E shtunë, 31 Tetor, 2020
9 C
Tirana

Ndryshimi kushtetues, opozita bie nga shiu në breshër

Më të lexuarat

E rëndë/ Futbollisti 31-vjeçar gjendet pa jetë në një parking makinash

Futbollisti 31-vjeçar, Nam-Çun Kim është gjetur i vdekur mëngjesin e sotëm në një parking makinash. Dyshohet se mbrojtësi që aktivizohet me klubin e Seul është...

‘Ethet’ e zgjedhjeve/”Nuk shikoj asnjë pengesë që të bashkëpunojmë me Topallin”

Teksa ‘ethet’ e afrimit të zgjedhjeve po ndihen nga protagonistët politikë, ka edhe nga ato qëndrime surprizë. Fabian Topollaj, përfaqësues i Bindjes Demokratike, deklaroi...

Erdogan sulmon Europën: Zëri i botës myslimane ngrihet kundër mëkateve tuaja

“Kundër Europës mëkatare, zëri i vetëm që po ngrihet sot është zëri i botës myslimane''. Kështu u shpreh Presidenti turk, Rexhep Tayyip Erdogan në hapjen...

Tërmeti/ 7 godina të rrënuara, njerëzit kërkojnë nën rrënoja (VIDEO)

Turqia pak çaste më parë është goditur nga një tjetër tërmet i fortë, i cili ka lënë pas dëme të mëdha. Tërmeti me magnitudë 6.6...

Tërmeti shkakton cunami, deti vërshon në qytetin turk (FOTO)

Dhjetra ndërtesa të shembura dhe njerëz të frikësuar që kërkojnë nën rrënoja, është pasqyra e përgjithshme e asaj që po ndodh në Turqi, pas...

Video/ Nuk është iluzion, godina 5-katëshe spostohet 60 metra

Një godinë 5-katëshe në Shangai, me peshë 7600 tonë, u ngrit nga toka dhe u spostua në një vend të ri, duke përdorur teknologjinë...

Rolf Buchholz, njeriu me plot 516 modifikime në trup (VIDEO)

Bërja e tatuazheve dhe vendosja e pirsing, janë sot në modë kryesisht tek të rinjtë. Por gjermani Rolf Buchholz, e ka çuar deri në...

“60 minus 15 bëjnë 50”/ Nuk ndalen gafat e Bashës (VIDEO)

Rama ka pikasur një tjetër gafë të kryedemokratit Basha. Siç duket, kryeministri ka qenë duke ndjekur konferencën e sotme për mediat të kryedemokratit. “Ahahaha o...

Ish-kryeministri: Myslimanët kanë të drejtë të vrasin miliona francezë

Ish-kryeministri i Malajzisë, Mahathir Mohamad tha se myslimanët kishin të drejtë "të vrisnin miliona francezë" pas një sulmi vdekjeprurës në Nisë, duke shkaktuar zemërim...

Tërmet me magnitudë 6.6 ballë në Turqi, shemben ndërtesat (VIDEO)

Një tërmet i fuqishëm ka goditur para pak minutash Turqinë. Lëkundjet janë ndjerë në Stamboll, Izmir, Çanakkale, Denizli dhe Bursa. Sipas Qendrës Evropiane të...

Nga Fatos Lubonja

Deformimi i vullnetit të popullit në votime ka ardhur te ne nga shumë faktorë tashmë të mirënjohur: si blerja e votës, përdorimi i administratës apo Policisë në votime, kontrolli mbi mediat, kontrolli mbi drejtësinë, aleanca me krimin etj., por këto nuk janë të lidhura direkt me sistemin tonë zgjedhor.

Sistemi zgjedhor është një faktor shtesë. Kuptohet se rekomandimi nga OSBE-ODHIR i ndryshimit të tij nënkupton se ka një deformim të kësaj vote lidhur edhe me sistemin zgjedhor.

Por, ka një problem në ato rekomandime. Nga sa kam ndjekur mediat (edhe gjithë debatin e fundit) nuk më ka kapur syri kurrkund që këto rekomandime t’i referohen identifikimit të deformimeve konkrete që mundëson sistemit ynë zgjedhor; ndërkohë që vetëm një identifikim i tillë do të mund të përcaktonte se ku duhet ndërhyrë në Kodin Zgjedhor, dhe si, për të korrektuar.

Kjo analizë objektive nuk është bërë as nga aktorët shqiptarë, për shkak të konfliktit të interesit, duke ndikuar që, më në fund, opozita të bjerë nga shiu në breshër. Le të shpjegohem.

Deformimet kryesore të lidhura me sistemin tonë zgjedhor që kishim, sipas meje, janë katërfaktorësh.

Së pari, sistemi proporcional rajonal ka ndihmuar të fortët e zonave (së bashku me krimin në zona) për ta deformuar votën nëpërmjet pushtetit të tyre të parasë dhe kontrollit të zonës.

Së dyti, listat e mbyllura e kanë rritur autoritarizmin e liderit që imponon njerëzit e tij- shpesh të fortët e lidhur me të- dhe kanë mpirë vullnetin e popullit.

Së treti, sistemi ka krijuar vështirësi, gati pamundësi, të daljes në Parlament të forcave të reja politike që do të mund të rifreskonin politikën shqiptare e, njëherësh, të sillnin në votime njerëzit e zhgënjyer me klasën politike.

Së katërti, duke qenë se të fortët dhe krimi janë bërë gjithnjë e më të lidhur me maxhorancën- pasi bizneset e tyre të ligjshme dhe të paligjshme varen nga pushteti i saj – sfidimi i maxhorancës është bërë gjithnjë e më i vështirë.

Sipas meje, me ndryshimet kushtetuese që prekin sistemin zgjedhor kemi rënë nga shiu në breshër, pasi këto ndryshime nuk janë hartuar për të korrigjuar këto deformime, por për të favorizuar edhe më shumë deformimin e votës nga maxhoranca.

Le t’i marrim me radhë katër deformimet që përmenda.

1. Duke mbetur proporcional rajonal, sistemi nuk e ka dobësuar pushtetin deformues të të fortëve të zonave.

2. Duke ruajtur 1/3 e kreut të listës të mbyllura, as nuk hapen realisht listat, as nuk pengohet lideri të vendosë në këto lista të fortët e lidhur me të.

3. Për sa i përket mundësisë së lindjes së partive të reja, sistemi i propozuar duket se u krijon atyre më shumë mundësi për të nxjerrë deputetë sesa sistemi i vjetër.

Kjo, pasi në sistemin e vjetër një parti e vogël që hynte në koalicion mund të nxirrte një deputet me një numër shumë më të paktë votash sesa një parti e re që hyn e vetme kundër të gjithave.

Me heqjen e koalicioneve, partitë e vogla vihen në kushte të barabarta. Por, nga ana tjetër, partitë e reja opozitare të pavarura do të marrin votat e partive të mëdha opozitare, duke ndihmuar indirekt partinë në pushtet.

4. Duke u hequr koalicionet pakësohet mundësia e sfidimit dhe ndëshkimit të maxhorancës, pasi votat e partive opozitare që nuk arrijnë pragun, që në rast koalicioni do t’i shkonin koalicionit opozitar, tani do të ndahen proporcionalisht midis partive të mëdha, duke favorizuar përsëri maxhorancën.

Po ashtu, avantazhet e maxhorancës rriten edhe pasi opozitës me këto ndryshime i imponohet në një kohë të shkurtër një ristrukturim me shumë probleme, siç është shkrirja në një apo dy koalicione parazgjedhore, ndërkohë që partia në pushtet mund të punojë e qetë në drejtime të tjera.

Ndërkaq, kjo shkrirje e identitetit të partive në koalicione do të deformonte përsëri votën e popullit, pasi reduktohet pluralizmi, çka do të thotë mundësia e zgjedhjes midis partive të ndryshme (me çka u justifikua edhe hapja e listave) si dhe i demotivon ato, duke i çuar në terma afatgjata drejt zhdukjes përfundimtare, çka përsëri indirekt shkon në interesin e partive të mëdha, pra, edhe të maxhorancës.

Por, ndoshta avantazhi më i madhe që ka maxhoranca në këtë histori, është se do ta mbajë opozitën të angazhuar në këtë betejë, ndërkohë që, deformimet që i vijnë votës nga sistemi zgjedhor janë shumë më të parëndësishme sesa deformimet që përmenda në krye të shkrimit e që opozita i ka lënë pas dore e përshirë në hallin e sistemit zgjedhor.

Nëse do të bëja një vlerësim nga 1 në 10, do të thosha se pesha e deformimit të votës për shkak të sistemit në raport me deformimet e tjera që vijnë nga blerja e votës, përdorimi i administratës apo Policisë në votime, kontrolli mbi mediat, kontrolli mbi drejtësinë, aleanca me krimin, financimet nga oligarkët etj., mund të jetë 1-2 në 10.

Me mënyrën sesi u soll Edi Rama me ndryshimin e dhunshëm kushtetues, po tregon se do të hedhë hapa të tjera të dhunshëm për ta rritur peshën e faktorëve të tjerë deformues në favor të tij dhe duke krijuar edhe faktorë të tjerë deformues.

Në shkrimin paraardhës kam sugjeruar se për t’iu përgjigjur Ramës, opozita duhet të punojë për votën e besimit.

Nuk jam i sigurt se kaq mjafton, por jam edhe më i sigurt se nuk duhet të mbesë në grackën e debatit mbi sistemin zgjedhor. /Panorama

- Reklama -

Më shumë nga kategoria




Të fundit

Me Co*id-19, presidenti i klubit të Serisë A shtrohet në spital

Koronavirusi vazhdon të përhapet me shpejtësi në futbollin italian. Së fundmi ka rezultuar pozitiv edhe presidenti i Torinos, Urbano Kairo. Ai është shtruar në spitalin “San...

Covid-19, Belgjika vendos kufizime të reja

Belgjika do të vendosë rregulla më të rrepta të izolimit nga e hëna (2 nëntor), duke mbyllur bizneset jo-thelbësore dhe duke kufizuar vizitat në...

Tërmeti në Izmir, 17 të vdekur dhe mbi 700 të plagosur

Të paktën 17 persona humbën jetën dhe mbi 700 të tjerë u plagosën si pasojë e tërmetit 6,6 ballë që ka goditur ujërat e...

Do bëhet kryeministri i Shqipërisë? Meta tregon ambicien e tij

Nga reagimet e tij të ashpra ndaj kryeministrit Edi Rama, të shumtë janë ata që mendojnë se Presidenti i Republikës, Ilir Meta po zë...

Meta: Jam lideri i Shqipërisë, Rama do ta çojë Shqipërinë në drejtim të paditur

Nga reagimet e tij të ashpra ndaj kryeministrit Edi Rama, të shumtë janë ata që mendojnë se Presidenti i Republikës, Ilir Meta po zë...