E enjte, 2 Dhjetor, 2021
7.5 C
Tirana

Pazaret e malazezëve, kriza e bukës dhe qëndresa e qytetarëve shkodranë

Fillimet e shekullit 20-të u karakterizuan nga kryengritjet e shqiptarëve në të gjitha territoret e saj. Pa dyshim ndër më të njohurat janë ato të Veriut të Shqipërisë. Pikërisht më 1910 Shefqet Turgut Pasha shkon në Shkodër për të zbutur kryengritjet e Malësisë. Ishte koha e luftimeve të ashpra mes dukagjinasve dhe ushtrisë turke. Me në krye Dedë Gjo Lulin dhe Mehmet Shpendin do ngrihej flamuri në Bratile, në majë të Deçiqit. Kryengritja e vitit 1911 tronditi pushtimin Osman dhe në shtator të vitit 1912 do të plasë lufta ballkanike.

Në tetor të vitit 1912 Mali i Zi i shpalli luftë Turqisë dhe trupat e tij kaluan kufirin mes dy shteteve. Trupat malazeze mësynë Shkodrën. Gjendja ishte tejet alarmante. Shqipëria ishte në prag të copëtimit të saj. Në këtë periudhë akute për kufijtë e Shqipërisë,10 mijë vullnetarë të Shqipërisë së mesme, të prirë nga gjenerali Esat Pashë Toptani hynë në qytet. Populli shkodran përballoi për 7 muaj rrethimin e ushtrisë së Malit të Zi dhe Serbisë, të cilët në luftën ballkanike që kishin nisur donin të aneksonin qytetin ndaj futën në burgje një grusht të madh patriotësh. Mbi kryeqendrën e Veriut u hodhën 36 mijë gjyle por Shkodra rezistonte…

Ishte koha kur Turqia ishte tronditur nga problemet e brendshme dhe fuqitë ballkanike, të ndihmuara nga diplomacia ruse vendosën të pushtojnë sa më shumë territore, me idenë që Konferenca e Ambasadorëve, që pritej në dhjetor të vendoste shtrirjen e kufijve të tyre në të gjithë tokat që kishte nën kontroll. Knjaz Nikolla, princ i Malit të Zi ishte vendosur në krye të trupave për t’i dhënë zemër ushtrisë. Në këtë kohë ministri turk i Luftës urdhëronte Hasan Riza Pashën që komandonte forcat turke në qytet që lufta kishte mbaruar dhe ai duhet të dorëzonte Shkodrën tek malazezët.

Përgjigjja e komandantit të qytetit erdhi më 24 dhjetor, ku ai shprehte bindjen e gjithë popullatës se ishin kundër dorëzimit dhe insistonin që qyteti të vazhdonte të mbrohej. Kryetari i Bashkisë Shkodër,  Gjylbegu, i lutej sulmuesve të mos sulmonin spitalet, qendrat e fëmijëve, kishat, xhamiat, konsullatat dhe qendrën, ku ishin vendosur gazetarët e huaj. Gjithashtu të lejonin hyrjen në qytet të ilaçeve dhe ushqimeve për diplomatët dhe për 13 gazetarët e huaj. Po ato ditë ai mori mesazhin që Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë ishte njohur nga Fuqitë e Mëdha dhe Shkodra mund të mbrohej me flamurin shqiptar. Kjo do të ndihmonte që malësorët të organizoheshin më mirë dhe të ndihmonin në ruajtjen e territoreve shqiptare.

Çështja e Shkodrës u bë e njohur në gjithë Evropën për shkak të gazetarëve që ishin dislokuar në Shkodër dhe interesit që shteti i ri shqiptar kishte në qarqet evropiane. Hasan Riza Pasha mori një mesazh direkt nga Kryeministri Shqiptar, Ismail Qemali, që e sqaronte se rezistenca në Shkodër ishte jetike për të ardhmen e qytetit dhe e ftonte ta mbronte nën flamurin shqiptar. Qytetin e mbuloi zia dhe predhat binin kudo. Të gjithë nuk besonin që qyteti mund të rezistonte derisa të vinin forca për ta mbrojtur nga e gjithë Shqipëria. Por qyteti rezistoi.  Edhe pse ushqimet me gjithë racionimin e bukës nuk gjendeshin më. Pjesa më e madhe e qytetit ishte kthyer në gërmadhë.

Pikërisht në këtë moment kaq drastik hyn në lojë Esat Pashë Toptani. Ministri i jashtëm i Malit të Zi dhe princi Danilo bisedoi me Esat Pashë Toptanin dhe u arrit në një marrëveshje, që qyteti të dorëzohej. Shkodra u dorëzua në orën 3 të mëngjesit më 23 prill 1913.

Konferenca e Ambasadorëve kishte bërë plane që Shkodra t’i kalonte malazezëve. Por në momentin më vendimtar Austro-Hungaria dhe Italia u kujtuan që ajo ishte qendra e katolicizmit shqiptar. Me ndihmën e Anglisë ata vendosën që qyteti t’i mbetej Shqipërisë. Edhe Cari i Rusisë nuk mund të ndërhynte ndaj këtij ultimatumi. Trupat serbe u tërhoqën ndërkohë që malazezët jo . U deshëm përsëri ndërhyrja e britanikëve dhe e qeverisë së re shqiptare që Shkodra të kthehej përsëri e lirë.

- Reklama -

Më shumë nga kategoria




Të fundit

Zbardhet ekspertiza mjekoligjore për vd*kjen e katër rusëve në Qerret

Afro 45 ditë nga humbja e jetës së katër turistëve rusë, Instituti i Mjekësisë Ligjore ka mundur të përcaktojë shkakun fillestar. Katër turistët rusë u...

“Do të të vras, mbys fare”, banori me skizofreni kërcënon fëmijët

Disa banorë në një lagje të Bashkisë Dimal, ose Urës Vajgurore, iu drejtuan emisionit “Stop” në Tv Klan për ndihmë, pasi fqinji i tyre...

“Si jemi gjallë pas xhirimeve në ato kushte”, Reshat Arbana nxjerr të pathënat

Reshat Arbana është pa dyshim një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë. Ka realizuar rreth 40 role, shumë syresh të paharrueshëm. Kur ishte fëmijë,...

1000 kurthe dhe teli me gjemba

Nga: Frrok Çupi Foltoret e këtij po duken e po zhduken ‘gëmushave’ në një marshim si iriqi. Sot ndodhet në Tropojë. 24 vjet më parë...

12 milionë gjermanë të pa vaksinuar/Spahn: Sistemi shëndetësor do mbingarkohet

Numri i njerëzve të pa vaksinuar në Gjermani është ende aq i madh, sa rrezikon të mbizotërojë sistemin shëndetësor të vendit. Ky paralajmërim ka...