E enjte, 21 Tetor, 2021
8.5 C
Tirana

Historia e jetës së klimës në Tokë, 3 miliard vjet dhe në vazhdim

Një nga misteret më të mëdha të Tokës është mënyra se si ajo u shndërrua në vetvete, kaq gradualisht, nga një ”top i shkretë” në një planet ku ka jetë.

Shkencëtarët e Tokës kanë kaluar dekada duke bashkuar të dhëna të rëndësishme, duke identifikuar dhe studiuar ndërveprimin kompleks të planetit me proceset gjeologjike, dinamikat atmosferike dhe ciklet kimike. Në veçanti, shkencëtarët kanë studiuar rolet e luajtura nga karboni dhe silici në stabilizimin e klimës së Tokës për një periudhë të madhe kohore, shkruan PhysOrg.

Tani një studim i udhëhequr nga Universiteti i Yale në SHBA dhe botuar në revistën Nature, ofron një vështrim të pashembullt të kësaj historie 3 miliardë vjeçare, e treguar në sedimente antike nga e gjithë bota.

“Ne donim të avanconim kuptimin tonë për atë që proceset kanë rregulluar klimën e Tokës mbi shkallët kohore gjeologjike”, tha Noah Planavsky, një profesor i asociuar i Shkencave të Tokës dhe shkencave planetare në Fakultetin e Yale.

“Se si klima e Tokës ka mbetur e qëndrueshme për pjesën më të madhe të 3 miliardë viteve të fundit është një nga pyetjet më thelbësore që mund të bëhet rreth mënyrës se si funksionon Toka“, u shpreh Planavsky.

Në rrënjë të historisë së jetës së klimës së Tokës, është aftësia e saj për të hequr dioksidin e karbonit nga atmosfera dhe për ta ruajtur atë në shkëmbinj dhe sedimente. Ne kemi bimë që e mundësojnë këtë gjë, thanë studiuesit.

Shfaqja e bimëve në tokë dhe në oqean çoi në ndryshime graduale, por të mëdha, në mënyrën e shkëmbinjve dhe sedimenteve. Këto ndryshime të motit ”hapën derën” për marrjen e karbonit në vetë Tokën.

“Rezultati ishte një rënie thelbësore në nivelet e dioksidit të karbonit, duke bërë që Toka të qëndronte vazhdimisht e banueshme për të dy format e thjeshta dhe komplekse të jetës,” tha Planavsky.

Kalderon-Asael dhe Planavsky drejtuan një ekip ndërkombëtar studiuesish që mblodhën më shumë se 600 mostra sedimentesh në afërsisht 100 vende në të gjithë botën. Ata studiuan të dhëna gjeokimike të gjetura në izotopet e litiumit në mostra, një metodologji e përdorur në studime të tjera gjatë dekadës së kaluar për të parë pika specifike në të kaluarën e afërt dhe të largët të Tokës.

Studimi i ri përfshin tërësinë e historisë së Tokës, duke i lejuar studiuesit të dokumentojnë evolucionin se si Toka rregullonte klimën e saj.

“Kjo na jep të gjithë tablonë,” tha Kalderon-Asael, autori i parë i studimit. ”Filloi si një projekt një vjeçar për të parë disa vende. Ndërsa filluam të shikonim të dhënat, ne shtuam më shumë kampione dhe më shumë mostra derisa të ishim në gjendje të shikonim të gjithë historinë e Tokës.”

Përveç mësimit të historisë, studimi ofron një perspektivë afatgjatë mbi ndryshimet e shpejta në klimën globale sot.

“Përmes të gjitha ndryshimeve masive që Toka ka pësuar – në biosferë dhe në sasinë e rrezatimit diellor që merr – ajo ka mbetur e banueshme duke bërë rregullime në shkallë shumë të gjata kohore,” tha Planavsky.

- Reklama -

Më shumë nga kategoria




Të fundit

Paloka reagon pas deklaratës së Bashës: Ndal përçarjen!

Deputeti i PD-së dhe njëherazi kryetari i Këshillit Kombëtar, Edi Paloka, ka reaguar pas deklaratës së liderit të partisë Lulzim Basha, i cili tha...

77 mandate PS-ja?

Nga: Eduard Zaloshnja “Do të kishim marrë jo 74, por 77 mandate, nëse shumë nga ata që na votuan nuk do të kishin ngatërruar numrin...

‘Reshje shiu me intensitet të ulët’, parashikimi i motit për nesër

Duke filluar nga dita e nesërme, mbi vendin tonë depërtojnë gradualisht masa ajrore të paqëndrueshme me origjinë veriperëndimore. Moti parashikohet me alternime kthjellimesh e vranësirash...

A duhet shtetëzuar transporti urban?

Nga: Klodian Tomorri Ka patur një debat mes ekonomistëve nëse shërbimi i transportit urban është apo jo monopol natyror? Evans në vitin 1991 studioi shërbimin...

Do jepni dorëheqjen nga PD? Basha: 95% e demokratëve më duan

Në një prononcim për gazetarët nga selia blu, kryedemokrati Lulzim Basha tha se 95% e demokratëve e duan në krye të betejës. Nga ana...