Nga Gilles Gressani & Mathéo Malik, “The Guardian”
Është e vështirë ta përshkruaj trishtimin që ndjeva, kur pashë Notre Dame në flakë. Ndjeva sikur një stoli e çmuar e familjes, u shkatërrua përpara syve tanë. Por edhe më e dhimbshme, ishte të kuptonim rëndësinë e të gjitha gjërave: po shihnim të digjej diçka, që menduam se nuk do të digjej kurrë.
Për të gjithë parizienët dhe evropianët, Notre Dame është thjesht një mrekulli. Ajo qëndron aty, si një monument i krenarisë dhe e admirimit. Çdo herë që kemi kaluar aty pranë, edhe sikur ta kishim parë 1 mijë herë, do ta kthehemi ta shohim prapë, sikur ta kishim një lloj detyrimi.
E megjithatë ne e morëm këtë mrekulli, si diçka të mirëqenë.
Jo se ai ajo u bë e padukshme, apo se ne ndaluam së pari atë, por sepse thjesht qëndronte atje siç duhej:si piramidat, teatrot greke apo tempujt e Romës së lashtë. Ishte një mrekulli e botës, një monument i përjetshëm, që ekzistonte shumë përpara nesh, dhe që do të ekzistonte edhe shumë kohë pas nesh.
Vuajtja bëhet edhe më e madhe, kur kupton se katastrofa e Notre Dame, përfaqëson në mënyrë të përkryer gjendjen e evropianëve të sotëm: njerëzit dënohen të jetojnë mes mrekullive, duke i marrë ato si të mirëqena, dhe duke e shpërfillur faktin se ato mund të zhduken një ditë – pastaj papritmas e gjejmë veten në një situate, që nuk do ta kishim parashikuar kurrë.
Notre Dame mund të shkatërrohej vetëm nga koha, shumë, shumë vite pas largimit tonë nga kjo botë. Ne nuk mund ta imagjinonim, të ishim dëshmitarë të një katastrofe të tillë. Por ja që tani jemi. Dhe çështja që shtrohet para nesh tani, është ajo e rindërtimit. Ne duhet ta rindërtojmë Katedralen e Parisit.
Emanuel Makron, është zotuar të riparojë Notre Dame, duke njoftuar nisjen e një fushate kombëtare për mbledhjen e donacioneve. Por me këtë çështje vjen një tjetër, më e thellë: si mund të rindërtojmë diçka, që të gjithë mendonin se ekzistonte e shkëputur nga vetë koha?
Edhe ata që kanë jetuar në Paris për shumë vite, ndjehen të përulur sa herë që kalojnë përballë fasadës së katedrales, jo vetëm për shkak të dritareve të mëdha prej xhami, por për shkak se pavarësisht qindra turistëve, hyrja e saj kishte një heshtje të veçantë dhe intime.
Shumë prej tyre, kanë një kujtesë shumë personale lidhur me Notre Dame, qoftë kjo e një mbrëmjeje të ftohtë duke parë në heshtje katedralen, për t’u shfokusuar disi nga sprovat dhe vuajtjet e jetës së përditshme, apo tingujt e zhurmshëm të një psalmi të dëgjuar nga brenda kishës.
Katedralja, ka qenë gjithmonë një pjesë e jetës sonë të përditshme, një prani, një trashëgimi që e ndajmë të gjithë, pavarësisht nga besimi fetar që kemi. Për evropianët, djegia e Notre Dame vjen si një paralajmërim më i gjerë: mos i merrni si të mirëqena, mrekullitë që gëzoni sot. Kujdesuni më shumë për to, sepse nuk mund të jenë me ju përgjithmonë.
Evropianët “lundrojnë” shpesh verbërisht përmes një peizazhi mrekullish, e cila lejohet të bëhet një pjesë banale e jetës së përditshme. Nëse ata vazhdojnë të mos kujdesen për to, shumë shpejt do të kuptojnë se tashmë gjithçka është shkrumbuar në flakë.
Për ta rindërtuar këtë mrekulli, për ta shpëtuar atë nga marrja si diçka e mirëqenë, evropianët do të kenë nevojë për diçka më shumë se sa paratë dhe vullneti: ata do të kenë nevojë për një analizë të thellë të asaj që kanë të përbashkët, dhe se çfarë do të thotë të jesh evropian.
*Shënim: Gilles Gressani, është president i “Groupe d’études géopolitiques”, ndërsa Mathéo Malik është kryeredaktor i “Le GrandContinent”./ Përktheu për Tirana Today, Alket Goce
