E premte, 23 Tetor, 2020
22 C
Tirana

Ja përse Toka ka 4 stinë

Më të lexuarat

Ilona Staller, pornostarja që u zgjodh deputete në Itali (VIDEO)

E lindur në vitin 1951 në Hungari, Ilona u rrit nga nëna e saj dhe njerku i saj, një zyrtar i Ministrisë së Brendshme....

Meta te berberi/ Artan Hoxha i nxjerr foton: Garda e Republikës rrethon zonën

Gazetari investigativ Artan Hoxha, ka publikuar një foto të presidentit Meta i cili ndodhet tek berberi. Fotoja është shkrepur nga larg, dhe kjo për...

Turqia eksporton armë anti-dron në Shqipëri

Një kompani që vepron në qytetin Antalya të Turqisë, armët kundër dronëve të dizajnuar nga inxhinierët turq që i ka prodhuar për Forcat e...

Vdes vullnetari që iu injektua vaksina anti-covid e prodhuar nga AstraZeneca

Autoriteti shëndetësor brazilian Anvisa, tha të mërkurën se një vullnetar i cili mori pjesë në një provë klinike të vaksinës COVID-19 të zhvilluar nga...

Plas sherri në studion e ‘Top Channel’, konkurrentët largohen nga emisioni

Puntata e radhës në ‘Përputhen’ ka përfunduar me sherre dhe me largim nga studio të djemve dhe vajzave që kanë shkuar për të gjetur...

“Hetues amerikanë asistojnë në çështjet e SPAK dhe BKH”, flet Yuri Kim

Ambasadorja Amerikane Yuri Kim ka shprehur edhe një herë mbështetjen e SHBA ndaj institucioneve të dala nga reforma në drejtësi. Ajo u shpreh se...

Ku ndryshojnë Trump dhe Bajden mbi politikën e jashtme amerikane

Nga David Tafuri “The Hill” Menaxheri i fushatës së Trump e ka nxitur Komisionin për Debatet Presidenciale të “ri-mendojë dhe ri-publikojë një sërë temash…me theksin...

E akuzuan për vrasjen e Remzi Hoxhës, reagon ashpër Sali Berisha

Ish kryeministri, Sali Berisha i është përgjigjur akuzave të familjarëve të biznesmenit të njohur Remzi Hoxha. Ai ka hedhur poshtë akuzat se ka gisht...

Ja cila grupmoshë po infektohet më shumë me Covid-19

Drejtori i Urgjencës Kombëtare, dr. Skënder Brataj, pohoi se virusi ka pësuar mutacion gjatë gjithë këtyre muajve, dhe tani shfaqet me simptoma të ndryshme...

“Muajt e ardhshëm do jenë të vështirë”, Mitsotakis: Nga e shtuna me kufizime

Jo vetëm Italia, por edhe Greqia vijon me shifra të frikshme të të infektuarve. Masa të tjera do të hyjnë në fuqi, duke kufizuar...

Ekuinoksi që ishte të martën e datës 22 shtator, sinjalizoi ndryshimin e sezonit, nga vera në vjeshtë në hemisferën veriore, dhe nga dimri në pranverë në hemisferën jugore. Por pse ndryshojnë stinët e Tokës? Disa supozojnë se ndryshimi i distancës së planetit tonë nga Dielli, është ai që shkakton ndryshimin e stinëve.

Kjo është një përgjigje logjike, por nuk është ky rasti për Tokën. Përkundrazi, Toka ka 4 stinë, pasi boshti i rrotullimit të planetit tonë është i anuar me një kënd prej 23.5 gradë në krahasim me planin tonë orbital, domethënë planin e orbitës së Tokës rreth Diellit.

Pjerrësia në boshtin e Tokës quhet pjerrësim nga shkencëtarët. Gjatë një viti, këndi i animit nuk ndryshon. Pra, boshti verior i Tokës tregon gjithmonë të njëjtin drejtim në hapësirë. Në këtë kohë, ai drejtim është pak a shumë drejt yllit që ne e quajmë Polaris ose Ylli i Veriut.

Por orientimi i animit të Tokës në lidhje me Diellin – burimi ynë i dritës dhe i ngrohtësisë – ndryshon ndërsa planeti ynë rrotullohet rreth Diellit. Me fjalë të tjera, Hemisfera Veriore është e orientuar drejt Diellit për gjysmën e vitit, dhe larg diellit për gjysmën tjetër. E njëjta gjë është e vërtetë për Hemisferën Jugore.

Kur Hemisfera Veriore është e orientuar drejt diellit, ky rajon i Tokës ngrohet për shkak të rritjes përkatëse të rrezatimit diellor. Rrezet e Diellit bien në këtë pjesë të Tokës në një kënd më të drejtpërdrejtë. Është verë.

Kur Hemisfera Veriore është e orientuar larg nga Dielli, rrezet e diellit bien në një kënd më pak të drejtpërdrejtë, dhe ajo pjesë e Tokës ftohet. Është dimër. Stinët në Hemisferën Jugore ndodhin në periudha të kundërta të vitit nga ato në Hemisferën Veriore. Vera në Veri është baraz me dimër në Jug.

Animi në boshtin e Tokës, ndikohet shumë nga mënyra e shpërndarjes së masës në planet. Sasi të mëdha të masës së tokës dhe shtresave të mëdha të akullit në Hemisferën Veriore, e bëjnë Tokën shumë të rëndë. Gjatë periudhave të gjata të kohës gjeologjike, këndi i pjerrësisë së Tokës sillet midis 21.1 dhe 24.5 gradë.

Ky cikël zgjat afërsisht 41.000 vjet, dhe mendohet se luan një rol kryesor në formimin e epokave akullnajore. Kjo është një teori shkencore e propozuar nga Milutin Milankoviç në vitin 1930. Aktualisht pjerrësimi i boshtit të Tokës po zvogëlohet.

Dhe kjo mund të krijojë bazën për sezone më të moderuara (verëra më të freskëta dhe dimra më të ngrohtë), ndërsa rritjet e pjerrësimit krijojnë stinë më ekstreme (verërat më të nxehta dhe dimra më të ftohtë).

Akullnajat priren të zgjerohen kur Toka ka shumë verëra të freskëta, që nuk arrijnë të shkrijnë dëborën e dimrave. Mos harroni, po flasim për një cikël 41.000-vjeçar. Prandaj këto ndryshime në pjerrësim, nuk janë nxitësit kryesorë të klimës në Tokë në shekullin që kemi hyrë.

Lexo edhe :   Diell dhe rritje temperaturash/ Parashikimi i motit, 21 tetor 2020
Lexo edhe :   Pas shiut del dielli, si do jetë moti nesër

Ndërkohë, temperaturat në Tokë ndikohen jo vetëm nga pjerrësimi, por edhe nga shumë faktorë të tjerë që drejtojnë sistemin tonë kompleks të klimës, dhe temperaturat globale që përjetojmë nga viti në vit. Planetët e tjerë në sistemin tonë diellor, anojnë gjithashtu në shkallë të ndryshme.

Urani rrotullohet pothuajse anash në 97 gradë, dhe ka stinë ekstreme. Pjerrësia boshtore e Venusit është 177.3 gradë. Prandaj, ky planet ka stinë shumë të shkurtra. Distanca e Tokës nga Dielli ndryshon gjatë gjithë vitit, dhe është logjike të supozojmë se një rritje ose ulje e saj mund të shkaktojë një ndryshim të ciklik tek stinët.

Por në rastin e planetit tonë, ky ndryshim është shumë i vogël për ta shkaktuar këtë ndryshim.

Stinët tona ndryshojnë për shkak të këndit të pjerrët të planetit tonë – 23.5 gradë – në krahasim me orbitën tonë rreth Diellit.

Nëse Toka nuk do të anonte fare, por do të orbitonte në një kënd me orbitën tonë rreth Diellit, do të kishim ndryshime të vogla të temperaturës gjatë çdo viti, ndërsa Toka do të lëvizte pak më afër Diellit dhe pastaj pak më larg tij. Dhe do të kishte ndryshime të temperaturës nga rajoni ekuatorial i Tokës në pole.

Por, pa animin e Tokës, do të na mungonin ndryshimet e mrekullueshme sezonale të Tokës, dhe shoqërimi i tyre me periudha të ndryshme të vitit, siç është pranvera që na jep ndjesinë e ajrit të freskët. Është e lehtë të imagjinohet një planet që ka një ndryshim më të theksuar në distancën e tij nga ylli, kur planeti orbiton rreth këtij të fundit.

Disa planetë ekstrasolarë – pra që orbitojnë rreth yjeve të largët – janë zbuluar se kanë orbita më ekstreme. Dhe madje edhe në sistemin tonë diellor, për shembull planeti Mars ka një orbitë më eliptike sesa Toka. Distanca e tij nga Dielli ndryshon më shumë gjatë vitit se sa Toka, dhe ndryshimi në distancën e Marsit nga Dielli, shkakton disa ndryshime ciklike më të theksuara.

Përfundimi:është logjike të supozojmë se ndryshimi i distancës së planetit tonë nga Dielli, shkakton ndryshimin e stinëve. Por distanca e Tokës nga dielli nuk ndryshon aq shumë sa të shkaktojë ndryshime sezonale. Stinët tona ndryshojnë sepse Toka anon në boshtin e vet, dhe këndi i animit bën që Hemisfera Veriore dhe Jugore të ndërrojnë vendet e tyre gjatë gjithë vitit, duke marrë dritën dhe ngrohtësinë e Diellit në mënyrë më të drejtpërdrejtë.

Burimi i lajmit: https://earthsky.org/earth/can-you-explain-why-earth-has-four-seasons

Përshtatur nga TIRANA TODAY

- Reklama -

Më shumë nga kategoria




Të fundit

U skualifikua nga listat për deputet, Shehu: Vendimet i merr Kryetari e Kryesia

Ish-Ministri i Shëndetësisë, Tritan Shehu ka reaguar pas përjashtimit nga Komisioni i Përzgjedhjes së Kandidatëve për deputetë në PD. Shehu thotë se vendimin për të...

Shtatzënë për herë të dytë, deputetja e PS me koronavirus

Deputetja e Partisë Socialiste, Blerina Gjylameti e cila është në pritje të fëmijës së dytë është infektuar me koronavirus. Gjendja e saj është e stabilizuar...

Bardhi publikon videon: SPAK-u e ka të thjeshtë hetimin për inceneratorët

Inceneratorët janë kthyer në debatin kryesor mes partive politike në prag të zgjedhjeve të 25 prillit. Sekretari i Përgjithshëm i PD, Gazment Bardhi thotë se...

Covid-19, Brataj: Maska e nevojshme, ja cilat nuk duhen përdorur

Edhe pse mbajtja e maskës është bërë e detyrueshme që nga 15 tetori, ende ka debat lidhur me efikasitetin e tyre. Kreu i Urgjencës Kombëtare,...

Koronavirusi prek Borussia Dortmund, infektohet Emre Can

Borussia Dortmund, është ekipi i rradhës i prekur nga koronavirusi. Verdhezinjtë gjermanë, kanë bërë kontrollet rutinë për COVID-19 dhe një nga yjet kryesore të skuadrës,...