Nga Matt Apuzzo & Adam Satariano, “The New York Times”
Londër – Më pak se dy javë para zgjedhjeve të rëndësishme për Parlamentin Evropian, një mori faqesh interneti dhe llogarish në mediat sociale, të lidhura me Rusinë apo grupet e ekstremit të djathtë, po përhapin dezinformata, duke inkurajuar mosmarrëveshjet dhe forcimin e mosbesimit ndaj partive të qendrës, që kanë qeverisur vendet evropiane për dekada me radhë.
Hulumtuesit, akademikët dhe grupimet civile që mbështesin Bashkimit Evropian, thonë se përpjekjet e reja të dezinformimit, janë shumë të ngjashme me shumicën e taktikave të përdorura në sulmet e mëparshme ruse, duke përfshirë ndërhyrjen e Kremlinit në fushatën presidenciale të vitit 2016.
Për shembull në Itali, disa uebsajte që publikojnë komente, ndajnë të njëjtat burime me faqet e internetit pro-Kremlinit, ndërsa disa grupeve politike gjermane, ndajnë serverat e përdorura nga hakerat rusë që sulmuan Komitetin Demokratik Kombëtar në SHBA.
Ky aktivitet ofron dëshmi të reja, se pavarësisht akuzave dhe sanksioneve, Rusia nuk ka ndërmend të tërhiqet nga fushatën e saj për të thelluar ndarjet politike, dhe për të dobësuar institucionet perëndimore. Megjithë përpjekjet e policimit online nga kompanitë amerikane të teknologjisë, përhapja e informacioneve të rreme, mbetet shumë më e lehtë, sesa ndalimi i tyre.
Rusia mbetet protagonistja kryesore në këtë fushë, por hulumtuesit kanë zbuluar se taktika të ngjashme janë kopjuar edhe nga e djathta ekstreme. Investitorët janë të bindur se në rrjetet e Facebook, Twitter, WhatsApp dhe faqet e tjera të internetit, po përhapen histori përçarëse për Bashkimin Evropian, NATO-n, emigrantët etj.
Janë hedhur në treg shumë teori konspiracioni, duke përfshirë edhe zjarrin në katedralen e Notre-Dame në Paris muajin e kaluar, si një vepër e terroristëve islamikë, një agjencie spiune apo një kabineti elitar që drejton fshehurazi botën. Facebook mbylli disa faqe në Itali javën e kaluar, që kishin mesazhe politike të së djathtës ekstreme.
“Synimi këtu është më i madh se sa çdo palë zgjedhje të veçanta,”– thotë Daniel Xhons, ish-analist i FBI-së amerikane, organizata jofitimprurëse e të cilit, “Advance Democracy”, ka sinjalizuar kohët e fundit tek autoritetet e zbatimit të ligjit, për një numër faqesh interneti dhe llogarish të dyshimta në mediat sociale.
“Ata synojnë vazhdimisht të na përçajnë, të shtojnë mosbesimin dhe minojnë besimin tonë tek institucionet dhe vetë demokracia. Ata po punojnë që të shkatërrojnë gjithçka, që është ndërtuar pas Luftës së Dytë Botërore,”– thekson ai. Zgjedhjet e Parlamentit Europian, që do të mbahen nga 23-26 maji, konsiderohen si një test për valën në rritje të populizmit në Bashkimin Evropian. Udhëheqësit populistë, shumë prej të cilëve shumë dashamirësisë ndaj Rusisë, janë bërë bashkë me shpresën e zgjerimit të ndikimit të tyre në PE, dhe nga ana tjetër për të ridrejtuar politikëbërjen në Bruksel.
Është gati e pamundur të përcaktohet sasia e shkallës dhe rezonancës së keqinformimit. Studiuesit thonë se miliona njerëz i shohin materiale të tilla. Vetë Rusia i hedh poshtë akuzat për ndërhyrje. “Zgjedhjet nuk kanë ardhur ende, dhe ne jemi të dyshuar se po bëjmë diçka të gabuar? Kjo është absurde,”– është shprehur në muajin mars kryeministri rus Dmitri Medvedev.
Megjithatë, edhe pse Rusia mbetet shqetësimi kryesor, zyrtarët thonë se grupet politike në të gjithë kontinentin – veçanërisht mbështetësit e së djathtës ekstreme – po përdorin shumicën e taktikave të Kremlinit. Organizata Avaaz, thotë se ka identifikuar më shumë se 100 faqe në Facebook që koordinojnë publikimin e artikujve, meme-ve dhe videove për të mbështetur kauzat e ekstremit të djathtë dhe ato populiste në Itali, përfshirë partinë Lidhja të Mateo Salvinit dhe Lëvizjen Pesë Yje, partnerin e tij në koalicionin qeveritar. Në 3 muajt e fundit, këto rrjete kishin 18 milionë ndjekës dhe 23 milionë ndërveprime nga përdoruesit.
Gjatë zgjedhjeve të fundit në Spanjës, përmes Whatsapp u përhapën lajme të rreme, sipas të cilave kryeministri Pedro Sançez kishte rënë dakord për pavarësinë e Katalonjës. Kompanitë e teknologjisë, kanë rregullore të ashpra për të eleminuar llogaritë e rreme, por studiuesit thonë se platformat e tyre, do të jenë gjithmonë një ”tokë pjellore” për fushatat e ndikimit.
Algoritmet shpërblejnë përmbajtjet, që i angazhojnë përdoruesit, gjë që nënkupton se postimet që nxisin zemërimin, përhapen më shumë dhe marrin klikime. Që nga viti 2016, Facebook ka angazhuar mijëra njerëz për të punuar mbi sigurinë dhe zgjedhjet, duke përfshirë në një qendër të re në Dublin të Irlandës, për të koordinuar mbikëqyrjen e zgjedhjeve evropiane.
Kompania ka fshirë rreth 2.8 miliardë llogari të rreme dhe rrjete të ndaluara, për shpërndarjen e keqinformimit, duke përfshirë edhe disa që synojnë Evropën. “Ne jemi duke u përballur me një sfidë të madhe të sigurisë,”– thotë Nathaniel Gleisher, kreu i politikës së sigurisë në internet në Facebook.
“Janë një sërë aktorësh që duan të manipulojnë debatin publik,” -thekson ai. Bashkimi Evropian paraqet një test unik:si të monitorosh miliarda postime çdo ditë në 28 shtete, dhe në 24 gjuhë zyrtare. Facebook ka më shumë përdorues në Evropë, sesa në Shtetet e Bashkuara.
Ajo që ndërlikon më tej përpjekjet e tij, është përhapja e artikujve që janë të ekzagjeruar, por jo të rremë. Fshirja e materialeve të tilla, ngre pikëpyetje të mëdha rreth kufijve të fjalës së lirë. Tetorin e vitit të shkuar, Facebook, Twitter dhe Google, ranë dakord për një kod vullnetar të sjelljes për platformat e tyre në Bashkimin Evropian, për të kufizuar përhapjen e keqinformimit. Ndërkohë, kritikët thonë se duhen ligje dhe ndëshkime më të ashpra./ Përktheu për Tirana Today, Alket Goce
