Nga Tyler Cowen, “Bloombergview”/Pra si mund të duket rënia e Amerikës? Unë nuk e bëj këtë pyetje, pasi mendoj se kjo po ndodh, por sepse edhe optimisti më i ndrojtur duhet të jetë i interesuar për rreziqet, më së paku për t’i shmangur ato.
Imagjinoni sikur Shtetet e Bashkuara e mbyllin presidencën Donald Trump, pa ndonjë krizë të rëndë kushtetuese.
Megjithatë, debati i shquar publik – i cili do të vazhdojë edhe në epokën post-Trump – do të vazhdojë të dëshmojë pabarazi në raport me detyrën e adresimit të problemeve më të ngutshme të vendit.
Në vitet e fundit, shkalla bazë e rritjes së produktivitetit ka qenë shpesh rreth 1 për qind, dhe normat e rritjes ekonomike nuk janë as sa gjysma e asaj që kanë qenë dikur.
Ndërkohë, Amerika do të duhet të rrisë taksat ose të zvogëlojë shpenzimet me rreth 2.200 dollarë për tatimpagues në vit, për të frenuar rritjen e mëtejshme të borxhit kombëtar ndaj PBB-së, dhe kjo shifër i paraprin uljes së taksave nga Trump.
Për të financuar këtë mungesë, Shtetet e Bashkuara do të ndërpresin mirëmbajtjen e infrastrukturës rrugore.
Hendeku racor i pasurisë, nuk do të ngushtohet. Plakja e popullsisë dhe të drejtat do ta detyrojnë presidentin, qoftë demokratik apo republikan, të kombinojë një përzierje të uljes së shpenzimeve dhe rritjes së taksave.
Shkurtimet e shpenzimeve, do të zvogëlojnë gamën e ushtrisë, dhe rritjet e taksave do të garantojnë frenimin e rritjes ekonomike.
Integriteti i shërbimit shëndetësor dhe i sigurimeve shoqërore, do të jetë kryesisht i mbrojtur, por SHBA-ja do të humbasë aftësinë për të projektuar fuqinë e vet në mbarë globin.
Gjatë një periudhe prej më pak se 5 vjetësh, Kina do të rimarrë Tajvanin, dhe gjithashtu do të përfshijë në sferën e vet të ndikimit shumë pjesë të Azisë Lindore dhe Juglindore.
Turqia dhe Arabia Saudite do të ndërtojnë armët e tyre bërthamore, dhe do të bëhen lojtare dominante në rajonet e tyre. Rusia do të vazhdojë të ushtrojë presion në kufijtë e shteteve fqinje, duke përfshirë Letoninë dhe Estoninë, dhe NATO do të humbasë besueshmërinë e saj, përveç disa marrëdhënieve dypalëshe, siç është ajo e Mbretërisë së Bashkuar në Europës Lindore, do të shndërrohet në një hije të vetvetes.
Një fushë e përparimit të madh teknologjik do të jetë droga, por jo ato farmaceutike të dobishme. Krizat opioide do të zhduken, por do të lindin valë të reja të substancave gjithnjë e më të fuqishme të varësisë. Më shumë se 80.000 amerikanë vdesin tashmë nga alkooli çdo vit, dhe më shumë se 60.000 nga mbidoza e drogës.
Humbjet totale nga varësia do të rriten. Teknologjitë e tjera, do të përmirësojnë shumëçka, por jo gjithçka do të jetë pozitive. Inteligjenca artificiale dhe mbikëqyrja e fytyrës dhe lëvizjes së njerëzve, do të çojnë në dhunime të pashembullta të privatësisë, duke shkaktuar që 1 ose 2 për qind e amerikanëve të vendosin të “jetojnë jashtë rrjetit”.
Ndikimi i dronëve vrasës do të kapë majat- duke e populluar qiellin me avionët e policisë. Krimet publike do të bien, por hapësirat publike në qytetet e mëdha do të kenë një ngjashmëri dëshpëruese, për shkak të mungesës gati totale të sjelljes spontane.
Makina pa shoferë do të jenë “gjëja tjetër e madhe”, por ato do t’i popullojnë më tepër rrugët me njerëz.
Frika shumë e madhe për ndryshimet klimatike, nuk do të realizohet. Por një sërë stuhish të pazakonta, plus rregullimet e kërkuara përgjatë brigjeve për të akomoduar një rritje në nivelin e detit, do të konsumojë deri në 0.5 për qind të rritjes ekonomike.
Pra, çfarë në këtë përshkrim tingëllon kaq e paimagjinueshme? A mendoni se rritja e produktivitetit do të jetë mbi 3 për qind? Se çdo zhvillim do të jetë i vlefshëm, pasi përparimet në mjekësi do të na lejojnë të jetojmë deri në moshën 135 vjeçare?
Ky përparim teknologjik do të zgjasë zgjerimin e mëtejshëm të ushtrisë amerikane? Se kolonia e Marsit do të jetë e mrekullueshme? Sa me fat ndiheni se jeni?
PËRSHTATI TIRANA TODAY
