Deri në korrikun e vitit 2020, Toka banohej nga afërsisht 7.8 miliardë njerëz. Popullsia globale, është më shumë një vlerësim i numrit të përgjithshëm të njerëzve që jetojnë në planetin tonë, sesa një numërim i saktë i çdo foshnje të lindur, minus çdo person që ka vdekur në një moment të caktuar në kohë.
Për shkak se është e pamundur të gjurmosh në kohë reale shifrat e lindjeve dhe vdekjeve në të gjithë botën, demografët ose statisticienët që studiojnë popullatat njerëzore, e llogarisin popullsinë e botës duke bërë vlerësime të popullsive rajonale.
Ata arrijnë në këto vlerësime rajonale, duke marrë parasysh një sërë faktorësh, përfshirë shkallën e lindshmërisë, ose numrin mesatar të fëmijëve që një grua ka gjatë jetës së saj, dhe shkallën e vdekshmërisë, apo jetëgjatësinë e një personi, duke pasur parasysh kushtet sociale dhe ekonomike të rajoni.
Gjatë 2 shekujve të fundit, popullsia e botës është rritur me shpejtësi. Një rritje kjo, e nxitur kryesisht nga një rritja e numrit të njerëzve që mbijetojnë deri në moshën riprodhuese, dhe nga fakti që cilësia e jetës dhe kujdesit shëndetësor në këtë periudhë, është përmirësuar në gati çdo vend të botës.
Por që nga kulmi në vitet 1970, niveli global i rritjes së popullsisë është ngadalësuar. Popullsia e botës arriti në 1 miliard në vitin 1800, sipas “Our World in Data”, një bazë të dhënash me bazë në Angli dhe Uells. Shkalla e rritjes u përshpejtua në vitet që pasuan.
Miliardi i dytë erdhi pak më shumë se një shekull më vonë, në vitin 1927. Popullsia globale arriti 3 miliardë në vitin 1959, 4 miliardë në vitin 1975, 5 miliard në vitin 1987, dhe 6 miliard në vitin 1999. Bota kishte rreth 7 miliardë njerëz në botë deri më 31 tetor 2011, dhe ky numër parashikohet të arrijë 8 miliardë në vitin 2023, 9 miliardë në vitin 2037, dhe 10 miliardë deri në vitin 2057, sipas të dhënave të Kombeve të Bashkuara.
Sipas projeksioneve të OKB-së, popullsia e botës do të arrijë rreth 11 miliardë deri në vitin 2100, megjithëse parashikimet afatgjata të së ardhmes mund të ndryshojnë. Në vitin 2019, një raport i Kombeve të Bashkuara, parashikoi që niveli i rritjes vjetore të popullsisë globale, do të binte në më pak se 0.1 për qind deri në vitin 2100, për shkak të numrit në rënie të fëmijëve të lindur në të gjithë botën.
Gjatë 50 viteve të fundit, përbërja e popullsisë botërore, apo numri i njerëzve që hyjnë kategori të ndryshme demografike si kombësia, etnia dhe mosha ka ndryshuar, pasi natyra e rritjes së popullsisë nuk është e njëtrajtshme në të gjithë rajonet e botës.
Popullsia në zona të caktuara, po rritet më shpejt se të tjerët për shkak të ndryshimeve në nivelet e lindshmërisë dhe vdekshmërisë, si dhe modeleve të ndryshme të migrimit. Në përgjithësi, demografët kanë identifikuar katër “mega-tendenca” demografike që mund të ndihmojnë në shpjegimin e këtyre ndryshimeve në përbërjen e popullsisë globale:rritja e përgjithshme e popullsisë, plakja, emigrimi ndërkombëtar dhe urbanizimi në rritje.
Për shumicën dërrmuese të historisë njerëzore, popullsia globale është rritur relativisht ngadalë. Demografët historikë, kanë vlerësuar se rreth 4 milion njerëz jetonin në Tokë në vitin 10.000 Para Erës Sonë. Ky numër u rrit në rreth 190 milion njerëz në vitin 0.
Gjatë viteve 1920-1950, shkalla e rritjes së popullsisë ishte mesatarisht rreth 1 për qind në vit. Nga mesi i shekullit XX, përparimet në shëndetin publik, sidomos zbulimi i antibiotikëve, e rritën jetëgjatësinë mesatare dhe numrin e njerëzve në planet.
Rritja e popullsisë “shpërtheu” në gjysmën e vonë të shekullit XX-të, për shkak të një numri arsyesh, përfshirë një rënie të madhe të vdekshmërisë, sidomos midis fëmijëve, thotë Sara Hertog, demografe në Kombet e Bashkuara.
“Gjithashtu, bumi i pasluftës i lindjes së fëmijëve, duke filluar nga fundi i viteve 1940 çoi në rritjen e madhe të popullsisë, sidomos në Amerikën e Veriut dhe Evropë”- thekson ajo. Në vitet 1970, popullarizimi i kontraceptivit, ndikoi edhe një herë në ngadalësimin e rritjes së popullsisë.
Shkalla mesatare globale e lindshmërisë është 2.5 që nga viti 2015. Ajo përbën një rënie e konsiderueshme, nga një mesatare prej 3.2 lindjesh për grua në vitin 1990. Por nivelet e lindshmërinë ndryshojnë shumë në varësi të rajonit specifik.
Për shembull shkalla totale e linshmërisë në Afrikën Subsahariane është 4.6 fëmijë për grua, ndërsa në Amerikën e Veriut dhe Evropë është 1.7. Hertog thotë se ekzistojnë një numër faktorësh që ndikojnë në shkallën e lindshmërisë në një vend të caktuar, më së shumti niveli i zhvillimit njerëzor, dhe qasja e grave në arsim dhe mundësitë e punësimit.
Disa studime kanë treguar se kur gratë dhe vajzat kanë të njëjtat mundësi arsimore si bashkëmoshatarët e tyre meshkuj, gratë kanë më shumë mundësi më vonë në jetë, dhe kanë tendencën të kenë më pak fëmijë.
Sipas të dhënave të OKB-së, 9 vende do të kontribuojnë më shumë se gjysma e të gjithë rritjes së parashikuar të popullsisë globale deri në vitin 2050: India, Nigeria, Pakistani, Republika Demokratike e Kongos, Etiopia, Republika e Bashkuar e Tanzanisë, Indonezia, Egjipti dhe SHBA-ja.
Burimi i lajmit: https://www.livescience.com/global-population.html
Përshtatur nga TIRANA TODAY
