“Pse po udhëton pa burrin?”, roja talebane pyet një grua të re afgane për shoqëruesin e saj mashkull.
Ajo ulet vetë në pjesën e pasme të një taksie të verdhë në Kabul, teksa afrohet deri në pikën e kontrollit të shënuar, si të gjithë të tjerët, me flamurin e bardhë talebanë me shkrim të zi.
Çfarë lejohet tani në Kabul, dhe çfarë jo
Talebani me turbanë, pushka e rënë mbi supe, i thotë asaj të telefonojë burrin e saj. Kur ajo shpjegon se nuk ka telefon, ai udhëzon një taksist tjetër që ta marrë atë në shtëpi për të marrë burrin e saj, dhe për t’i sjellë përsëri.
Kabuli është ende një qytet i një bllokimi trafiku të rëndë. “Kini kujdes se si silleni me njerëzit tuaj. Ky komb ka vuajtur shumë. Jini të butë”, bëri thirrje zëdhënësi Zabihullah Mujahid në një konferencë të improvizuar për shtyp, e rrethuar nga luftëtarët me mjete të plota luftarake, ditën e parë pasi ushtari i fundit amerikan fluturoi në shtëpi.
Disa gjëra nuk kanë nevojë të thuhen. Sapo talebanët u përfshinë, me një shpejtësi befasuese, në Kabul muajin e kaluar, afganët e dinin se çfarë të bënin gjatë sundimit taleban. Burrat ndaluan rruajtjen, për të lejuar që mjekra të rritet; gratë kaluan shalle të ndritshme në ato të zeza dhe kontrolluan gjatësinë e veshjeve dhe mantelëve të tyre.
Shumë gjëra të tjera janë të pasigurta, shqetësuese
“Çfarë duhet të bëj?”, shumë afganë lëshojnë thirrje urgjente për këshilla dhe ndihmë për të shpëtuar.
Maryam Rajaee e dinte se çfarë të bënte kur Kabuli u shemb
Më 15 gusht, ndërsa luftëtarët talebanë dolën në rrugë, ajo po zhvillonte një punë për prokuroret femra, në zyrën e prokurorit të përgjithshëm.
“Ne duhet të vazhdojmë”, iu lutën studentët e saj të etur kur ajo mori paralajmërimin e fundit. Por klasa e saj shpejt dha dorëheqjen nga kjo përmbysje e papritur. Që atëherë, Rajaee ka lëvizur nga një shtëpi e sigurt në tjetrën me familjen e saj, duke përfshirë dy fëmijë të vegjël.
Vajza e saj tre-vjeçare, Nilofar, tashmë thotë se dëshiron të jetë inxhiniere; blloqet e saj plastike shumëngjyrëshe të ndërtimit ulen në cep të një dhome me tulla balte, një diell i verës së vonë kalon nëpër dritare.
Askush nuk është ende i sigurt se çfarë nënkuptojnë udhëheqësit talebanë kur thonë se grave dhe vajzave do t’u jepen “të gjitha të drejtat e tyre brenda Islamit”.
Shumë gra, përfshirë Rajaee, u thanë në mënyrë të pasigurt, “mos u kthe në zyrë”. Shumë kanë frikë se kurrë nuk do të lejohen të kthehen në jetën që kanë jetuar në një qytet për të cilin nuk mendojnë se është i tyre.
“Eshtë e drejta ime të arsimohem, të kem një punë të mirë, të marr pjesë në shoqëri në një nivel të lartë”, thotë Rajaee ndërsa ulet pranë një grumbulli tekstesh shkollore për diplomën e saj universitare.
“Të gjitha ëndrrat e mia janë shkatërruar”, shprehet ajo.
Kontraktorët e lënë pas
Dy dekada angazhimi ndërkombëtar krijoi një hapësirë për ide të reja, identitete të reja. “Kam kujtime të mira për festat tona të Krishtlindjeve, herë që gatuam ushqim të shijshëm dhe të gjithë ishim kaq të lumtur”, kujton Hameed, i cili kishte qenë shef kuzhine në Ambasadën Britanike në Kabul për 13 vjet. Ne ulemi këmbëkryq në një qilim me pesë fëmijët e tij të vegjël, dhe një grumbull fotografish të zbehura dhe certifikata vlerësimi për punën e tij.
Por Hameed, dhe rreth 60 punonjës të tjerë në Ambasadë u punësuan përmes një kontraktori privat. Burimet thonë se pothuajse i gjithë stafi i punësuar drejtpërdrejt nga zyra e jashtme e Britanisë, arriti të fluturojë jashtë Kabulit para se të lëviznin talebanët; kontraktorët u lanë pas.
“Ne kemi punuar shumë, edhe gjatë bllokimit të Covid. Nëse ata nuk na nxjerrin nga këtu, është një tradhti e madhe”, ankohet Hameed. Britania, si disa vende të tjera perëndimore, po premton të gjejë mënyra për të ndihmuar, në vendet e treta, por për shumë njerëz është një perspektivë e frikshme dhe e rrezikshme për të gjetur rrugë të reja jashtë.
Një bisedë me talebanët
Disa tashmë kanë ikur nga ky qytet me nxitim; disa tani nxitojnë me kënaqësi. Luftëtarët talebanë kalojnë në Kabul nga provincat. Një grup nga Uruzgan, në Afganistanin qendror, na ftojnë për një bisedë ndërsa i afrohemi hyrjes në aeroportin e Kabulit.
“Unë nuk kam qenë në gjendje të vizitoj Kabulin për vite me radhë”, thotë 25-vjeçari Rafiullah, duke folur për “lumturinë e tij të madhe”. I pyetur për shumë afganë të arsimuar të moshës së tij, të cilët mendojnë se e ardhmja e tyre është zhdukur, ai tund një degë ulliri. “Ne jemi të gjithë afganë dhe vendi tani po ecën drejt një rruge të mirë paqeje dhe prosperiteti”.
Burimi i lajmit: BBC. Përshtatur nga Tirana Today
