Gjatësia trupore midis njerëzve ndryshon jo pak. Njeriu më i gjatë që ka jetuar ndonjëherë ishte 2.72 metra i gjatë, ndërsa njeriu më i shkurtër që ka jetuar ishte vetëm 67 centimetra i gjatë.
Ne e konsiderojmë shpesh gjatësinë tonë si të pandryshueshme, të përcaktuar nga përbërja jonë gjenetike që në momentin kur u ngjizëm. Tek e fundit, prindërit e gjatë kanë zakonisht fëmijë të gjatë dhe anasjelltas. Por a mund të ndikohet në mënyrë të konsiderueshme gjatësia nga faktorë mjedisorë si dieta ushqimore, apo është e lidhur me ADN-në tonë?
Ne pyetëm 4 ekspertë në gjenetikë, gjenomikë dhe biologji qelizore, dhe që të katërt thanë se faktorët mjedisorë ndikojnë. Profesori Peter Visher, ekspert në gjenetikë nga Universiteti i Kuinslendit në Australi, thotë:“Ka shumë prova që gjatësia rritet me kalimin e kohës kur vendet industrializohen dhe bëhen më të pasura.
Dhe ky ndryshim duhet të jetë mjedisor, pasi faktorët gjenetikë nuk ndryshojnë për periudha të shkurtra kohore (për shembull për dekada). Ai vazhdon duke thënë se “faktorët e mundshëm specifikë të mjedisit janë bollëku i ushqimeve, dhe një kujdes shëndetësor më i mirë”. Studime të shumta kanë theksuar se si dieta ushqimore ndikon tek gjatësia e njeriut. Profesor Saverio Alberti, ekspert në gjenetikë nga Universiteti i Mesinës në Itali, thotë:“Një shembull është gjatësia e të porsalindurve gjatë urisë së vitit 1944 në Holandë. Fëmijët që lindën dhe u rritën gjatë asaj kohe ishin rreth 4 cm më të shkurtër se lartësia mesatare e holandezëve të kohës”.
Po çfarë roli luan gjenetika tek gjatësia e njeriut? Në përgjithësi pranohet se rreth 80 për qind e gjatësisë ndikohet nga gjenetika. ADN-ja juaj përcakton gjatësinë tuaj maksimale, ndërsa faktorët mjedisorë përcaktojnë nëse do e arrini apo jo këtë maksimum.
Për këtë arsye, është e vështirë ta parashikosh gjatësinë vetëm nga gjenetika, sidomos në vendet ku është e përhapur kequshqyerja tek fëmijët. Nga ana tjetër, në vendet me ushqimin e duhur, është e mundur të parashikohet gjatësia duke përdorur gjenet.
Po sa të gjatë mund të bëhemi? Ka gjasa që të ekzistojë një gjatësi maksimale fiziologjike që ne mund ta arrijmë, dhe mbi të cilën zemra jonë nuk do të ishte në gjendje të pomponte në mënyrë efektive gjakun rreth trupit. Mendohet se kufiri mund të jetë rreth 2.7 metra, që është edhe gjatësia e njeriut më të gjatë që ka jetuar, Robert Uadlou.
Gjatësia mesatare globale është rritur në mënyrë të qëndrueshme për qindra vjet. Por është shtuar me ritme më të larta rreth 30 vjet më parë. A do të thotë kjo se kemi arritur lartësinë maksimale? Dr.Eirini Maruli, ekspert në gjenetikë dhe statistikë nga Universiteti Mbretëresha Meri në Londër thotë se: “Është e arsyeshme të supozojmë se ekziston një kufi i sipërm për gjatësinë mesatare, në të cilin faktorët ushqyes dhe shëndetësor janë optimalë. Po ashtu është hipotezuar se ndryshimet e fundit të stilit të jetës, mund të pengojnë ndryshimet e mëtejshme në lartësinë mesatare të njerëzve. “A mund të ketë arritur gjatësia kufirin e saj maksimal? Këtë mund ta tregojë vetëm koha”- thotë ajo.
Burimi i lajmit: https://www.sciencealert.com/environmental-factors-play-a-part-in-your-height-according-to-experts
Përshtatur nga TIRANA TODAY
