OSBE-ODIHR ka publikuar raportin final për zgjedhjet parlamentare të 25 prillit në Shqipëri. Në raportin prej 36 faqesh, janë publikuar të gjitha përfundimet e grupit të vëzhguesve që monitoruan zgjedhjet në vendin tonë.
Sipas OSBE, votuesi më 25 prill mundën të zgjidhnin mes kandidatëve të cilët bënë fushatë të lirë, por Partia Socialiste, pati avantazhe pasi mbajti nën kontroll të gjithë administratën lokale, si dhe keqpërdoroi burimet administrative.
Në lidhje me pretendimet për blerje të votave, OBSE deklaron në raport se janë hërë një sërë hetimesh pasi pati denoncime të shumta, gjatë kohës së fushatës elektorale. Lidhur me skandalin e rrjedhjes së të dhënave, në raport thuhet se 900 mijë shqiptarë u vunë përballë presionit.
Një ditë pas zgjedhjeve, OSBE ka publikuar një raport paraprak, por ky është raporti i fundit nga institucioni i cili monitoroi zgjedhjet.
Pjesë nga raporti i OSBE-ODIHR për zgjedhjet e 25 prillit
Në zgjedhjet e 25 Prillit, votuesit mund të zgjidhnin mes kandidatëve, të cilët ishin në gjendje të bënin fushatë të lirë, në një kornizë ligjore e cila respekton liritë themelore. Partia në pushtet nxori avantazh të rëndësishëm, duke përfshirë përmes kontrollit të administratave lokale, dhe nga keqpërdorimi i burimeve administrative. Pretendimet për blerjen e votave nga partitë politike u përhapën gjatë fushatës dhe një numër i lartë hetimesh u hapën në këtë drejtim. Në një numër të kufizuar të qendrave të votimit dhe numërimeve të vëzhguara, procesi ishte kryesisht transparent dhe i qetë. Zgjedhjet parlamentare u mbajtën pas një marrëveshje politike përparimi të arritur në qershor 2020, e cila u pasua nga reforma zgjedhore.
Zgjedhjet u zhvilluan në sfondin e vazhdimit të bisedimeve për hapjen e negociatave me BE. Ndryshimet në korrik 2020 në Kodin Zgjedhor u bazuan në një konsensus të gjerë politik dhe dolën nga një proces konsultativ gjithëpërfshirës, ndryshime të mëtejshme kushtetuese dhe zgjedhore të miratuara në Tetor 2020. 140 anëtarët e parlamentit u zgjodhën për një mandat katër-vjeçar përmes një sistemi të modifikuar së fundmi proporcional. Sistemi lejonte kandidatë të pavarur, por nuk u garanton barazi në proces, mundësi krahasuar me kandidatët e partive, në kundërshtim me standardet ndërkombëtare dhe OSBE-në. Praktikat e përhapura të blerjes së votave, siç pretendohet nga shumë bashkëbisedues të IEOM, mbetën një problem. Rrjedhja e ndjeshme personale, ishin të dhëna të rreth 900,000 shtetasve shqiptarë para zgjedhjeve, përfshirë preferencat e tyre politike, një shqetësim serioz dhe i bëri votuesit të prekshëm nga presioni.
