Një ekip ndërkombëtar shkencëtarësh, ka sfiduar natyrën duke prodhuar diamantë brenda disa minutash në një laborator në temperaturën e dhomës, një proces që normalisht kërkon miliarda vjet, një presion të madh dhe temperatura super të nxehta.
Ekipi, i udhëhequr nga Universiteti Kombëtar Australian (ANU) dhe Universiteti RMIT, prodhoi 2 lloje diamanti: ai që përdoret zakonisht në prodhimin e unazave të fejesës apo martesës, dhe një lloj tjetër diamanti i quajtur Lonsdaleite, që gjendet në natyrë në vendet ku dikur janë përplasur meteorite si për shembull Kanioni Diablo në SHBA.
Një nga studiuesit kryesorë, profesoresha e ANU, Xhudi Bredbi, thotë se arritja e tyre tregon se edhe “Supermeni” mund të ketë përdorur një hile të ngjashme, kur e shndërronte qymyrin në diamant, pa përdorur fuqinë e tij për të prodhuar temperatura të larta.
“Diamantët natyrorë, formohen zakonisht gjatë miliarda viteve, rreth 150 kilometra të thellësi të Tokës, ku ka presione të larta, dhe temperatura mbi 1.000 gradë Celsius”- thotë Bredbi. Ekipi, përfshirë ish-studiuesin e PhD të ANU Tom Shiell, krijoi më herët diamantin Lonsdaleite po në laborator.
Ky zbulim i ri i papritur, tregon se Lonsdaleite dhe diamanti i zakonshëm, mund të prodhohen artificialisht në temperatura normale të dhomës, duke përdorur presione të larta – ekuivalente me 640 elefantë afrikanë mbi majën e një këpuce baleti.
“Ndryshimi i rëndësishëm, është mënyra se si ne e ushtrojmë këtë presion, dhe si presione shumë të larta, lejojnë që karboni të përjetojë një dukuri që quhet“qethje”- e cila është si një forcë gjarpëruese ose rrëshqitëse. Ne mendojmë se kjo bën që atomet e karbonit të lëvizin dhe të formojnë Lonsdaleite dhe diamantet e rregullta”-tha profesoreshës Bredbi.
Studiuesi bashkë-udhëheqës i studimit, profesor Dugall Mekulosh dhe ekipi i tij në RMIT, përdorën teknika të përparuara të mikroskopisë elektronike, për të kapur pjesëzat e ngurta dhe të paprekura nga mostrat eksperimentale, për të kuptuar se si u formuan dy llojet e diamanteve.
“Fotot që morën, na treguan se diamantët e rregullt formohen vetëm në mesin e këtyre venave të Lonsdaleite, nën këtë metodë të re të zhvilluar nga ekipi ynë ndërkombëtar“-thotë ai.“Të shohësh këta diamantë të krijuar në këtë mënyrë ishte thjesht fantastike, dhe në fakt na ndihmon të kuptojmë se si ato mund të formohen”, shton më tej ai.
Diamanti Lonsdaleite, i emërtuar kështu pas shkencëtares Ketlin Lonsdale, ka një strukturë të ndryshme kristali nga diamanti i rregullt. Ai parashikohet të jetë 58 për qind më i fortë. “Lonsdaleite, ka potencialin të përdoret për prerjen e materialeve super të ngurta në galeritë e minierave. Krijimi i sa më shumë nga këta lloj diamantësh të rrallë, por super të dobishëm, është synimi ynë afatgjatë”, thotë Bredbi.
Xingshuo Huang, është një studiuese e doktoraturës në ANU dhe punon në laboratorin e profesoreshë Bredbit. “Të qenit në gjendje për të prodhuar 2 lloje diamanti në temperaturën e dhomës ishte emocionuese, edhe për faktin se kjo gjë u arrit për herë të parë në laboratorin tonë”, tha ajo. Ekipi, që përfshiu Universitetin e Sidneit dhe Laboratorin Kombëtar në SHBA, i ka publikuar gjetjet e këtij studimi në revistën “Small”.
Burimi i lajmit: https://www.technologynetworks.com/analysis/news/scientsists-make-diamonds-at-room-temperature-in-minutes-343031
Përshtatur nga TIRANA TODAY
