Studimi: Ja si ndryshojnë sipas stinëve nivelet e hormoneve tek njerëzit

Një analizë e miliona testeve të gjakut, ka treguar se shumë hormonet të trupit të njeriut, ndryshojnë në nivelin e tyre sipas modele të qarta sezonale, dhe pse këto diferenca janë të vogla. Kështu, u pa se hormonet që prodhohen nga gjëndra e hipofizës, që ndihmojnë në kontrollimin e riprodhimit, metabolizmit, stresit dhe laktacionit, arrinin kulmin në fund të verës.

Ndërsa organet periferike nën kontrollin e hipofizës, si ato që prodhojnë hormonet tona seksuale apo hormonet tiroide, treguan gjithashtu një sjellje sezonale. Por në vend se të arrijnë kulmin e tyre në verë, këto hormone janë në nivele të larta gjatë dimrit.

Për shembull testosteroni, estradioli dhe progesteroni, arrijnë kulmin e tyre në fund të dimrit ose pranverës. Ky studim siguron provat më të forta deri më tani, se njerëzit kanë në fakt një orë të brendshme sezonale, e cila ndikon në një farë mënyre tek hormonet tona në një mënyrë që përputhet me stinët e vitit.

“Së bashku me një histori të gjatë studimesh mbi një kulmim dimëroro-pranveror në funksionin dhe rritjen e njeriut, sezonaliteti i hormoneve tregon se ashtu si kafshët e tjera, edhe njerëzit mund të kenë një sezon kulmor fiziologjik për funksionet e tyre themelore biologjike”– shkruajnë autorët .

Mekanizmi themelor që e drejton këtë “orë” gati vjetore, mbetet ende i panjohur. Por autorët e studimit sugjerojnë se ekziston një cikël i natyrshëm midis gjëndrës së hipofizës dhe gjëndrave periferike në trupin tonë. Hormonet e hipofizës, të cilat janë akorduar në mënyrë unike me rrezet e Diellit, mund t’i ushqejnë organet e tjera përgjatë vitit, duke i dhënë atyre mundësinë që të rriten në një mënyrë që përputhet me stinët.

“Kështu, njerëzit mund të shfaqin kulme të koordinuara sezonale në lidhje me hormonet e rritjes, stresit, metabolizmit dhe riprodhimit”-theksojnë më tej autorët. Siç e përmend edhe studimi në fjalë, ky lloj sezonaliteti nuk është shumë i ndryshëm nga ai që gjejmë tek gjitarët e tjerë, ku luhatjet tek disa hormone çojnë në ndryshime sezonale në riprodhimin, aktivitetin, rritjen, pigmentimin apo migrimin e një kafshe.

Gjitarët si për shembull dreri i Arktikut, tregojnë një rënie të një hormoni të quajtur lehtin,  kur ditët e dimrit bëhen më të shkurtra. Kjo i ndihmon ata të ulin konsumin e energjisë, duke ulur temperaturën e trupit dhe duke e penguar aftësinë e tyre për t’u riprodhuar.

Edhe gjitarët më pranë Ekuatorit, tregojnë ndjeshmëri ndaj ndryshimeve delikate sezonale. Për shembull, majmunët Rezus ovulojnë dukshëm më shumë gjatë sezonit post-Musonik, në  mënyrë që pasardhësit e tyre të lindin pak para se të ndodhin Musonët në verë.

Mbetet e paqartë nëse hormonet njerëzore luhaten apo jo me stinët. Shumica e të dhënave që janë analizuar deri më tani, nuk janë shumë të mëdha, dhe nuk mbulojnë të gjitha hormonet njerëzore, gjë që e bën shumë sfiduese nxjerrjen e përfundimeve mbi këtë çështje.

Studimet kanë ekzaminuar ose vetëm hormonet seksuale njerëzore, ose janë përqendruar tek hormoni i stresit dhe ato metabolike. Rezultatet kanë qenë gjithashtu mjaft të larmishme dhe jo të qëndrueshme. Ndërsa disa studime mbi hormonet seksuale njerëzore, sugjerojnë se duhet të merren parasysh edhe ndryshimet sezonale, studime të tjera arrijnë në përfundimin se sezonet stinore janë një burim i parëndësishëm i ndryshueshmërisë.

Ndërkohë, një studim mbi nivelet e kortizolin në pështymë – pra hormonit të stresit – zbulon se ekziston një ndryshueshmëri sezonale. Dhe një studim i gjerë i të dhënave mbi hormonin stimulues të tiroides zbuloi nivele më të larta të këtij hormoni në verë dhe dimër.

Studimi i ri është më i madhi deri tani, dhe përfshin një grup të dhënash shëndetësore masive mbi izraelitët. Gjithashtu, ai analizon të gjitha hormonet njerëzore. Duke kontrolluar ndryshimet gjatë një dite të vetme, autorët zbuluan se njerëzit tregojnë modele sezonale në nivelet e tyre të hormoneve, edhe pse jo aq shumësa gjitarët e tjerë.

Efektet fiziologjike të këtyre ndërrimeve hormonale ende nuk janë të qarta, por disa nga ndryshimet në hormonin tiroide, T3 dhe hormonin e stresit, kortizolit, përputhen me gjetjet e mëparshme. Për shembull, u zbulua se hormoni i tiroides, që arrin kulmin në dimër, është lidhur me termo-gjenerimin.

Koha sezonale e kortizolit, hormoni i stresit që arrin kulmin në shkurt, përputhet gjithashtu me studimet e kaluara  që përfshijnë Hemisferën Veriore dhe atë Jugore të globit. Ndryshimet sezonale janë të vogla në madhësi, por siç theksojnë autorët, nga një perspektivë klinike, “edhe një efekt i vogël sistematik, mund të shkaktojë diagnozë të gabuar nëse diapazonet normale nuk përshtaten me stinët, me kostot shoqëruese të testeve shtesë dhe trajtimit”.

Burimi i lajmit: https://www.sciencealert.com/study-of-3-5-million-people-finds-human-hormones-change-like-the-seasons

Përshtatur nga TIRANA TODAY