Nga Anxhela Ferra
2 Prilli është data e përcaktuar nga Organizata e Kombeve të Bashkuara si dita botërore e ndërgjegjësimit mbi Autizmin. Në këtë ditë specialistët e shëndetësisë apelojnë për sensibilizimin e opinionit publik për përkrahje ndaj fëmijëve autik dhe integrimin e tyre në shoqëri. Edhe pse është identifikuar që në vitin 1943, është ende një paaftësi relativisht e panjohur.
Në Shqipëri ka me dhjetëra fëmijë që vuajnë nga autizmi, por përsëri duket se shqiptarët nuk kanë shumë informacione. Ndikuar kjo edhe nga mungesa e politikave shëndetësore dhe sociale të specializuara ndaj fëmijëve që preken nga kjo sëmundje. Tirana Today pyeti qytetarët nëse ata janë paragjykues ndaj njerëzve me aftësi ndryshe apo jo.
Shqiptarët dhe paragjykimet
“Duhet ta mendosh gjithmonë si të ishte fëmija yt dhe duhet t’i përkushtohesh sa më shumë. Ai do t’ia plotësosh të gjitha kushtet, sepse ai vetë nuk ka mundësi t’i kërkojë.”
“Dikur ka qenë më i theksuar ky paragjykimi që bënim ne si shoqëri, por sot ka ndërruar mentaliteti i njerëzve. Tani janë ndërgjegjësuar më tepër.”
“Unë mendoj që nuk paragjykojnë por besoj se lidhet me faktin që autizmi është mësuar pak më vonë dhe nuk kanë shumë informacione. Por, ata janë shumë të dashur dhe të mirë. Afrohen, të përqafojnë, nuk dallohen fare ndryshe nga fëmijët e tjerë. Hanë apo edhe luajnë me fëmijët e tjerë.”
Për disa nga njerëzit e pyetur, të pasurit një fëmijë autik është fatkeqësi.
“Është një fatkeqësi të jetë një fëmijë i tillë. Por, nuk ke çfarë të bësh.”
“Po, shqiptarët paragjykojnë shumë dhe arsyeja e vetme është që nuk kanë njohuri të mjaftueshme. Unë nuk do ta quaja kurrë fatkeqësi dhe ky perceptim është një paragjykim shumë i madh. Është e vështirë, por nuk është fatkeqësi.”
“Ndjej shumë keqardhje që është një fëmijë i tillë dhe nuk është parandaluar që në fillim.”
Shqiptarët dhe aborti
Mos gjetja e një kure, ka bërë që autizmi të jetë një paaftësi zhvilluese e përjetshme e cila ndikon në mënyrën se si personi komunikon dhe sillet me njerëzit rreth tyre. Fëmijët dhe të rriturit me autizm kanë vështirësi të kenë afërsi me të tjerët në mënyrë të thjeshtë. Edhe pse autizmi është i vështirë për tu dalluar përpara 24 muajsh, simptomat shpesh herë shfaqen nga 12-18 muajsh.
Por, nëse mjekësia do të lejonte që të kuptohej nëse një fetus është i prekur; çfarë do të bënin shqiptarët? Mendimet e të cilëve janë të ndara, disa shprehen me nota të ashpra se duhet abortuar, e të tjerë të bindur e quajnë një mëkat.
“Do ta hiqnim, nuk do kishte përse të lindte. Ai vetë nuk do të përshtatej në këtë botë dhe në shoqërinë që do të jetonte. Do të ishte më mirë nëse do të hiqej, edhe shoqëria do të ndjehej më mirë. Sepse të gjithë jemi prindër dhe kur shohim prindër që kanë fëmijë të tillë, ndjehemi keq.”
“Më përpara nuk e dinin dhe e linin fëmijën ashtu siç lindte. Tani e kuptojnë dhe është çifti që vendos, e duan që të vuajnë gjithë jetën, sepse është vuajtje të themi të drejtën; apo ta heqin.”
“Do ta abortoja sepse nuk ia vlen të rrojë as ai, por edhe prindërit nuk kanë përse të rrisin një fëmijë që nuk është i ndërgjegjshëm dhe as i zoti për veten a prindërit. Po ashtu nuk është as për shoqërinë. Jo jo, nuk do ta mbaja.”
Por, pavarësisht mendimeve të disa qytetarëve të cilët nuk do t’i jepnin mundësinë për të jetuar një fëmije i cili është me aftësi ndryshe, kjo nuk i bën ata të pavlefshëm për shoqërinë. Përkundrazi, pavarësisht diferencave midis njëri-tjetrit ata nuk janë ndryshe; fëmijët autik janë të veçantë.
“Po sigurisht që do ta mbaja, nuk do ta hedhim si me qenë mbeturinë.”
“Do ta mbanim me gjithë forcat tona. Ai do të ishte një dhuratë e Zotit. Është mallkim po ta heqësh një fëmijë. Ai do vetëm pak punë, përkushtim.”
“Gjynah ta abortosh sepse është qenie njerëzore. Më ëmbël do isha sjellë nëse do kisha një fëmijë autik, më shumë do kisha dashur atë se gjithë të tjerët.”
Ndaj në fund të ditës e rëndësishme është të reflektosh dhe të kuptosh që jetesa me një person autik është sfidë, e vështirë, por asnjëherë nuk është e pamundur, e aq më pak një fatkeqësi./ TIRANA TODAY
