Nga Anxhela Ferra
Historia e Uran Kostrecit është një prej dëshmive më të forta për tmerret e komunizmit. Që prej burgosjes së babait, diskriminimit, pengesës për shkollim, “rrëmbimit të rinisë” burgosjes, muajt e gjatë në biruca, internimit. Është rrëfimi i të burgosurit të pafajshëm…
“Janë situata, kondita, tortura të paimagjinueshme, askush nuk arrin t’i kuptojë nëse nuk i ka përjetuar vetë.
Gjatë kohës së komunizmit na morën gjithë plaçkat, na nxorën nga shtëpia, vuajtëm shumë. Duhej që gjatë gjithë kohës të ishim duke u ruajtur. Mamaja rrinte në gatishmëri, ajo ishte përgjegjëse për mua dhe vëllain tim, sepse babain e arrestuan.
Që kur isha 6 vjeç, unë e perceptova komunizmin si përbindësh. Kjo pasi në një nga traket që na ka ardhur në atë kohë në shtëpi, ishte një si zog i madh, që ngjasonte me një përbindësh, në të cilin shkruhej me gërma të mëdha KOMUNIZËM. Unë kisha mësuar të lexoja pak nga disa murgesha, pasi në atë kohë jetonim në Korçë. Fëmijëria ime, ka qenë më e tmerrshme se burgu vetë. Edhe pse kam bërë 20 vite burg.
Unë ëndërroja të bëja diçka, por nuk dija se çfarë. Por, isha i bindur se ai sistem duhej të rrëzohej me patjetër, por të gjithë ne ishim të pafuqishëm.
Më shkoi mëndja për tu arratisur, por ishte shumë e vështirë pasi nuk e dija udhën. Që prej asaj kohe unë bëja shumë poezi kundër Enver Hoxhës, të cilat sigurohesha t’i fshihja mirë, sepse në të kundërt nuk e di çdo të ndodhte. Njëherë në lagje erdhi një spiun, e menjëherë një nga poezitë e mija u zhduk. Aty u frikësova shumë, edhe me ngut vendosa të arratisesha edhe pse nuk e dija rrugën.
Nëpërmjet liqenit, me not në 5 gusht ’61 u nisa të ikja. Por, më zunë e më dënuan 15 vjet. Me amnistinë e ’62-shit mu ulën 3 vite. Mirëpo, afro gjashtë muaj para se të dilja, më rrëmbyen aty në Burrel, e më dënuan 8 vjet për agjitacion dhe propagandë. Por dhe kjo nuk mjaftoi për ata. Ndaj më dërguan në Peqin dhe më internuan.”
Për Kostrecin ato muret e lagështa të burgu, shërbyen si një universitet. Pasi gjithë ato vite ai i shfrytëzoi më së miri, duke iu përkushtuar librave. U bë më i pjekur, mendimet iu zgjeruan më shumë, iu shtua dashuria për të bukurën dhe atë artin e mirë. Mirëpo, me çdo faqe më shumë që lexonte, më tepër i thellohej urrejtja ndaj sistemit. Ndaj çdo herë që në burg bëheshin mbledhje politike, ai me shumë delikatese, por me një pyetje therëse, ia përplaste në fytyrë gjithçka.
“Kjo ka qenë edhe arsyeja përse unë kam hyrë aq shumë në birucë. Nëse i mbledhim bëj më shumë se 2 vite e 8 muaj birucë. Ditën e parë të fusnin nja dy shqelma, e të lidhnin me zinxhirë për të lënë rreth 10 orë. Më pas të linin aty në çimento, në të ftohtë për 30 ditë e 30 net. Aty gjithçka ishte një luftë me vdekjen.”
Burgu e shkatërron ose e bën më të fortë një njeri. Kostreci ishte një nga ata të burgosur i cili pati fatin të dilte më i fortë, sepse kishte artin, besimin në Zot, letrat dhe shpresën e zhdukjes së komunizmit; të cilat e mbrojtën.
“Është e vërtetë, shumë njerëz kanë dalë më të fortë. Por, për fat të keq kishte të tjerë që ishin aksidentalë, apo fshatarë të cilin prisnin të liroheshin e luteshin çdo natë për këtë gjë. Mirëpo, unë nuk e prisja një gjë të tillë. Madje, gjithmonë iu thosha se sa të jetë komunizmi, ne do të jemi këtu. Lutjet i bëni që të bjerë komunizmi, ndryshe jemi të mbaruar.”
Për të njerëzit të cilët lavdërojnë kohën e komunizmit janë të çmendur. Sepse sado keq të jetë e tashmja, asnjëherë nuk mund të krahasohet me tmerret dhe krimet e bëra në komunizëm, prej Enver Hoxhës dhe bashkëshortes së tij, Nexhmijes.
“Ata janë njerëz të cilët nuk mund t’i shash, pasi iu kanë ikur trutë e kokës, janë vetëm për në çmendinë. Dhe kur i shoh që dalin nëpër televizione, kur shkojnë në varrin e Enver Hoxhës, më vjen keq për ta. Por, kur shoh që del Nexhmije Hoxha, nuk kam asnjë dëshirë që të dëgjoj gënjeshtrat e saj. Asnjë të vërtetë nuk thotë, janë të gjitha hipokrizi. Gabimi nuk është i saj, se ajo nuk ndreqet më, do të vdesë siç është. Por, faji qëndron tek ato televizione që venë dhe e marrin atë në intervistë. Pasi, në shumë veprime që ka bërë Enver Hoxha, ajo ka gisht.”
Gjatë kohës në burg, Kostreci qëllohet me armë në kokë, duke i lënë një shenjë për mos ta harruar kurrë. Teksa shumë mendojnë se kapela e republikës që 80-vjeçari mban gjithmonë është për të fshehur shenjën, ai e mohon këtë gjë.
“Nuk ka asgjë të jashtëzakonshme në faktin që unë mbaj kapelën në kokë. Unë e mbaj kapelën për nostalgji, pasi në të gjitha fotografitë që ishin në shtëpi, babai kishte pasur republikë para lufte.”
Edhe pse është 80 vjeç, Kostreci rrëfen për Tirana Today se shpirti i tij është ende në të 20-at, ashtu siç ishte para se të hynte në burg. Edhe pse torturat kanë qenë sistematike, ai thotë se nuk merr asnjë mjekim.
“Unë nuk jam martuar pikërisht për arsyen, se kur dola nga burgu isha 43, u bë dhe internimi e shkova 50 vjeç. Isha pa shtëpi, pa para, pa rroba, pa punë e pa shëndet tamam. Por, ka dhe një arsye tjetër, unë jam me shpirt poetik, ndaj nuk mund të martohesha me një martesë pleqërishte. Jam i vetëdijshëm që jam i moshuar, por unë prej natyre jam me shpirt të ri. Unë nuk kam kohë të plakem”-, mbyll rrëfimin ish-i burgosuri politik, teksa në dorë i digjet cigarja që nuk e largon asnjëherë. TIRANA TODAY
