjidhjen e krizës, largimi i Edi Ramës
Ikja e Edi Ramës është hapi i parë i zgjidhjes së krizës. Kjo krizë është shumë e thellë, një krizë politike, që do të thotë një krizë që ka të bëjë me raportin e forcave politike, konflikti midis partive. Përtej kësaj, është kriza e të gjithë vendit që ka çuar tek kjo krizë politike, pra kriza e ndërtimit të një sistemi ku një pakicë ka kapur shtetin, grabit në mënyrë gjithnjë e më agresive dhe arrogante pasurinë e shumicës. Ka të bëjë me sistemin që duhet ndryshuar.
Fillimi fare është ndoshta largimi i Edi Ramës, që këtë sistem e çoi në apogjeun e vet, pra përdorimit të pakicës së të fortëve, kriminelëve, të një grushti oligarkësh për të sunduar dhe kontrolluar gjithçka në vend. Është vetëm minimumi, do të thotë fillimi i një hapi tjetër, ndoshta i një qeverie teknike. Këtu debati duhet të jetë më i thellë në kuptimin se çfarë pritet nga kjo qeveri teknike, kush do t’ia japë kompetencat, kohëzgjatjen.
Nuk mund të bëhet një qeveri teknike e diktuar nga opozita. Duhet të jetë e përbashkët si një konsensus i pjesës më të arsyeshme të politikës shqiptare për të dalë në një situatë tjetër. Është dramatike të dëgjosh thirrjet e Duam Shqipërinë si gjithë Evropa pas 30 vjetësh.
Unë do të kisha preferuar një parullë tjetër që është përdorur edhe në Mal të Zi dhe Serbi, “Shteti jemi ne”. Ka ardhur koha që shqiptarët të kuptojnë që shteti janë ata. Shteti nuk është një grup oligarkësh, me në krye një bandit, një aventurier apo krye-aventurier dhe me ca kriminelë që e kanë vendin në burg. shteti jemi ne, gjithë populli shqiptar që po vuan nga ky sistem.
