Kur njerëzit modernë mbërritën në Evropë rreth 40.000 vjet më parë, ata bënë një zbulim që do të ndryshonte rrjedhën e historisë. Kontinenti ishte populluar tashmë nga kushërinjtë tanë evolucionarë, Neandertalët, për të cilët provat më të fundit të zbuluara, sugjerojnë se kishin kulturën dhe teknologjinë e tyre relativisht të sofistikuar.
Por brenda disa mijëra viteve Neandertalët u zhdukën, duke i lënë speciet tona, Homo Sapiens, të vazhdonin përhapjen në çdo cep të globit. Mënyra se si Neandertalët u zhdukën, mbetet një temë shumë e debatueshme midis studiuesve.
Dy shpjegimet kryesore të dhëna në vitet e fundit, kanë qenë konkurrenca me njerëzit modernë të ardhur së fundmi, dhe ndryshimi global i klimës. Qëndrueshmëria e materialit gjenetik të Neandertalit tek të gjithë njerëzit modernë jashtë Afrikës, tregon se të dyja speciet kanë bashkëvepruar dhe madje kanë bërë seks.
Por ka të ngjarë që të ketë pasur edhe lloje të tjera ndërveprimesh. Disa studiues kanë sugjeruar që mund të ketë pasur edhe konkurrencë për burime të tilla si gjahu dhe lënda e parë për mjetet prej guri. Të tjerët kanë propozuar ndërveprime të dhunshme dhe madje edhe luftëra, dhe se këto të fundit mund të kenë sjellë zhdukjen e Neandertalëve.
Studimet e reja, vazhdojnë ta zhvendosin më herët kohën në të cilin ka prova për luftën që kanë zhvilluar për herë të parë njerëzit. Por si mund të ndahen shembujt e vrasjes apo një grindje familjare, nga “lufta” parahistorike? Kësaj pyetje i kanë dhënë përgjigje disa shembuj të vrasjeve masive, ku komunitete të tëra u masakruan dhe u varrosën bashkë në një numër vendesh evropiane që datojnë në periudhën neolitike (rreth 12.000-6.000 vjet më parë, kur u shfaq për herë të parë bujqësia).
Për një farë kohe, këto zbulime duket se e zgjidhën misterin, duke sugjeruar se bujqësia çoi në një rritje të ndjeshme të popullsisë, dhe në një presion mbi grupet e ndryshme për të luftuar ndaj njëri-tjetrit. Nuk ka dyshim që Neandertalët u përfshinë në akte dhune, pasi skeletet e tyre tregojnë shembuj të përsëritur të dëmtimeve të forta kryesisht në kokë.
Por shumë nga këto ngjarje, i paraprijnë shfaqjes së njerëzve modernë në Evropë, dhe nuk mund të kenë ndodhur gjatë takimeve midis dy specieve. Midis të dhënave të rralla fosile të njerëzve të hershëm anatomikisht modernë, ekzistojnë shembuj të ndryshëm të lëndimeve nga armët, por shumica datojnë mijëra vjet pas zhdukjes së Neandertalëve.
Aty ku kemi prova të dhunës ndaj Neandertalëve, kjo është pothuajse ekskluzivisht midis viktimave meshkuj. Kjo do të thotë se ka më pak të ngjarë që ajo të përfaqësojë një “luftë”, dhe më shumë një rivalitet midis meshkujve.
Në lidhje me pyetjen kryesore nëse njerëzit modern ishin përgjegjës për zhdukjen e Neandertalëve, vlen të përmendet se Neandertalët në shumë pjesë të Evropës duket se janë zhdukur para se speciet të kishin mbërritur specia jonë, Homo Sapiens.
Kjo sugjeron që njerëzit modern nuk mund të jenë plotësisht fajtorë, qoftë përmes luftës apo konkurrencës. Ajo që ishte e pranishme gjatë gjithë periudhës, ishte ndryshimi dramatik dhe i vazhdueshëm i klimës, që duket se ka zvogëluar habitatet e preferuara të Neandertalëve në tokat pyjore.
Njerëzit modernë, edhe pse sapo ishin larguar nga Afrika, duket se kanë qenë më fleksibël në mjedise të ndryshme, dhe më të aftë në trajtimin e habitateve gjithnjë e më të zakonshme të hapura dhe të ftohta, që mund të kenë sfiduar aftësinë e Neandertalëve për të mbijetuar.
Pra, megjithëse evropianët e parë modernë mund të kenë qenë njerëzit e parë të aftë për një luftë të organizuar, nuk mund të thuhet se kjo sjellje ishte përgjegjëse apo edhe e nevojshme për zhdukjen e Neandertalëve. Ata mund të kenë qenë thjesht viktima të evolucionit natyror të planetit tonë.
Burimi i lajmit: https://theconversation.com/when-did-humans-first-go-to-war-149637
Përshtatur nga TIRANA TODAY
