Nga: Ronald E.Riggio “Psychology Today”
E kush do ta kishte menduar, se pas një ecurie ekonomike shumë të mirë, dhe një bote që po bëhej gjithnjë e më e angazhuar dhe ndërlidhur, gjërat do të ndalnin befas në këtë mënyrë? Lufta ndaj kësaj pandemie globale, është shndërruar një sfidë të përbashkët për të gjithë.
Ndërsa “jemi vetëizoluar”, dhe përfshirë në “distancimin shoqëror” në përpjekje për t’ju përshtatur situatës, të gjithë dëshirojmë t’i rikthehemi jetës tonë të zakonshme. Por do të ishte e turpshme nëse në fund të kësaj krize, ne do të riktheheshim thjesht “në normalitet”, pa reflektuar aspak mbi atë që kaluam. Ja cilat janë 5 leksionet jetike, që duhet të nxjerrim ne dhe udhëheqësit tanë nga kjo krizë:
Shkenca ka shumë rëndësi
Në një epokë ku shkenca e ka zgjatur jetën tonë, dhe na e ka përmirësuar cilësinë e jetës, do të ishte e pamundur të mos mbështeteshim sërish tek ajo, në marrjen e vendimeve të rëndësishme për përballimin e një krize të rëndë, si kjo që ka shkaktuar pandemia e koronavirusit.
Pavarësisht nëse ishte qeveria kineze, ajo që u përpoq të fshehë atë që dinin mjekët mbi pandeminë e afërt, apo liderët perëndimorë që injoruan sugjerimet e shkencëtarëve për të ndërmarrë masa drastike, ne duhet të kuptojmë rreziqet që na vijnë nga mosmbështetja tek zbulimet shkencore në hartimin e politikave qeveritare.
Udhëheqja autoritare nga lart-poshtë nuk funksionon
Ne mund t’i përdorim Kinën dhe SHBA-në, si shembuj të dështimit të udhëheqjes autoritare. Vendimi i dështuar i qeverisë kineze, për të fshehur shpërthimin e epidemisë së koronavirusit, dhe deklaratat e nxituara të presidentit amerikan Donald Trump që binin ndesh me atë që pretendojnë ekspertët e tij, sugjerojnë se kur vendimet që përqendrohen tek një “lider” i vetëm dhe i plotfuqishëms, pa kontributin e të tjerëve, kjo është një recetë që të çon drejt katastrofës. Njëqind vjet kërkime mbi lidershipin, na tregojnë se lidershipi autoritar nuk funksionon mirë.
Lakmia dhe interesi vetjak, janë armiqtë tanë më të këqij
Pavarësisht nëse janë përfitues ata që po rritin çmimet e mjeteve të rëndësishme mbrojtëse mjekësore, apo ata që zbrazin raftet e dyqaneve ushqimore, ne po shohim të vërtetën e shëmtuar, se lakmia përfaqëson “anën e errët” të natyrës sonë njerëzore, ç’ka bën që disa prej nesh të përfitojnë në kurriz të të tjerëve.
Nëse personeli mjekësor nuk mbrohet në mënyrë të duhur nga infeksioni, apo nëse disa nga bashkëqytetarët tanë rrezikojnë ekspozimin duke u përpjekur të gjejnë ushqim, ne të gjithë do të jemi të humbur. Përtej pandemisë, hendeku ekonomik në rritje midis ultra të pasurve dhe shtresave më të varfra socio-ekonomike të shoqërisë, është një problem i lidhur me lakminë, dhe kjo gjë kërkon një adresim të menjëhershëm.
Duhet një pjesëmarrje aktive në jetën publike
Në një vend ku më pak se gjysma e qytetarëve votojnë rregullisht, dhe ku njerëzit përpiqen në mënyrë rutinore të “mos përfshihen”, ne duhet ta kuptojmë fuqinë dhe përfitimet që vijnë nga angazhimi i qytetarëve në proceset zgjedhore. Në hulumtimin e udhëheqjes, ne kemi filluar të fokusohemi mbi rolin e rëndësishëm që luajnë ithtarët shembullorë në ndryshimin dhe realizimin e gjërave.
Ne po e shohim këtë gjë çdo ditë në media. Mjekë dhe teknikët, që po modifikojnë ventilatorët për t’i përdorur tek më shumë se një pacient, vullnetarët që u bëjnë pazarin të moshuarve dhe atyre me aftësi të kufizuara, zyrtarët lokalë që përplasen me drejtuesit e niveleve më të larta të qeverisë, për të ndërmarrë veprime më drastike dhe shpëtuar jetë njerëzish.
Nëse lakmia është natyra e errët e njerëzve, altruizmi, të ndihmuarit e të tjerëve, është ana e ndritshme e tij. Tek e fundit, janë qytetarët e angazhuar në organizata dhe shoqërinë civile, ata që bëjnë shumë gjëra, dhe jo udhëheqësit politikë.
Nuk mund ta humbasim këtë mundësi për të mësuar dhe evoluar
Siç e thonë historianët “ata që nuk mësojnë dot nga e kaluara, janë të dënuar që ta përsërisin atë”. Nëse udhëheqësit tanë, nuk shfrytëzojnë mundësinë për të mësuar nga sfida e pandemisë globale të koronavirusit, ka të ngjarë që ata të gjenden të papërgatitur kur të lindin probleme të reja. Mënyra më e mirë për të udhëhequr në një krizë është përgatitja paraprake. Ne po shohim sot problemet që ka sjellë mungesa e përgatitjeve, injorimi i paralajmërimeve, mungesa e rezervave të duhura të pajisjeve dhe furnizimeve mjekësore. Jo vetëm udhëheqësit, por secili nga ne duhet të mësojë nga kjo përvojë.
Ne duhet të përgatitemi për kriza të mundshme, të jemi të informuar, dhe të kemi plane për emergjencat. Ne duhet të jemi më të angazhuar në shoqëri, në zgjedhjen e drejtuesve tanë, dhe të flasim atëherë kur është e nevojshme (“shumica e heshtur” nuk është një gjë e mirë). Ne duhet të mësojmë, evoluojmë, jo sepse mund të kemi një krizë tjetër, por sepse është e sigurtë që do të ketë kriza dhe sfida të tjera.
TIRANA TODAY
