Një nga mënyrat për ta kufizuar lirinë e një populli është edhe censurimi i librave. Në shumë vende, liria e mendimit pengohet në këtë mënyrë. Si në lashtësi, ashtu edhe në kohërat më moderne, censura letrare ka prekur shumë vepra, duke vënë shpesh në rrezik edhe jetën e shkrimtarëve. Pavarësisht nëse arsyet janë politike, fetare apo të ndonjë natyre tjetër, është absurd fakti që edhe sot ka libra që nuk mund të lexohen në disa pjesë të botës. Ja cilët janë10 librat më të censuruar në histori:
“Dekameroni” i Xhovani Bokaçios
Ai u konsideruar si një vepër vulgare nga elita intelektuale e kohës së tij, dhe imorale nga autoritetet kishtare. Libri është një përmbledhje prej 100 tregimesh të vendosura në kohën kur Firence u godit nga Murtaja në shekullin XIII. Shtatë vajza dhe tre djem nga familje të pasura shkojnë në një vilë në fshat për të shmangur infektimin. Ata vendosin që secili të tregojë nga një histori çdo ditë për të kaluar kohën.
“Princi” i Nikolo Makiavelit
I ndaluar me urdhër të vetë kreut të Kishës, Papa Pali IV në vitin 1599, kjo vepër u shkrua në momentin më të errët të historisë së Italisë, kur fuqitë e huaja po garonin se kush duhej të dominonte qytet-shtetet italiane. Libri përmban njohuritë që kishte fituar Makiaveli gjatë 15 vite punë në administratën shtetërore. Duke gjurmuar profilin e princit ideal, autori analizon arsyet e veprimit njerëzor dhe ndan për herë të parë politikën nga morali.
“Origjina e specieve” nga Çarls Darvin
Teoria evolucionare binte ndesh me Zanafillën e botës sipas Bilblës. Kjo vepër e ndryshoi mënyrën sesi njeriu e sheh botën. Teoria e përzgjedhjes natyrore, e propozuar në këtë libër, është baza e biologjisë moderne evolucionare. Por prej shumë dekadash, ajo është bërë pjesë e sfondit tonë më të gjerë kulturor.
“I dashuri i zonjës Shaterlej” nga Dejvid Herbert Lorrenc
Pavarësisht se u botua në vitin 1928, libri u ndalua për 32 vjet, deri në vitin 1960, për shkak të skenave erotike dhe gjuhës vulgare. Lorenc tregon historinë e Koni Shaterlej, gruas së Konor, një burri me origjinë fisnike, që mbeti i paralizuar gjatë Luftës së Parë Botërore. Për këtë arsye, e reja është e detyruar të bëjë një jetë të trishtuar dhe monotone në fshatin e mjegullt anglez, derisa takon Melorsin, një rojtar simpatik që jeton në kasollen e fermës së tyre. Koni ri-zbulon dashurinë pasiononte dhe nis një marrëdhënie jashtëmartesore.
“Doktor Zhivago” nga Boris Pasternak
Dorëshkrimi u refuzua nga shumë botues në Bashkimin Sovjetik, pasi fliste me neveri mbi Revolucionit Bolshevik. Ai u botua për herë të parë në Itali, edhe pse KGB-ja u përpoq ta censuronte atë në mënyrë të tillë që botimi në vendet e huaja të ishte i pamundur. Romani tregon historinë aventureske të Juri Zhivagos, mjekut dhe poetit të ndarë mes dashurisë së dy grave dhe që ishte pjesëmarrës në Revolucionin e famshëm të Tetorit në Rusi.
“Ferma e kafshëve” nga Xhorxh Oruell
Satira e thellë e Oruell kundër totalitarizmit e vendosi këtë libër midis veprave më të famshme të shekullit XX. Të lodhura nga abuzimet e fermerit, kafshët e një ferme vendosin të rebelohen kundër njerëzve, dhe pasi dëbojnë pronarin, ato vendosin një rend të ri të bazuar tek barazia. Por shumë shpejt mes tyre shfaqet një klasë e re burokratësh, derrat, të cilët me dinakëri, lakmi dhe arrogancë arrijnë t’u imponohen kafshëve të tjera.
“Viti 1984”, Xhorxh Oruell
Po për arsye ideologjike libri u censurua për 40 vjet në Bashkimin Sovjetik. Një luftë shkatërruese, e ka ndarë planetin në tre superfuqi që luftojnë midis tyre, të sunduar nga regjimet totalitare:Oqeania, Euroazia dhe Estazia. Në të parën jeton Uinston, që jeton dhe punon si një njeri i zakonshëm. Ai duket se është i vetmi që e refuzon shoqërinë e dëshiruar nga Partia dhe filozofinë e imponuar prej saj, e cila nuk e lejon aq shumë dashurinë sa mendimin e lirë. Rebelimi i tij është i brendshëm, por me kalimin e kohës materializohet në veprime gjithnjë e më të rrezikshme.
“Vargjet satanike” nga Salman Ruzhdi
Vepra konsiderohet si një fyerje e madhe nga bota islame. Shkrimtari jeton prej shumë vitesh me truproja, qëkur Ajatollah Khomeini, lideri i Iranit,shpalli në vitin 1989 dënimin e tij. Historia e përshkruar në libër ka të bëjë me një koktej të mrekullueshëm të realizmit dhe fantazisë, një histori magjike në të cilën dy udhëtarë, që i shpëtuan për mrekulli një aksidenti ajror, e shohin veten të shndërruar njëri në krijesë engjëllore dhe tjetri në një qenie djallëzore.
Duke qenë tashmë simbole të së Mirës dhe të Keqes, ata do të përballen me njëri-tjetrin në betejat më të vjetra dhe më të pashmangshme, një luftë totale e destinuar që të zgjasë përgjithmonë në kohë dhe hapësirë, nga fshatrat më të largëta indiane deri në Londrën e sotme.
“Lolita” nga Vladimir Nabokov
Në Francë “Lolita” u ndalua për 2 vjet me akuzën e pedofilisë. Humbert Humbert hyn në një lidhje me vajzën e bashkëjetueses së tij, Dolores Hejz, e njohur shkurt si Lolita, një 12-vjeçare rebele shumë simpatike. Kur gruaja vdes në një aksident, Humbert dhe vajza e vogël nisën të bredhin nëpër Shtetet e Bashkuara nga moteli në motel, të ndjekur nga një njeri misterioz. Kur vendosen në një qytet të vogël ku Humbert gjen punë, Lolita përpiqet qët’i shpëtojë kontrollit obsesiv të njerkut të saj xheloz. Nga frika se mos zbulohet marrëdhënia e tij me vajzën e mitur, Humbert vendos të largohet, por në një moment Lolita do të arrijë të arratiset me një burrë tjetër.
“Psikopati amerikan” nga Bret Istën Elis
Ky libër është ende sot i ndaluar në Australi. Patrik Bateman është i ri, i pashëm, dhe i pasur. Ai jeton në Manhatan, punon në Wall Street, dhe bashkë me kolegët Timoti, Dejvid, Paten dhe Kreun, frekuenton klubet më të njohura, palestrat më ekskluzive dhe tualetet ku konsumohet kokaina më e mirë në qytet. Por jeta e tij është e mbushur me detaje shumë shqetësuese, dhe kur në Nju Jork bie nata Patrik shndërrohet në një vrasës serial, të ftohtë, metodik, dhe të pamëshirshëm.
Burimi i lajmit: https://libreriamo.it/libri/10-libri-piu-censurati-della-storia/
Përshtatur nga TIRANA TODAY
