Hëna është “shoqëruesja” më e afërt e njerëzimit në udhëtimet tona në hapësirë, dhe i vetmi trup qiellor që kemi pasur rastin ta vizitojmë. Por pavarësisht afërsisë së saj relative, sateliti ynë vazhdon të ketë shumë sekrete interesante. Ja cilat janë disa prej tyre.
Tërmetet hënore
Pavarësisht se është një trup qiellor tërësisht shkëmbor, dhe shumë pak aktivitete gjeologjike, Hëna është e prirur gjithësesi të lëkundet. Këto dridhje quhen tërmete hënore, dhe ndahen në 4 lloje. Tri llojet e para – tërmetet e fortë, që shkaktohen nga përplasjet e meteorëve, dhe tërmetet termike të shkaktuar nga nxehtësia e Diellit, që janë relativisht të padëmshëm.
Por i katërti, mund të jetë mjaft i frikshëm. Këto tërmete hënore “të cekët”, mund të arrijnë një magnitudë deri në 5.5 të shkallës Rihter, një lëkundje e mjaftueshme për të lëvizur mobiljet e mëdha, dhe që zgjasin për 10 minuta, pra shumë gjatë krahasuar me ata në Tokë.
Sipas NASA-s, këto tërmete kanë mundësi ta bëjnë Hënën të “tingëllojë si një kambanë”. Ne nuk kemi ende asnjë ide, se nga se shkaktohen tërmetet hënore. Tërmetet në Tokë, e dimë se shkaktohen nga lëvizja e pllakave tektonike, por Hëna nuk ka ndonjë tektonikë pllakash aktive.
Disa studiues, mendojnë se lëkundjet në Hënë, mund të kenë ndonjë lidhje me aktivitetin e baticave në Tokës, që dihet se shkaktohen nga tërheqja gravitacionale e Hënës. Sidoqoftë, kjo teori është jo shterruese, pasi forcat e baticës ndikojnë në tërësinë e Hënës, në një kohë që tërmetet hënore janë zakonisht janë të lokalizuara diku.
Është planeti ynë binjak, dhe jo sateliti ynë
Shumica e njerëzve, mendojnë se Hëna është sateliti ynë. Por disa pretendojne se në fakt ajo duhet të klasifikohet si një planet. Së pari, është shumë e madhe për të qenë një Hënë “e vërtetë”. Duke pasur një diametër të paktën sa çereku i diametrit të Tokës, ajo është Hëna më e madhe në lidhje në sistemin tonë diellor, gjithmonë në raport me planetin rreth të cilit rrotullohet.
Plutoni ka një hënë që quhet Sharon, që ka gjysmën e diametrit të madhësisë së tij, por meqë Plutoni nuk klasifikohet më si një planet, ai nuk llogaritet në këtë klasifikim. Për shkak të madhësisë së saj, Hëna në fakt nuk sillet rotull Tokës. Përkundrazi, Toka dhe Hëna sillen rreth njëra-tjetrës, përrreth një pike midis tyre.
Kjo pikë quhet bariqendër, dhe iluzioni se Hëna sillet rrotull Tokës, vjen nga fakti se bariqendra ndodhet aktualisht brenda kores së Tokës. Kjo është thuajse e vetmja arsye se përse Toka dhe Hëna nuk klasifikohen si planete binjake, por zakonisht si një planet dhe sateliti i tij. Sidoqoftë, gjërat mund të ndryshojnë në të ardhmen.
Ajo shërben edhe si një varrezë për njerëzit
Astronomi dhe gjeologu i njohur Eugjen Shumejker, ishte një lloj legjende në fushën e tij. Ai shpiku kërkimin shkencor të ndikimeve kozmike, dhe metodat e teknikat që astronautët e misionit Apollo, i përdorën për të studiuar Hënën. Shumejker donte të ishte vetë një astronaut, por u skualifikua nga programi për shkak të një problem të vogël shëndetësor.
Gjatë gjithë jetës së tij, ky mbeti zhgënjimi i tij më i madh. Shumejker vazhdoi të ëndërronte, se një ditë do të vizitonte disa ditë Hënën. Kur vdiq, NASA ia përmbushi dëshirën e tij më të çmuar, duke e dërguar hirin e eshtrave të tij në Hënë me sondën “Prospector” në vitin 1998.
Rrënojat në sipërfaqe, tregojnë se aty ka jetuar dikur një civilizim shumë i përparuar
Disa nga fotot e realizuara nga anijet e ndryshme hapësinore, që janë ulur mbi Hënë, tregojnë disa gjëra shumë të çuditshme. Shumë nga imazhet, tregojnë ndërtime artificiale që variojnë nga forma të vogla deri në strukturën “Shard”, që mund të jetë të paktën 1.6 km e gjatë.
Sipas shumë teoricienëve të konspiracionit, në Hënë ekziston edhe një kështjellë e madhe, që ri pezull mbi sipërfaqen e Hënës. Kjo sipas tyre, flet për një civilizim të përparuar që ka jetuar dikur në Hënë, dhe që ka ndërtuar struktura të ndërlikuara. NASA, nuk ka mundur asnjëherë të hedhë poshtë këto teori të çuditshme.
Origjina e Hënës, mbetet ende një mister
Nga vjen Hëna? Përgjigja: Nuk e dimë. Gjithsesi, shkenca ka artikuluar 5 teori kryesore mbi origjinën e saj. Teoria e Ndarjes, thotë se Hëna ishte dikur një pjesë e planetit tonë, derisa u nda në një moment shumë të hershëm të historisë së Tokës. Kjo do ta bënte Hënën, pjesë të saj që është sot pellgu i Oqeanit Paqësor.
Teoria e Kapjes, pretendon se Hëna ishte duke lëvizur nëpër Univers, derisa e kapi fusha jonë gravitacionale. Teori të tjera, thonë se sateliti ynë është produkt i kondensimit të një grupi asteroidësh, ose mbetje e përplasjes së Tokës me një planet të panjohur, që kishte madhësinë e planetit Mars.
Por teoria më besueshme është ajo e Unazës së Hequr, që njihet ndryshe edhe si Teoria e Ndikimit të Gjigantit. Sipas këtij versioni, një protoplanet (një planet në formim e sipër) i quajtur Theia u përplas me Tokën. Reja me mbetje, u kondensua përfundimisht në atë që është sot Hëna./ TIRANA TODAY
