Në panteonin e shkrimtarëve të mëdhenj amerikanë, Ernest Heminguej është ndër më të mëdhenjtë. Ai ka shkruar jo vetëm disa nga romanet më të paharrueshëm në letërsinë amerikane dhe atë botërore, por përvojat e tij personale kanë magjepsur breza të tërë lexuesish.
Heminguej drejtonte si shofer një ambulancë gjatë Luftës së Parë Botërore, kur edhe u plagos. Ai mbuloi si gazetar Luftën Civile Spanjolle. Që të gjitha ato përvoja të rrezikshme i vlejtën shumë, pasi Hemingjuej i përdori ato më së miri në romanet e tij.
Dhe në kohën e tij, Lufta e Parë Botërore ishte një temë veçanërisht e preferuar. Por pak njerëz e dinin deri vonë se “Papa”, siç quhej ndonjëherë Heminguej, ishte gjithashtu një spiun. Dhe jo i vendit të tij, SHBA-së, por i rivales së saj më të egër, Bashkimit Sovjetik.
Ky lajm bëri bujë në vitin 2017 kur ish-arkivisti i CIA-s Nikolas Rejnolds botoi librin “Shkrimtari, lundërtari, ushtari, spiuni:Aventurat e fshehta të Ernest Heminguejt”. Sipas Rejnolds, Heminguej, kishte tashmë një përvojë në spiunazh.
Në një artikull në revistën “Studies in Intelligence”, postuar në faqen zyrtare të internetit të CIA-s, Rejnolds shkroi se Heminguej u përgjua nga Zyra e Shërbimeve Strategjike (pararendëse e CIA-s), Zyra e Inteligjencës Detare (ONI), dhe madje edhe FBI-ja për kontaktet e tij.
Gjatë kohës që jetoi në Kubë, Heminguej u takua me ambasadorin amerikan Spruil Braden dhe vartësin e tij Robert P.Xhojs. Gjatë bisedave mes tyre, Heminguej mund të ketë ofruar shërbimet e tij për të ndihmuar në përpjekjet e luftës gjatë Luftës së Dytë Botërore.
Ndërsa ai mund ta ketë menduar ndihmën ndaj atdheut në një mënyrë më të përgjithshme, Braden i sugjeroi Hemingujit të mbikëqyrte spiunët e vendeve të Boshtit (Gjermani, Japoni, Itali) në Kubë.
Por periudha e Heminguejit si spiun në Kubë, nuk ishte shumë e frytshme. Atje zbuloi një spiun armik, por ai u demaskua në fakt nga shërbimi inteligjent britanik. Më vonë, Heminguejit i lindi ideja të bënte diçka shumë më të madhe, sesa të pinte nëpër kabare me njerëz të ndryshëm, në përpjekje për të kuptuar nëse ata ishin apo ajo spiunë gjermanë.
Rejnolds shkruan në libër se Heminguej i sugjeroi se do të ishte më produktiv nëse patrullonte në brigjet e Kubës, në kërkim të nëndetëseve gjermane. Plani i tij, siç i shpjegoi Braden, ishte të bënte sikur po peshkonte. Pastaj, kur të dallonte nëndetëset, të priste derisa të ndaleshin për të blerë peshk, dhe më pas t’i gjuante me bazuka, mitralozë dhe bomba dore. Ai mund të ketë qenë një shkrimtar i shkëlqyer, por padyshim që nuk ishte një strateg ushtarak.
Në fund, ONI vendosi t’i dërgojë Heminguejit vetëm pajisje të mjaftueshme për ta bërë atë më të vlefshëm si agjent. Ata e lejuan të patrullonte në fshehtësi në ujërat e Kubës, por nuk prisnin shumë prej tij. Hemingueji pikasi një ditë një nëndetëse gjermane, por me sa duket ajo u largua shpejt, dhe nuk u ndal diku.
Përfundimisht, qeveria amerikane e ktheu vëmendjen diku tjetër dhe operacioni i Heminguejt u ndërpre. Kjo kënaqi edhe vetë kreun e FBI-së Xh.Edgar Huver, që mendonte se shkrimtari ishte shumë pijanec për të qenë një spiun efektiv. Por ishte bashkëpunimi i Heminguejit me sovjetikët, ajo që i befasoi njerëzit.
Sipas librit të Rejnolds, shkrimtari amerikan u afrua nga Komisariati Popullor për Punët e Brendshme (NKVD), paraardhësja e KGB-së. Heminguej ishte shumë antifashist. Duke
dalë nga përvojat e tij në Spanjë, ku ai luftoi në krah të rebelëve spanjollë, Hemingueji besonte që fashizmi duhej ndaluar me çdo kusht.
Ai nuk e fshihte zhgënjimin e tij me qëndrimin neutral i SHBA-së. Dhe e vetmja mbështetje serioze që morën republikanët spanjollë erdhi nga Bashkimi Sovjetik. NKVD e rekrutoi Heminguejin mbi “baza ideologjike”.
Edhe pse është e paqartë, se përse ata mendonin se Heminguej ishte një kandidat i përsosur, i dhanë gjithsesi emrin e koduar “Argo”. Megjithëse dukej qartë që edhe për sovjetikët, Heminguej nuk ishte Xhejms Bondi, dhe ai nuk dha asnjë informacion me shumë rëndësi.
Ka të ngjarë që sovjetikët ta kenë rekrutuar vetëm për aftësinë e tij për të shkruar propagandë. Edhe atëherë, Heminguej nuk shkroi kurrë për kohën e tij të bashkëpunimin me NKVD-në, dhe as nuk i besoi në ndonjë rast komunizmit.
Madje në rrethe të ngushta me miqtë, ai shqetësohej se lidhja e tij e dikurshme me sovjetikët, mund ta vinte atë një shënjestër të fushatës së egër të anti-komunizmit të nxitur nga senatori Mekarthi. Sot, Heminguej vlerësohet mbi aftësinë e tij për të shkruar në prozë. Dhe ndërsa ai i kërkonte aventura, spiunimi nuk ishte një punë që bënte për të.
Burimi i lajmit: https://www.grunge.com/259116/what-you-didnt-know-about-ernest-hemingways-life-as-a-spy/
Përshtatur nga TIRANA TODAY
