Profesorja Odri der Mer në Universitetin Norvegjez të Shkencës dhe Teknologjisë (NTNU), kërkon nga Ministria e Arsimit në vend, që fëmijët të trajnohen sadopak për shkrimin me dorë në shkollë. Kjo pasi rezultatet nga disa studime, kanë treguar sesi fëmijët dhe të rriturit, mësojnë më shumë dhe mbajnë mend më mirë kur shkruajnë me dorë.
Tani një studim tjetër konfirmon të njëjtën gjë: zgjedhja e shkrimit me dorë, mbi përdorimin e tastierës në kompjuter bën që fëmijët të mësojnë dhe kenë një kujtesë më të mirë. Van der Mer dhe kolegët e saj e kanë vënë re këtë gjë disa herë, në fillim në vitin 2017 dhe tani në vitin 2020.
Në vitin 2017, ajo shqyrtoi aktivitetin e trurit tek 20 nxënës. Tani ajo ka botuar një studim në të cilin shqyrtoi aktivitetin e trurit të 12 të rinjve dhe 12 fëmijëve. Kjo ishte hera e parë që fëmijët merrnin pjesë në një studim të tillë.
Të dyja studimet u kryen duke përdorur një EEG për të gjurmuar dhe regjistruar aktivitetin e valëve së trurit. Pjesëmarrësit mbanin në kokë një kapuç me mbi 250 elektroda të bashkangjitura. Truri prodhon impulse elektrike kur është aktiv. Sensorët në elektroda janë shumë të ndjeshëm, dhe matin saktë aktivitetin elektrik që zhvillohet në tru.
Çdo ekzaminim zgjati 45 minuta për person, dhe studiuesit morën 500 sinjale në sekondë. Rezultatet treguan se truri si tek të rriturit, ashtu edhe tek fëmijët është shumë më aktiv kur njeriu shkruan me dorë, sesa kur shtyp në tastierën e kompjuterit.
“Përdorimi i stilolapsit dhe letrës, i jep trurit më shumë mjete se ku të ruajë kujtimet e veta. Shkrimi me dorë, krijon shumë më shumë aktivitet në pjesët sensorimotorike të trurit. Shumë shqisa aktivizohen kur stilolapsi shkruan mbi letër, kur ti sheh letrën ku shkruan dhe dëgjon tingullin që krijon gjatë shkrimit. Këto përvoja shqisore, krijojnë kontakt midis pjesëve të ndryshme të trurit, dhe e hapin më shumë trurit ndaj të mësuarit. Që të dyja ato mësojnë më mirë dhe kujtojnë më mirë”- thotë Van der Mer.
Ajo beson se studimet e saj dhe të të tjerëve, theksojnë rëndësinë që fëmijëve të nxiten të vizatojnë dhe shkruajnë në moshën e hershme, sidomos në shkollë. Realiteti i sotëm digjital, bën që koha e kaluar para ekraneve digjitale, të zërë një pjesë e madhe të jetës së përditshme të fëmijëve dhe adoleshentëve.
Një sondazh në 19 vendeve të BE-së, tregon se fëmijët dhe adoleshentët norvegjezë kalojnë më shumë kohë në internet. Smartfoni është një shoqërues i vazhdueshëm i tyre, i ndjekur nga afër nga kompjuteri dhe tableti. Sondazhi tregon se fëmijët norvegjezë të moshës 9-16 vjeç, kalojnë gati 4 orë në internet çdo ditë, dyfishi në krahasim me vitin 2010.
Van der Mer mendon se të mësuarit digjital ka shumë aspekte pozitive, por gjithsesi ajo nxit praktimin e qëllimshëm të shkrimit të dorës. “Duke pasur parasysh zhvillimet e viteve të fundit, ne rrezikojmë që një ose më shumë gjenerata ta humbasin aftësinë për të shkruar me dorë. Kërkimi ynë dhe i të tjerëve, tregon se kjo do të ishte një pasojë shumë e dëmshme e rritjes së aktivitetit dixhital”- thotë Mer.
Ajo beson se duhet të ketë udhëzime kombëtare, sipas të cilave fëmijët të marrin të paktën një trajnim minimal të shkrimit të dorës çdo ditë. “Disa shkolla në Norvegji janë bërë plotësisht dixhitale, dhe po e anashkalojnë shkrimin e dorës. Shkollat finlandeze janë edhe më të digjitalizuara se sa në Norvegji. Shumë pak shkolla, ofrojnë orë ku fëmijët trajtohen të shkruajnë me dorë”- thotë Van der Mer.
Në debatin rreth shkrimit të dorës apo përdorimit të tastierës në shkollë, disa mësues besojnë se tastierat krijojnë më pak zhgënjim tek fëmijët. Ata thonë se fëmijët mund të shkruajnë më shpejt tekste më të gjata, dhe janë më të motivuar të shkruajnë, pasi e shohin veten më të aftë përballë një tastiere.
“Të mësosh të shkruash me dorë është një proces pak më i ngadaltë, por është e rëndësishme që fëmijët të kalojnë nëpër fazën e lodhshme të të mësuarit në këtë formë. Lëvizjet e ndërlikuara të duarve, dhe formësimi i shkronjave janë të dobishme në disa aspekte.
Nëse përdorni një tastierë, ju bëni të njëjtën lëvizje për secilën shkronjë. Shkrimi me dorë, kërkon kontroll të aftësive dhe shqisave tuaja motorike. Është e rëndësishme që ta ushtroni trurin përmes një gjendje mësimore sa më shpesh të jetë e mundur”- thotë Van der Mer.
“Truri ka evoluar për mijëra vjet. Që ai të zhvillohet në mënyrën më të mirë të mundshme, ne duhet të përdorim të gjitha shqisat tona, të dallim në natyrë, të provojmë të gjitha llojet e motit dhe të takojmë njerëz të tjerë. Nëse nuk e sfidojmë trurin tonë, ai nuk mund të arrijë potencialin e tij të plotë. Dhe kjo mund të ndikojë edhe në ecurinë e fëmijëve në shkollë”- thekson Van der Mer.
Burimi i lajmit: https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-10/nuos-wwb100120.php
Përshtatur nga TIRANA TODAY
