Gazetari dhe njëherësh analisti serb Milos Damnjanoviç ka zbuluar arsyet se përse Shqipërisë iu shtynë negociatat me Bashkimin Evropian.
Në një analizë për BIRN, ai shpjegon se interesat kombëtare të disa vendeve të BE-së, dhe politika e Brukselit ndaj stabilitokracisë së vendeve të Ballkanit janë dy nga faktorët që po pengojnë procesin e integrimit të Shqipërisë në familjen evropiane, pa përjashtuar këtu reformat shumë të dobëta të vetë qeverisë shqiptare.
Analiza e plotë: Që prej rënies së komunizmit, procesi i zgjerimit i ka dhënë Brukselit një mjet të rëndësishëm të ndikimit përkundrejt vendeve të Evropës Lindore, duke bërë të mundur që Brukseli të nxisë reformat në këto vende, në këmbim të shpërblimit të progresit me anëtarësimit në union.
Megjithatë, tani BE-ja, apo vendet anëtare individuale, duket e gatshme të minojë një nga “armët” më të mira në arsenalin e politikës së Brukselit.
Hapja e negociatave për anëtarësim, i premtohet Shqipërisë dhe Maqedonisë, vetëm nëse ato përmbushin kërkesat kryesore të BE- që kanë të bëjnë me reformën në sistemin gjyqësor në rastin e Shqipërisë, dhe zgjidhjen e mosmarrëveshjes mbi emrin midis Greqisë dhe Maqedonisë.
Ndërsa të dyja vendet kanë bërë pak a shumë pjesën e tyre për hapjen e bisedimeve, BE-ja – kryesisht për shkak të bllokimit nga Franca, Holanda dhe Danimarka – nuk ka arritur të mbajë pjesën e tyre të premtimit.
Dy vendeve të Ballkanit, iu premtua mundësia e hapjes së negociatave për anëtarësim vetëm në vitin 2019. Hungaria dhe – në një masë më të vogël – Polonia, janë shpesh të kritikuara nga pjesa më e madhe e Evropës, për hapat prapa që po bën atje demokracia, mungesën e lirisë së medias, politikave të egra ndaj emigrantëve dhe në tërësi qasjen anti-liberale.
Në komentin e tij për “Balkan Insight”, Tom Jones vëren se shumica e këtyre kritikave vlejnë edhe për Bullgarinë. Por pse Bullgaria merr kaq pak vëmendje dhe kritika në këto fusha, ndryshe nga këto dy vende të BE-së? Jones thotë se Bullgarisë i është dhënë “leja” për t’u sjellë në këtë mënyrë.
Pse presidenti francez Emmanuel Macron, ka qenë aq i prirur të bllokojë hapjen e negociatave të pranimit në BE për Shqipërinë dhe Maqedoninë?
Narritiva zyrtare, do ta thoshte se Franca është e shqetësuar për sundimin e ligjit në të dyja vendet, veçanërisht në Shqipëri, prandaj u mor edhe vendimi për t’i hapur potencialisht negociatat e pranimit vetëm në qershorin e 2019-ës, nëse reformat në të dyja vendet vazhdojnë të japin rezultate.
Megjithatë, Loic Tregoures argumenton në komentin e tij për “Balkan Insight”, se arsyeja e vërtetë për bllokimin e hapjes së negociatave për anëtarësim, ka më shumë lidhje me politikën franceze, dhe veçanërisht me qasjen ndaj zgjedhjeve parlamentare evropiane në vitin 2019.
Ndërsa Macron duket se po bllokon Shqipërinë dhe Maqedoninë, me shpresën e reduktimit të mbështetjes për partitë e ekstremit të djathtë në Francë, Tregoures argumenton se në realitet, kjo dredhi nuk ka gjasa të zhvendosë shumë votues të Frontit Nacional drejt qendrës, duke i shkaktuar potencialisht dëme të mëdha reformistëve pro-evropianë në Ballkan.
Ky korrik, do të jetë i mbushur me takime ndërkombëtare që lidhen me Ballkanin. Udhëheqësit kinezë dhe ata rajonalë, do të mblidhen për Samitin e 16+1 në Sofje në datat 6-7 korrik, ndërsa pas ditësh do të mbahet Samiti i Londrës nën kujdesin e Procesit të Berlinit.
Të dyja përfaqësojnë mekanizmat e preferuara të BE-së dhe Kinës, për projektimin e fuqisë së tyre në rajon. Ato gjithashtu vijnë në kohën e një frike në rritje, lidhur me goditjet që Kina po i jep “brezit delikat” ballkanik të BE-së.
Megjithatë, siç sugjeron analiza jonë e dy samiteve të ardhshme, ndoshta mbi BE-në sundon frika, për atë që Kina synon të realizojë në Ballkan. Nëse nuk është “loja e vetme” në qytet, BE është ende në pozita dominante.
Michal Vit, një hulumtues me Institutin Europeum për Politikat Evropiane, dhe ekspert për aktivitetet kineze në Ballkan, ngre alarmin mbi rreziqet e depërtimit të Pekinit në rajon.
Kreditë e pakufizuara, veçanërisht kur bëhet fjalë për luftimin e korrupsionit dhe përmirësimin e sundimit të ligjit, mund t’u përshtaten elitave politike lokale, por ato nuk do të kontribuojnë në një qeverisje më të mirë në rajon.
Austria mori nga Bullgaria drejtimin e presidencës së radhës të Këshillit të Bashkimit Evropian. Motoja e shpallur e Vjenës “një Evropë që mbron”, tingëllon kryesisht mirë, me përjashtim të asaj që ajo është kryesisht e orientuar drejt mbrojtjes së Evropës nga sfidat e jashtme, reale apo të perceptuara, si emigracioni.
Për Ballkanin Perëndimor, që ka qenë shumë në fokus të presidencës bullgare, ky ndryshim do të thotë më pak vëmendje për vendet e këtij rajoni.
Por kjo s’do të thotë se Ballkani do të jetë tërësisht jashtë vëmendjes. Megjithatë, një fokus shumë më i madh mund të pritet për shembull në marrëdhëniet me vendet e Afrikës së Veriut, që janë duke u parë gjithnjë e më shumë si çelësi për ndalimin e emigrimit të paligjshëm në të gjithë Mesdheun.
PËRSHTATI TIRANA TODAY
