Nga Misha Savic & Slav Okov, “Bloomberg View”
Entuziazmi në Maqedoninë e Veriut po venitet, teksa Bashkimi Europian po zvarrit mbajtjen e premtimit, për çeljen e bisedimeve të anëtarësimit. Ngrirja e procesit të zgjerimit të unionit, në rajon, rrezikon të sjellë pasoja të tmerrshme në të gjithë Ballkanin Perëndimor të paqëndrueshëm.
Vendet e rajonit, të sfilitura nga luftërat e përgjakshme pas shpërbërjes së Jugosllavisë, janë të dëshpëruara për t’iu bashkuar Bashkimit Evropian. Shqipëria, Bosnje Hercegovina, Mali i Zi, Kosova dhe Serbia, po presin gjithashtu në radhë.
Por me zyrtarët në Bruksel, që po harxhojnë aktualisht energji në beteja e pushtetit mbi postet më të rëndësishme në BE-së, shumica e vendeve anëtare hezitojnë që të mirëpresin anëtarë të rinj. Politikanët në Ballkan, e kanë të vështirë t’ia shpjegojnë këtë bllokim 18 milionë qytetarëve të tyre, të cilët dëshirojnë paga më të larta, dhe një jetë pa korrupsion.
Shumë prej tyre synojnë të emigrojnë. “Nëse nuk fillojmë bisedimet e pranimit në BE-në këtë vit, kjo për mua do të thotë që nuk ka një perspektivë evropiane”– u shpreh Nikola Dimitrov, ministri i jashtëm i Maqedonisë Veriore, pasi Brukseli shtyu sërish marrjen e një vendimi mbi fillimin e negociatave me Shkupin.
“Nëse data e fillimit të bisedimeve shtyhet prapë, unë nuk do të kem më kurajën t’i flas popullit tim, qytetarëve të mi për një të ardhme në BE”- theksoi ai. Maqedonia e Veriut, ka bërë më shumë se sa shumica e vendve të tjera të rajonit, për të lehtësuar anëtarësimin në union.
Këtë vit, ajo i dha fund një mosmarrëveshje afatgjatë me Greqinë mbi çështjen e emrit, duke zhbllokuar menjëherë anëtarësimin e saj në NATO, që pritet të ndodhë shumë shpejt. “Në rast se Maqedonia e Veriut nuk shpërblehet në mënyrën e duhur për progresin e arritur, mesazhi për vendet e tjera në rajon do të jetë i qartë: Mos shpresoni se do të ndodhë ndonjë gjë!”- thotë Marko Kmezic, studiues në Qendrën për Studimet mbi Evropën Juglindore në Universitetin e Gracit në Austri.
Me pezullimin e procesit të hyrjes në BE, tensionet brenda vendeve të Ballkanit po rriten ndjeshëm. Protesta anti-qeveritare, kanë ndodhur në Serbi, Shqipëri, Mal të Zi dhe Bosnje Hercegovinë. Tetë muaj pas zgjedhjeve parlamentare, kjo e fundit nuk ka ende një qeveri. Marrëdhëniet midis Serbisë dhe Malit të Zi, janë në nivelin më të ulët që nga ndarja e tyre paqësore në vitin 2006, për shkak të një konflikti mbi Kishën Ortodokse. Raportet Serbi-Kosovë, mbeten tepër të tensionuara.
Bisedimet e ndërmjetësuara nga Brukseli, për t’i dhënë fund konfliktit mes tyre, janë bllokuar që nga viti i kaluar. Ka një lloj pritshmërie se samiti i korrikut në Paris, nën drejtimin e Emmanuel Macron dhe Angela Merkelit me vendet e Ballkanit, do të ndihmojnë në fillimin e bisedimeve për një paqe të qëndrueshme mes Prishtinës dhe Beogradit.
Gjithsesi, deri më sot nuk është caktuar asnjë datë e re për bisedimet. Disa vende kanë sinjalizuar se ata i kuptojnë problemet me të cilat përballet BE-ja. “Blloku ka probleme me zgjedhjen e drejtuesve të rinj, të cilat duhet zgjidhur”, u tha gazetarëve Ivica Dacic, zëvendëskryeministër dhe ministër i jashtëm i Serbisë. “Mund të duhet të kalojnë muaj, për të parë se në cilin drejtim do të shkojë BE-ja”, tha ai.
Por pa një angazhim dhe mbikëqyrje të fortë të rajonit që kërcënohet nga lufta, analistët parashikojnë një atmosferë të brishtë në Ballkanin Perëndimor. Kjo rrezikon përshkallëzimin e luftës për pushtet në rajon midis Perëndimit, Rusisë, Kinës dhe Lindjes së Mesme. “Politika rajonale është në kaos”- shprehet Timothy Less, udhëheqës i projekteve në Forumin për Gjeopolitikën në Kolegjin Darvin në Kembrixh.
“Unë parashikoj ndodhjen e më shumë trazirave politike gjatë disa viteve të ardhshme, dhe një rënie në autoritarizëm, teksa njerëzit e nervozuar – veçanërisht ata të shtresës rurale dhe klasës punëtore – do t’u bëjnë thirrje udhëheqësve të tyre, që të ruajnë rendin dhe sigurinë”, përfundoi ai./ Tirana Today
