Nga Eli Gateva, “Emerging Europe”
Zgjerimi ka qenë në qendër të projektit të integrimit evropian. Vendet themeluese, kanë mirëpritur 22 anëtarë të rinj që nga viti 1973. Çdo raund zgjerimi, ka pasur sfida, por ka ofruar edhe mundësi. Përfundimi i zgjerimit të madh në lindje në vitin 2007, u shpall si një arritje e madhe historike për kontinentin, dhe zgjerimi u njoh si “një nga politikat më të efektshme të Bashkimit Evropian”.
Ndonëse entuziazmi ndaj zgjerimit, është zbehur tek disa shtete anëtare, Këshilli Evropian ka përsëritur shpeshherë “mbështetjen e qartë të BE-së, ndaj perspektivës evropiane të Ballkanit Perëndimor”. Gjatë kryesimit të presidencës së BE-së gjatë gjysmës së parë të vitit 2018, Bullgaria synoi të rivendoste në rendin të ditës integrimin e rajonit në union.
Komisioni Evropian, publikoi strategjinë e zgjerimit, me titull:”Një perspektivë e besueshme e zgjerimit, për një angazhim të zgjeruar të BE-së me Ballkanin Perëndimor”. Samiti i Sofjes në majin e vitit të shkuar, bëri bashkë për herë të parë në 15 vjet, udhëheqësit nga Ballkani Perëndimor dhe Bashkimi Evropian.
Një muaj më vonë, Athina dhe Shkupi nënshkruan Marrëveshjen e Prespës, që i dha fund mosmarrëveshjes së vjetër mbi emrin midis dy vendeve, dhe i zhbllokoi Shkupit rrugën për avancimin e procesit të anëtarësimit. Me gjithë vlerësimin për reformat nga Këshilli i Evropës në qershorin e 2018-ës, shtetet anëtare nuk arritën të marrin një vendim unanim për të konfirmuar rekomandimin e Komisionit Evropian, për çeljen e negociatave të anëtarësimit me Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë.
Këmbëngulja e presidentit francez Emmanuel Macron, për shtyrjen e këtij vendimi deri pas zgjedhjeve parlamentare evropiane, çoi në një marrëveshje për t’iu “përgjigjur pozitivisht” progresit të bërë, dhe për të “ndërtuar rrugën drejt hapjes së negociatave të anëtarësimit në qershorin e vitit 2019”.
Më 18 qershor, shtetet anëtare nuk arritën të miratojnë njëzëri hapjen e negociatave të anëtarësimit me Shkupin dhe Tiranën. Republika Çeke, Estonia, Letonia, Lituania, Hungaria, Bullgaria, Italia, Malta, Austria, Kroacia, Sllovenia, Polonia dhe Sllovakia, shprehën hapur angazhimin e tyre për integrimin e Ballkanit Perëndimor, u kërkuan shteteve anëtare të zbatojnë rekomandimet e Komisionit Evropian, dhe të garantojnë besueshmërinë e politikës së zgjerimit të BE-së.
Megjithatë, rezistenca nga Franca dhe Holanda, dhe përçarjet mbi këtë çështje në Gjermani, sollën në fund shtyrjen e vendimit në tetor. Dështimi i BE-së për të shpërblyer përparimin e bërë nga Maqedonia e Veriut dhe Shqipëria, kërcënon të dëmtojë rëndë besueshmërinë dhe efektivitetin e politikës së zgjerimit të BE-së.
Siç është theksuar nga komisioneri evropian për zgjerimin, Johannes Hahn “në rrezik është besueshmëria jonë kolektive… ne rrezikojmë të mos kemi fare një proces të besueshëm”. Kjo shtyrje pa ndonjë arsye konkrete, dërgon një sinjal tek të gjitha vendet kandidate dhe ato potencialisht kandidate, se arritjet nuk përcaktojnë përparimin në procesin e pranimit, dhe hedhin një hije dyshimi mbi angazhimin e Bashkimit Evropian për zgjerimin e mëtejshëm.
Vendimi për të lënë në pritje hapjen e negociatave të pranimit me Shkupin dhe Tiranën, ka shumë të ngjarë të komprometojë qëndrueshmërinë e reformave sfiduese në këto vende, si dhe të shkatërrojë besimin tek BE.
Për më tepër, kjo qasje mund të destabilizojë rajonin, dhe të dobësojë në thelb fuqinë e butë të BE-së. Nëse shtetet anëtare janë të angazhuara për të ardhmen e integrimit evropian, dhe synojnë të forcojnë BE, ato nuk kanë luksin t’i kthejnë shpinën Ballkanin Perëndimor./ Tirana Today
