Nga pikëpamja e të ardhmes së Aleancës së Atlantikut, Samiti i NATO-s i mbajtur në ndërtesën e re në Bruksel, ishte i një rëndësie simbolike. Temat e rendit të ditës, së cilave iu dha më tepër rëndësi në samitin e djeshëm, ishin dy: ndarja e peshës së shpenzimeve të mbrojtjes në organizatë dhe lufta kundër terrorizmit.
Çështja më kritike nga këndvështrimi i liderëve evropianë, ishte perceptimi i Presidentit të SHBA-së rreth perspektivës së ardhshme të NATO-s. Pyetja ‘nëse SHBA do të vazhdonte ose jo një angazhim strategjik të fuqishëm në NATO në periudhën Trump’, ishte e një rëndësie jetësore për Evropën. Sidomos kur fokusi i tyre mbetet: pro+esi Brexit dhe se si do të vazhdojë pozita e unitetit të Kontinentit Evropian në fund të këtij pro+esi…
Zgjedhja e presidentit Macron në Francë krijoi një qetësi përballë rrezikut të së djathtës populiste që është një e vërtetë në rritje. Kancelarja gjermane Merkel, në kuptimin e mbajtjes së zgjedhjeve në vjeshtë dhe mbështetjes së BE-së pas Brexit në dyshen Gjermani-Francë, tani është më e qetë. Gjithsesi takimi i Marsit Merkel-Trump të kujton “krizën e shtrëngimit të duarve.” Dhe etiketimi i NATO-s gjatë fushatës zgjedhore të Trump si “institucion i rrënuar” ende është në mendjen e tyre. Megjithëse më pas Trump shprehu konsiderata të larta dhe theksoi rëndësinë e kësaj organizate… Me këto arsye liderët Evropian në samit si fillim ishin në kërkim të bashkimit kimik me Trump.
Performanca e udhëtimit Arabi Saudite-Izrael-Vatikan tregon që Trump është mbështjellë nga një qasje akoma më diplomatike dhe të kujdesshme. Trump, i cili la pa përmendur “terrorizmin Islamik radikal” në Rijad, liderëve arabë u dha shpresa të mëdha në drejtim të punëve të përbashkëta. Sigurisht duke i shitur vendeve të Gjirit qindra miliardë dollarë armatime në këmbim.
Hapja e rrafshit të diskutimit në një seri problemesh kritike në marrëdhëniet BE-SHBA dhe kalimi brenda një optimizmi në samitin e Brukselit, nuk do të ishte surprizë në këtë vlerësim.
Liderët evropianë e kuptojnë insistimin e Trump në çështjen e ndarjes së peshës dhe të kërkesës në ndryshimet e harxhimeve të mbrojtjes së aleancës ku 70% e buxhetit të saj përballohet nga SHBA. Presidenti Trump me këtë ndarjen e peshës ka për qëllim të përforcojë shtimin e kontributeve të BE-së si në luftën me terrorizmin në Siri dhe Afganistan, ashtu dhe në bashkëpunim më të gjerë në shkëmbimin e informacioneve.
Në turin e Lindjes së Mesme, Trump hapi një faqe të re me Izraelin dhe Arabinë Saudite, si dhe u takua me liderin Palestinez Abbas. Ai vendosi një frymë pozitive duke theksuar zgjidhje paqësore mes dy vendeve. Vetëm se nuk duhet pritur që kjo frymë do të sjellë zgjidhjen e problemit Palestinez. Qëllimi më konkret i Trump ishte afrimi i Izraelit me Arabinë për rrethimin e Iranit. Dhe kjo do të thotë përshpejtim të luftërave me përfaqësuesit e Iranit në Siri, Irak dhe Jemen. Dhe shembull për këtë është goditja e një autokoloni Shii-t me mbështetje Iraniane ditë më parë nga Amerika. Por, nuk është e vërtetë që vendet e Gjirit po presin që SHBA të luftojë me Iranin në emër të tyre. Ende është e papërcaktuar se sa parësore do ta sjellë Trump luftën kundër rritjes së influencës së Iranit. Pikërisht këtu qartësohet përsëri rëndësia strategjike e Turqisë për aleancën Perëndimore.
Pavarësisht vendimit të armatimit të YPG-së për operacionin luftarak të Rakka-s, Trump dhe NATO e dinë nevojën e bashkëpunimit me Turqinë partnere në pikën e përgatitjes së Irakut dhe Sirisë së pas ISIS-it. Në fakt ky tipar dallues fiton pikë jo vetëm në Washington por edhe në Bruksel. Liderët evropianë po kërkojnë rrugët e bashkëpunimit me Turqinë e Erdoganit dhe duket sikur e kanë braktisur thënien “ndalim shqyrtimit të anëtarësimit të Ankarasë me të drejta të plota në BE.”
Më mirë t’ia lëmë të nesërmes se deri ku do të shkojnë marrëdhëniet Turqi-BE.
Burhanettin Duran/SABAH/Shkrimin në origjinal mund ta lexoni këtu
Përshtati nga turqishtja redaksia e Tirana Today
