Transmetimi i koronavirusit, përmes grimcave të vogla me Covid-19 të mbetura pezull në ajër në mjedise të mbyllura, a mund të jetë një nga rrugët më të zakonshme të përhapjes së tij? Shkencëtarët janë përpjekur t’i përgjigjen kësaj pyetjeje që nga fillimi i pandemisë, por provat nuk ka qenë gjithmonë të mjaftueshme dhe të qarta.
Një studim i fundit i kryer nga mjekët e Universitetit të Amsterdamit, tregon se kjo rrugë transmetimi është e mundur, por jo shumë efikase. Rezultatet janë botuar në “Physics of Fluids. Ne e dimë që midis rrugëve kryesore të infektimit janë spërklat e pështymës, që lëshohen në ajër gjatë kohës që flasim apo kollitemi.
Ato janë mjaftueshëm të mëdha për ta bartur brenda virusin, nëse dalin nga nje person që është i infektuar. Por përveç këtyre spërklave të mëdha, ka edhe disa të tjera më të vogla, më pak se 5 mikrometra të gjata, të cilat mund të prodhohen gjatë kohës që marrim frymë, që janë mbetje të spërklave më të mëdha.
Këto mikro pjesë, që përbëjnë aerosolin, mund të qëndrojnë pezull në ajër. Dhe nëse janë në përqendrime mjaft të larta (dhe për një kohë që ende nuk është përcaktuar saktë), mund të përbëjnë baza e një transmetimi të Covid-19. Mbi këtë çështje, ka pasur një debat të gjerë nga shkencëtarët në të gjithë botën.
Studimet mbi këtë temë po shtohen, dhe prova të ndryshme tregojnë se ekziston rreziku i infektimit, sidomos veçanërisht kur bëhet fjalë për ambiente të mbyllura dhe të ajrosura dobët, apo në disa raste edhe jashtë në vende të tejpopulluara me njerëz.
Për këto arsye, kohët e fundit disa nga autoritetet më të njohura– dhe sidomos Qendrat Amerikane për Kontrollin e Sëmundjeve (CDC),–e kanë përfshirë aerosolin në listën e rrugëve të mundshme të transmetimit të Sars-Cov-2, ndërsa OBSH ende jo.
Sot, shkencëtarët kanë studiuar përmes modeleve se si sillen spërklat në ajër, dhe si çdo mbetje e vogël mikroskopike mund të udhëtojë nëpër ajër, duke mbetur pezull dhe aktive.
Modeli riprodhon lëvizjet e këtyre grimcave, dhe bazohet në parametra si ngarkesa virale (numri i grimcave virale në një mostër të caktuar), dhe infektiviteti i Sars-Cov-2 . Bazuar në këto investigime, ata arritën në përfundimin se infektimi përmes aerosolit ”është i mundur por kjo ka pak gjasa të ndodhë, veçanërisht tek njerëzit asimptomatikë apo të sëmurët me simptoma të lehta dhe ngarkesë të ulët virale”, thuhet në studim.
Për disa sëmundje infektive si fruthi, transmetimi përmes aerosolit ka shumë gjasa të ndodhë, dhe mund të jetë një nga rrugët kryesore të infektimit, shpjegojnë autorët e studimi, të cilët nuk kanë ndërmend të krahasojnë Covid-19, një pandemi e shkaktuar nga një virus i ri, me fruthin, një sëmundje për të cilën kemi njohuri shumë më të mëdha, dhe mjete efektive parandaluese.
Me pak fjalë, në shumë raste rreziqet zvogëlohen. “Sistemet moderne të ventilimit, e bëjnë jo shumë serioz rrezikun e infektimit përmes aerosolëve”- thotë Daniel Bon, bashkautor i studimit dhe studiues në Institutin Van der Vals-Zeman të Universitetit të Amsterdamit. “Sasia e virusit në spërklat e vogla është relativisht e vogël, çka do të thotë se ajo bëhet e rrezikshme vetëm nëse ambienti është i ajrosur dobët për një kohë të gjatë, dhe në praninë e një personi të infektuar që është kollitur disa herë”- shton ai.
Ideja është që nëse hyni dhe ndaloni për disa minuta në një dhomë me një person që është pozitiv me Sars-Cov-2 dhe me simptoma të lehta, mundësia e infektimit ende mbetet mjaft e ulët edhe nëse është kollitur aty.
Ndërsa nëse qëndrimi i tij zgjat në kohë dhe mjedisi nuk ajroset, rreziku mund të rritet.
Kjo situatë nuk është aq e rrallë, nëse mendojmë për shembull për klasat në shkolla apo transportin publik, ku është jetik ventilimi i vazhdueshëm.
Nuk është rastësi që një studim tjetër, i botuar po në “Physics of Fluids” dhe i kryer nga një ekip mjekësh nga Universiteti i Nju Meksikos, tregoi se mbajtja e dritareve të hapura në shkolla është një mjet shumë efektiv për uljen e rrezikut të transmetimit të sëmundjes.
Burimi i lajmit: https://www.wired.it/scienza/medicina/2020/10/28/coronavirus-trasmissione-aerosol-possibile/?refresh_ce=
Përshtatur nga TIRANA TODAY
