Kina dhe Shtetet e Bashkuara janë dy emetuesit më të mëdhenj të gazit serrë në botë. Çdo përpjekje për të adresuar krizën klimatike, do të duhet të përfshijë shkurtime të thella të emetimeve nga këto dy kombe me energji elektrike.
Emetimet e Kinës janë më shumë se dyfishi i atyre të SHBA-së, por historikisht, SHBA-ja ka emetuar më shumë se çdo vend tjetër në botë.
Ka shumë faktorë për t’u marrë parasysh kur gjykohen kredencialet klimatike të një vendi, dhe ndërsa udhëheqësit mblidhen në Glasgow, Skoci për COP26 nga e diela, planet e SHBA-së dhe Kinës do të jenë në qendër të vëmendjes.
Në vitin 2006, Kina kaloi SHBA-në si emetuesi më i madh në botë i dioksidit të karbonit (CO2) – gazi serrë më i bollshëm në atmosferë.
Në vitin 2019, vitin e fundit para goditjes së pandemisë, emetimet e gazeve serrë të Kinës ishin gati 2.5 herë më shumë se ato të SHBA-së, dhe më shumë se të gjitha vendet e zhvilluara të botës së bashku, sipas një analize nga Rhodium Group.
Për sa i përket ekuivalentit të CO2 – që është një mënyrë për të matur të gjitha gazet serrë sikur të ishin CO2 – Kina emetoi 14.1 miliardë tonë metrikë në 2019. Kjo është më shumë se një e katërta e emetimeve totale në botë. SHBA ishte përgjegjëse për 5.7 miliardë tonë, 11% të emetimeve totale, e ndjekur nga India (6.6%) dhe Bashkimi Evropian (6.4%).
Kur shkencëtarët matin emetimet e gazeve serrë, ata shikojnë emetimet totale që një vend pompon në ajër në tokën e tij çdo vit. Këto emetime vijnë nga çdo gjë që mundësohet nga karburantet, duke përfshirë drejtimin e makinave që punojnë me benzinë, fluturimin, ngrohjen dhe ndriçimin e ndërtesave me energji të prodhuar nga qymyri, gazi natyror ose nafta, si dhe nga industria e energjisë elektrike. Burime të tjera, si emetimet nga shpyllëzimi, janë përfshirë gjithashtu.
SHBA është emetuesi më i madh historik
Emetimet historike janë të lidhura ngushtë me nivelet aktuale të ngrohjes globale. Ndërsa Kina është emetuesi më i madh në botë sot, SHBA-ja udhëhoqi çdo vend deri vonë. SHBA-ja ka emetuar pothuajse dy herë më shumë CO2 se Kina që nga viti 1850.
Asnjë vend në botë nuk ka hedhur më shumë gaze serrë në atmosferë se sa Shtetet e Bashkuara. Dhe me një rrugë të gjatë.
Emetimet e lëshuara qindra vjet më parë, kanë kontribuar në ngrohjen globale sot. Bota tashmë është ngrohur me 1.2 gradë Celsius që nga fillimi i Revolucionit Industrial dhe shkencëtarët thonë se duhet ta mbajmë atë në 1.5 gradë, për të shmangur ndikimet përkeqësuese të krizës klimatike.
Emetimet e CO2 të Kinës filluan të përshpejtohen në vitet 2000, ndërsa vendi u zhvillua me shpejtësi. Vendet e përparuara, si SHBA, Britania e Madhe dhe shumë në Evropë, janë industrializuar — dhe lëshojnë gazra që ndryshojnë klimën gjatë procesit — për rreth 200 vjet. Shumë nga komoditetet e të jetuarit në një vend të zhvilluar, kanë ardhur me koston e klimës.
Që nga viti 1850, Kina ka emetuar 284 miliardë tonë CO2, sipas analizave të reja nga Carbon Brief, një organizatë me bazë në Mbretërinë e Bashkuar që mbulon klimën, energjinë dhe politikat.
SHBA, nga ana tjetër, u industrializua dekada më parë dhe kanë lëshuar 509 miliardë ton CO2 — dy herë më shumë.
Kina është një vend i madh me 1.4 miliardë banorë, kështu që ka kuptim që do të emetonte më shumë se kombet më të vogla në përgjithësi. Por kur shikoni emetimet për frymë, një person emeton shumë më pak se mesatarja amerikane.
Në vitin 2019, emetimet për frymë të Kinës arritën në 10.1 ton. Për krahasim, SHBA arriti në 17.6 ton, sipas Grupit Rhodium.
Kjo pjesërisht varet nga mënyra e jetesës. Amerikanët fitojnë më shumë para, ata zotërojnë më shumë makina me gaz dhe fluturojnë më shumë se mesatarja e një personi kinez, sipas raportit të Transparency 2021 të Climate Transparency, duke cituar kompaninë e pavarur të kërkimit të energjisë Enerdata.
Kjo nuk do të thotë se Kina nuk duhet të ulë emetimet. Gjurma e karbonit për frymë e Kinës po arrin me shpejtësi me ato të vendeve më të pasura — në 20 vitet e fundit, ajo është pothuajse trefishuar.
Në vitin 2020, lëndët djegëse përbënin 87% të përzierjes së energjisë së brendshme të Kinës, me 60% nga qymyri, 20% nga nafta dhe 8% nga gazi natyror, sipas Enerdata.
Në SHBA, 80% e përzierjes së energjisë vjen nga lëndët djegëse fosile. Nga kjo, 33% është nga nafta, 36% nga gazi natyror dhe 11% nga qymyri, treguan shifrat e Enerdata.
Gazi natyror prodhon më pak emetime se qymyri, por është ende i dëmshëm për klimën dhe ka shqetësime në rritje se SHBA dhe pjesë të tjera të botës po investojnë shumë në gaz në vend të burimeve të rinovueshme.
Kina është përdoruesi dhe prodhuesi më i madh në botë i qymyrit, duke konsumuar më shumë se gjysmën e furnizimit në botë. Kjo është pjesërisht për shkak se Kina prodhon kaq shumë produkte dhe materiale për botën.
Burimi i lajmit: CNN. Përshtatur nga Tirana Today
