Në SHBA ndryshon këtë fundjavë ora, ndërsa në Evropë dhe Shqipëri kjo që ka ndodhur një javë më parë. Por praktika e ndryshimit të orës 2 herë në vit, është bërë gjithnjë e më e bezdisshme për njerëzit.
Shkencëtarët kanë tërhequr vëmendjen mbi dëmet që sjell ajo tek njerëzit, përfshijnë zvogëlimin e përgjithshëm të mirëqenies mendore dhe fizike, si dhe një rrezik potencial në rritje të komplikimeve serioze, të tilla si goditje në tru dhe sulme në zemër, menjëherë pas ndërrimit të orës.
Në një intervistë për “Scientific American”, Beth Malou, profesoreshë e neurologjisë dhe pediatrisë në Universitetin Vanderbilt, shpjegon arsyet pse SHBA por edhe e gjithë bota duhet të heqë dorë nga kjo praktikë.
Ju keni shkruar vitin e shkuar mbi disa probleme shëndetësore, si për shembull problemet kardiovaskulare dhe goditja në tru, të shkaktuara nga ndryshimi i orës. Pse ndodh kjo?
Ne nuk e dimë mekanizmin aktual. Rritja më e madhe e rasteve, ndodh me kalimin nga ajo standarde në orën verore në muajin mars. Ne mendojmë se ajo që e shkakton këtë rritje të efekteve negative, është ose humbja e 1 ore gjumë, ose mos-rregullimi i ritmit cirkadian. Sa herë që prishim gjumin ose ritmin tonë cirkadian, kjo mund të shkaktojë rritje të shënjuesve të inflamacionit dhe reagimit tonë të stresit. Dhe e dimë që kjo mund të sjellë dëme në zemër dhe tru.
Ju përmendët që jo të gjithë preken njësoj nga ndryshimet e orës. A janë disa njerëz më të prekshëm se të tjerët? Dhe nëse po, pse disa janë më të rrezikuar?
Disa njerëz duket se janë më të prekshëm se të tjerët. Unë mendoj se mosha është një faktor kryesor. Ndërsa plakemi, ritmi ynë cirkadian, ose thënë thjesht aftësia jonë për të trajtuar mungesën e gjumit, bëhet më i brishtë.
Prandaj të rinjtë, ia dalin më mirë sesa të moshuarit. Njerëzit që vuajnë nga sëmundjet kronike e kanë akoma më shumë problem ndryshimin e orës, sidomos ata që vuajnë nga Alzheimeri apo forma të tjera të demencës.
A ka ndonjë studim që analizon llojin e ndikimeve afatgjata, përkundrejt atyre afatshkurtra nga ndryshimi i orës?
Unë mendoj se deri në tetor ose nëntor, ne e kemi kapërcyer ndryshimin që ka ndodhur në mars. Problemi është se kemi një keq-vendosje kronike të ritmit tonë cirkadian, pra gjërat nuk janë shumë në rregull për 8 muajt e vitit. Kur jemi në kohën standarde, dielli në mesditë është gati pingul mbi shumicën e vendeve.
Kur jemi në orën e kursimit të energjisë për 8 muaj të vitit, ju rrini një orë pushim dhe nuk merrni mjaftueshëm rreze dielli në mëngjes, shumë dritë në mbrëmje. Dhe kjo gjë përkeqësohet me afrimin e verës. Ndërsa ditët zgjaten, dhe mbrëmjet janë me më shumë
dritë kur në fakt trupi juaj ka nevojë për të kundërtën, në mënyrë që të mund të bëhet gati për gjumë. Në mëngjes, ndërsa fillojmë të hyjmë në vjeshtë, marrim më pak dritë kur kalojmë në orën dimërore.
Si në SHBA, por dhe në vende të tjera ka pasur përpjekje për të hequr dorë nga praktika e ndryshimit të orës, ose përdorur vetëm orën verore apo atë dimërore. A jeni dakord me këto përpjekje?
Shumica e njerëzve, janë dakord që ne duhet të heqim dorë nga kjo praktikë. Unë personalisht jam avokate e standardit të përhershëm, pasi e shoh dritën si shumë të rëndësishme për mirëqenien tonë, gjendjen shpirtërore dhe gjumin tonë. Marrja e rrezeve së mjaftueshme të diellit, sidomos në dimër, është jetike.
Për mua, bukuria e një ore të përhershme standarde është:ju keni dritën që ju duhet në mëngjes në dimër, kur keni nevojë për të, dhe keni errësirën në verë në darkë, kur keni nevojë për të. Akademia Amerikane e Mjekësisë së Gjumit, sapo ka dalë me një deklaratë në mbështetje në kohës standarde të përhershme.
Disa vende dhe shtete të SHBA-së, nuk e respektojnë tashmë këtë praktikë. A ka studime në ato zona, se si ka ndikuar kjo tek njerëzit?
Ka disa studime lokale për këtë por unë nuk i kam lexuar. Gjithsesi jam e kënaqur që ata e kanë bërë këtë zgjedhje. Por për të hequr dorë nga praktika e ndryshimit të orës, nevojitet një akt i Kongresit, gjë që aktualisht duket i vështirë për shkak të klimës së acaruar politike.
Burimi i lajmit: https://www.scientificamerican.com/article/governments-worldwide-consider-ditching-daylight-saving-time/
Përshtatur nga TIRANA TODAY
