Tirana Today
  • Fillimi
  • Kryesore
  • Aktualitet
  • Politikë
  • Ekonomi
  • Opinion
  • Rajoni
  • Bota
  • Showbizz
  • Sport
  • Kulturë
  • Kuriozitete
  • Teknologji
  • Vox Pop
  • Media Marketing
No Result
View All Result
  • Fillimi
  • Kryesore
  • Aktualitet
  • Politikë
  • Ekonomi
  • Opinion
  • Rajoni
  • Bota
  • Showbizz
  • Sport
  • Kulturë
  • Kuriozitete
  • Teknologji
  • Vox Pop
  • Media Marketing
No Result
View All Result
Tirana Today
No Result
View All Result
Home Bota

Ja si një klimë anormale mund të ndikojë mbi një pandemi

4 vjet ago
in Bota, Të Gjitha
Ja si një klimë anormale mund të ndikojë mbi një pandemi

Rreth 100 vjet përpara Covid-19, një tjetër pandemi tronditi planetin tonë:ajo e Gripit Spanjoll, qëmidis viteve 1918-1920 vrau miliona njerëz, në një botë që tashmë ishte sprovuar

Rëndë nga Lufta e Parë Botërore. Tani akulli i Alpeve evropiane, na tregon se në atë kohë ndërhyri një faktor shtesë:një anomali klimatike, e cila kishte nisur që në vitin 1914, dhe e cila mund ta ketë rritur vdekshmërinë gjatë luftës dhe më pas gjatë pandemisë.

Akulli i Monte Rosa

Ajo që ndodhi u rindërtua në laborator nga ekipi i udhëhequr nga Aleksandër Mur nga Universiteti i Harvardit dhe Instituti i Ndryshimeve Klimatike, si dhe Universiteti Long Ajland. “Ne analizuam një bërthamë akulli të nxjerrë në lartësinë 4.450 m nga Colle Gnifetti në Monte Rosa, nën këmbët e Capanna Margherita, strehimorja dedikuar mbretëreshës, që u çua deri atje për ta inauguruar.

Unë u zhvendosa nga Italia drejt Shtetet e Bashkuara kur isha vetëm17 vjeç dhe mbaj mend që e kam dëgjuar që fëmijë historinë e strehimores dhe akullnajës, të cilën më pas pata fatin ta studioj”- thotë Mur. “Akulli zbuloi se një anomali klimatike 6vjeçare i parapriu Gripit Spanjoll dhe vazhdoi gjatë gjithë pandemisë”-nënvizon ai.

Nga bombardimet tek shiu

Pandemia u shkaktua nga një shtamë e virusit të gripit të grupit A/H1N1, dhe vlerësohet t’i ketë marrë jetën 20 deri në 100 milion njerëzve. Sipas Mur, faktorët e mjedisit mund të kenë kontribuar për ta bërë atë kaq shumë vdekjeprurës.

Nga informacioni i klimës së kohës i ruajtur në akull, kombinuar me të dhëna të tjera mbi klimën, temperaturën dhe vdekshmërinë për periudhën nën shqyrtim, shkencëtarët aritën të zbulojnë se ndikimet anormale të ajrit nga Atlantiku i Veriut ndikuan në klimën e Evropës në vitet 1914-1919.

Ajri nga oqeani solli erëra të ftohta dhe shi. “Shirat e rrëmbyeshëm, të përshkruara nga kronikat e Luftës së Parë Botërore, u shkaktuan ndoshta nga vetë konflikti. Bombardimet ngritën shumë pluhur në atmosferë, duke bërë që bërthamat e kondensimit rreth të cilave bashkohen molekulat e ujit të shkaktonin shi. Nga njëra anë, kjo anomali shtoi viktimat e konfliktit, përkeqësoi gjendjen shëndetësore të ushtarëve, për shkak të hipotermisë dhe një dobësimi të ndjeshëm të sistemit imunitar”- thotë eksperti.

Zogjtë e “bllokuar”, dhe transhetë e përmbytura nga uji

Nga ana tjetër, studimi spekulon se anomalia e klimës ndikoi edhe tek vektorët e viruseve të kafshëve, si për shembull rosat e egra. “Ajo prishi migrimet normale të zogjve”-shpjegon Mur. Për shkak të motit të keq, shumë nga ato mbetën ndoshta në Evropën Perëndimore gjatë vjeshtave të vitit 1917 dhe 1918, në vend se të migronin në Rusi, siç konfirmohet nga studimet e fundit mbi ndikimin e këtyre anomalive në lëvizjen e këtyre specieve.

Kjo do të thotë se rosat e egra mbetën afër popullatës civile dhe ushtrisë, dhe kjo mund të ketë favorizuar kalimin e virusit H1N1 tek njerëzit, përmes ujit të ndotur nga jashtëqitjet e tyre.

“Ne nuk mund të jemi të sigurt se cilën rrugë ka ndjekur virusit (nuk e dimë se nga e ka origjinën, etj.). Por nga ana tjetër e dimë se ka pasur reshje të shumta shiu, liqene dhe lumenj të tejmbushur, dhe ushtarë që rrinin për ditë me radhë në llogore të mbushura me ujë ndoshta të ndotur”.

Epidemia, që u shfaq në marsin e vitit 1918, u përhap shumë shpejt ngado, por vala më shkatërruese ndodhi në vjeshtën e atij viti, kur edhe rosat e egra arritën nivelet më të larta të infeksionit.

“Gjatë këtij studimi, ne kemi vërejtur një rritje kulmore si në vdekshmëri ashtu edhe të reshjeve të shiut në vjeshtën e vitit 1918, pas ajrit të ftohtë të ardhur nga Veriperëndimi”- përfundon More. Pra, klima mund të ketë qenë një faktor shtesë në një situatë që ishte tashmë dramatike.

Burimi i lajmit: https://www.focus.it/ambiente/natura/clima-anomalo-influire-pandemia

Përshtatur nga TIRANA TODAY

Tags: klime anormalendikimpandemi

TË LIDHURA

NATO: Akuzat për spiunazh ndaj pilotit kroat të KFOR-it merren seriozisht
Bota

NATO: Akuzat për spiunazh ndaj pilotit kroat të KFOR-it merren seriozisht

21:24 | 29/08/2025
Spanjë, rrëmbehet i mituri britanik 3-vjeç në Marbella, policia dyshon tek nëna ruse
Bota

Spanjë, rrëmbehet i mituri britanik 3-vjeç në Marbella, policia dyshon tek nëna ruse

21:06 | 29/08/2025
Pjesë e një celule që mund të vriste Papa Franceskun! Arrestohet turku në Holandë, grupi dyshohet se kishte lidhje me ISIS
Bota

Pjesë e një celule që mund të vriste Papa Franceskun! Arrestohet turku në Holandë, grupi dyshohet se kishte lidhje me ISIS

20:47 | 29/08/2025
Next Post
Hajdari: Elbasani qarku më i varfër, qytetarët do ndëshkojnë politikën e vjetër

Hajdari: Elbasani qarku më i varfër, qytetarët do ndëshkojnë politikën e vjetër

90% të votave të numëruara, Netanyahu drejt mandatit të shtatë në Izrael

90% të votave të numëruara, Netanyahu drejt mandatit të shtatë në Izrael

Magazina te ”Casa Italia” në flakë prej 4 orësh, një person i bllokuar brenda

Magazina te ''Casa Italia'' në flakë prej 4 orësh, një person i bllokuar brenda

JU REKOMANDOJMË

Valeri i Big Brother vjen plot surpriza, firmos kontratë me spektaklin e njohur

Valeri i Big Brother vjen plot surpriza, firmos kontratë me spektaklin e njohur

15:27 | 21/06/2019
Aksion ‘top sekret’/ Policia zbarkon në Shkozet të Durrësit, disa të arrestuar

Aksion ‘top sekret’/ Policia zbarkon në Shkozet të Durrësit, disa të arrestuar

19:43 | 27/08/2025
Vdekja e Zhejit/ Avokati: Ambulanca e Sarandës pa pajisje, u shkelën protokollet e urgjencës

Vdekja e Zhejit/ Avokati: Ambulanca e Sarandës pa pajisje, u shkelën protokollet e urgjencës

16:17 | 29/08/2025
Koncert… në burgun e Fushë-Krujës! G- Bani këndon për të burgosurit, shoqërohet edhe nga Valbona

Koncert… në burgun e Fushë-Krujës! G- Bani këndon për të burgosurit, shoqërohet edhe nga Valbona

14:28 | 28/08/2025




TË FUNDIT

Messi paralajmëron lamtumirën nga Argjentina: Mund të jetë ndeshja e fundit në shtëpi
Sport

Messi paralajmëron lamtumirën nga Argjentina: Mund të jetë ndeshja e fundit në shtëpi

by mirseda
22:51 | 29/08/2025
0

Lionel Messi pritet të luajë ndeshjen e tij të fundit në shtëpi me kombëtaren argjentinase. Kampionët në...

Lidhja e Princeshës Geraldinë me kujdestarin e Oborrit Mbretëror, vogëlushja “e strukur” në krahët e Sylës

Lidhja e Princeshës Geraldinë me kujdestarin e Oborrit Mbretëror, vogëlushja “e strukur” në krahët e Sylës

22:30 | 29/08/2025
Reshjet e shiut, edhe Tirana në alarm: Evitoni lëvizjet e panevojshme, bashkëpunim me emergjencat civile

Reshjet e shiut, edhe Tirana në alarm: Evitoni lëvizjet e panevojshme, bashkëpunim me emergjencat civile

22:18 | 29/08/2025
Krujë, i vihet zjarri mbeturinave pranë kabinës elektrike në Nikël, në rrezik banesat

Krujë, i vihet zjarri mbeturinave pranë kabinës elektrike në Nikël, në rrezik banesat

22:05 | 29/08/2025
Nesër “tërbohet” moti, ndalohet çdo dalje në det e mjeteve lundruese në Sarandë

Nesër “tërbohet” moti, ndalohet çdo dalje në det e mjeteve lundruese në Sarandë

21:43 | 29/08/2025

Tirana Today


© 2024 TiranaToday Dev By: Techzero1.com


© TIrana Today. All rights reserved.

Kontakt

EMAIL : [email protected]

Cel: +355694040005

Follow Us

Tirana Today

© TIrana Today. All rights reserved.

EMAIL : [email protected]

Cel: +355694040005

© 2022 TiranaToday Dev By: wearedope.com

Follow Us

No Result
View All Result
  • Fillimi
  • Kryesore
  • Aktualitet
  • Politikë
  • Ekonomi
  • Opinion
  • Rajoni
  • Bota
  • Showbizz
  • Sport
  • Kulturë
  • Kuriozitete
  • Teknologji
  • Vox Pop
  • Media Marketing

© 2024TiranaToday Dev by : Techzero1.com