E hënë, 20 Shtator, 2021
28.5 C
Tirana

Premtimi që lidh Al-Kaedën me talebanët

Një pyetje që lind nga kthimi i talebanëve në pushtet në Afganistan, është marrëdhënia e tyre me aleatin e tyre; al-Kaedën.

Al-Kaeda është e lidhur me talebanët me një premtim besnikërie – ose “bay’ah” – i cili u ofrua për herë të parë në vitet 1990 nga Osama Bin Laden homologut të tij talebanë Mullah Omar.

Premtimi është rinovuar disa herë që atëherë, edhe pse nuk është pranuar gjithmonë publikisht nga talebanët.

Sipas marrëveshjes së paqes të vitit 2020 me SHBA, talebanët ranë dakord të mos lejojnë al-Kaedën ose ndonjë grup tjetër ekstremist të veprojë në zonat nën kontrollin e tyre. Ata e përsëritën këtë betim ditë pas marrjes së Kabulit më 15 gusht.

Por ata nuk duket se e kanë refuzuar publikisht as Al-Kaedën.

Dhe Al-Kaeda sigurisht nuk e ka zbutur retorikën e saj ndaj Shteteve të Bashkuara.

Rëndësia e pengut

Fjala arabe bay’ah është një term që do të thotë një premtim besnikërie ndaj një udhëheqësi mysliman, dhe është themeli i besnikërisë midis shumë grupeve xhihadiste dhe bashkëpunëtorëve të tyre. Ai përfshin detyrime për të dyja palët, duke përfshirë edhe bindjen nga ajo që ofron bay’ah për një udhëheqës. Rritja e zotimit konsiderohet një shkelje e rëndë në Islam.

Në rastin e Al-Kaedës, ajo në mënyrë efektive e nënshtron atë tek talebanët, duke i dhënë titullin nderues të “komandantit të besimtarëve” udhëheqësit talebanë dhe pasardhësve të tij.

Ishte ndoshta një faktor në refuzimin e Mullah Omarit për t’ia dorëzuar Bin Ladenin amerikanëve pas sulmeve të 11 shtatorit, duke çuar në pushtimin e udhëhequr nga SHBA në 2001.

Një shembull i famshëm i shkeljes së bayʿah erdhi kur filiali i al-Kaedës në Irak refuzoi t’i përmbahej zotimit të saj në komandën qendrore, duke e bërë atë të shkëputet dhe më vonë të rishfaqet si grupi i Shtetit Islamik (IS).

IS dhe al-Kaeda mbeten rivalë të ashpër

IS -K – Provinca Khorasan e Shtetit Islamik – është degë rajonale e IS në Afganistan. Al-Kaeda nuk është grupi i vetëm xhihadist që ofron bay’ah për talebanët afganë.

Talebanët pakistanezë kanë premtuar më parë besnikëri, dhe kohët e fundit e kanë rinovuar atë pas marrjes së Afganistanit.

Betim për një njeri të vdekur

Pas vdekjes së Bin Ladenit në 2011, pasardhësi i tij, Ayman al-Zawahiri, i ofroi zotimin e tij për besnikëri Mullah Omarit në emër të al-Kaedës dhe degëve të saj rajonale.

Kjo u rinovua në vitin 2014, pasi IS shpalli kalifatin e saj në zonat e Irakut dhe Sirisë.

Por në korrik 2015, talebanët njoftuan se Mullah Omar kishte vdekur dy vjet më parë. E turpshme, al-Zawahiri i kishte ofruar besnikëri një njeriu të vdekur.

Lexo edhe :   "Pse jam gjallë?", vajzat afgane përjashtohen nga shkollat e mesme

Al-Zawahiri rinovoi zotimin e tij ndaj udhëheqësit të ri, Mullah Akhtar Mohammad Mansour, më 13 gusht 2015, duke u zotuar se “do të bëjë xhihad për të çliruar çdo pëllëmbë të tokës së okupuar myslimane”.

Mansour shpejt e pranoi premtimin nga “udhëheqësi i organizatës xhihadiste ndërkombëtare”, një miratim i dukshëm i axhendës globale xhihadiste të al-Kaedës.

Kjo është në kundërshtim me mesazhet e talebanëve, të cilat e kufizojnë grupin në zbatimin e sundimit islamik në Afganistan dhe marrëdhënieve normale me shtetet fqinje.

Kur udhëheqësi aktual Hibatullah Akhundzada mori drejtimin e grupit pas vdekjes së Mansour në një sulm ajror amerikan në maj 2016, talebanët nuk e pranuan publikisht zotimin e ripërtërirë nga al-Zawahiri. As ata nuk e refuzuan.

Lexo edhe :   "Pse jam gjallë?", vajzat afgane përjashtohen nga shkollat e mesme

Kjo paqartësi mbi statusin aktual të pengut është në zemër të pasigurisë së vazhdueshme mbi marrëdhëniet midis dy grupeve.

Çfarë tjetër?

Me kthimin e tyre në pushtet, talebanët tani po tërhiqen në dy drejtime. Lidhjet e tyre me al-Kaedën i japin kredibilitet talebanëve brenda qarqeve xhihadiste të linjës së ashpër, dhe besnikëria historike ndaj al-Kaedës do të thotë se ata mund të mos jenë të prirur të braktisin aleatin e tyre tani që ata mbajnë pushtetin.

Por talebanët gjithashtu mbeten të lidhur me detyrimet e tyre sipas marrëveshjes së paqes me SHBA, dhe qasjen pragmatike ndaj qeverisjes që ata kanë mbështetur.

Mesazhet uruese nga al-Kaeda dhe bashkëpunëtorët rajonalë të grupit, kanë bërë lëvdata për grupin afgan për “fitoren” e tyre dhe kanë përsëritur statusin e Akhundzada si “komandant i besimtarëve”.

Talebanët nuk i kanë pranuar publikisht këto mesazhe, pavarësisht se e kanë bërë këtë për grupe të tjera si lëvizja islamike palestineze Hamas.

Por mbërritja e raportuar në Afganistan e Amin al -Huq – një bashkëpunëtor i ngushtë i Bin Laden – sugjeron që lidhjet midis dy grupeve ende mbeten.

Dhe Al-Kaeda thuhet se mban lidhje të forta me rrjetin Haqqani, i cili është pjesë e talebanëve.

Çështja është ilustruese e dilemës me të cilën përballen talebanët. Nga njëra anë, ata dëshirojnë njohje në skenën ndërkombëtare dhe përfitimet që sjell ajo – por kjo është kryesisht përgjegjëse për refuzimin e tyre të ekstremizmit.

Nga ana tjetër, ata nuk mund të shpërfillin lehtë aleancën e tyre prej më shumë se 20 vitesh me Al-Kaedën.

Për ta bërë këtë, mund të tjetërsojë linjën më të ashpër të militantëve të tyre dhe grupeve të tjera ekstremiste që kanë festuar me kaq zjarr marrjen e Afganistanit.

Burimi i lajmit: BBC. Përshtatur nga Tirana Today

- Reklama -

Më shumë nga kategoria




Të fundit

Shërbimet sekrete zbulojnë planin/ Parandalohet ekzekutimi i Zoran Zaev

Shërbimet sekrete greke dhe qeveria parandaluan një atentat ndaj kryeministrit të Maqedonisë së Veriut, Zoran Zaev, disa muaj pas nënshkrimit të Marrëveshjes së Prespës...

Në politikën gjermane nuk përfaqësohen sa duhet migrantët

"What's your Heimat?" - cili është atdheu juaj u pyet W. Michael Blumental, drejtori që themeloi Muzeun Hebre në Berlin në vitin 2014. Për...

Pse berishizmi, është enverizimi i ri shqiptar

Nga: Mero Baze Kjo që po i ndodh Partisë Demokratike, Partisë së Punës, ka filluar ti ndodh në vitin 1991. Kur ajo filloi të reformohej...

VIDEO/Drogë, armë e vjedhje energjie, momenti i arrestimit të volejbollistit

Një volejbollist ka rënë në prangat e policisë, pasi është kapur me armë zjarri, municion luftarak dhe kokainë. Volejbollisti 26-vjeçar i identifikuar si Eraldo...

Debati në PD, Basha-Berisha na sjell edhe njëherë debatin për sovranitetin

Nga: Ben Andoni Në Shqipëri është e prerë dhe e menjëherë-pranueshme se nëse e thotë diçka apo e artikulon ambasadori i SHBA-së, atëherë deklarata ka...