A është një makinë elektrike më e mirë për planetin?

Nga: Benjamin Plackett “Live Science”

Cili është më i mirë për Tokën: një automjet elektrik aponjë automjet me karburant? Përgjigja për këtë pyetje mund të duket se është më se e qartë:Sigurisht që makinat elektrike duhet të jenë më të mira për mjedisin, pasi ato nuk nxjerrin tym dhe për pasojë nuk lëshojnë gazra serë në ajër.

Gjithsesi as automjetet elektrike (EV) nuk janë të përsosura. Pasi edhe ato kanë problemet e tyre ndotëse. Për shembull, bateritë e tyre përmbajnë përbërës si litiumi, që kërkojnë një sasi të konsiderueshme energjie për t’i prodhuar.

Por prodhimi i baterisë, është vetëm një pjesë e problemit për një makine elektrike. Një studim i vitit 2014, i botuar në revistën Procedurat e Akademisë Kombëtare të Shkencave në SHBA, shqyrtoi të gjithë ciklin jetësor të emisioneve të një makine elektrike, nga minierat që nxjerrin metalet e nevojshme për prodhimin e baterive, deri tek prodhimi i energjisë elektrike të nevojshme për t’i furnizuar ato, dhe më pas e krahasoi këtë me emetimet mesatare të një automjeti me naftë apo benzinë.

Studiuesit zbuluan se kur automjetet elektrike ngarkohen me energji elektrike që prodhohet nga një termocentral me qymyr, ato janë në fakt po aq të këqija për mjedisin sa makinat konvencionale me karburantin klasik.

Gjithsesi, në pjesën më të madhe të botës, rrjetet energjitike kombëtare janë mjaftueshëm të pastra, dhe makinat elektrike janë më të mira sesa makinat me naftë dhe benzinë​​kur bëhet fjalë për ndotjen më të pakët gjatë përdorimit të tyre.

“Vetëm kur lidhen me rrjetet elektrike më ndotëse, si për shembull ato me qymyr, motorët me djegie të brendshme bëhen të krahasueshme me makinat elektrike, bazuar në emetimet e gazrave serrë”-thotë Kolin Shepard, studiues në inxhinierinë e sistemeve të energjisë dhe transportit në Laboratorin Kombëtar Lorenc Berkli në Kaliforni, SHBA.

Sot ka shumë pak vende në botë, rrjetet elektrike të të cilave furnizohen ende plotësisht ose kryesisht nga qymyri. Një prej tyre është Kina. Në vitin 2019, u vlerësua se 58 për qind e furnizimit me energji të vendit vinte nga qymyri, dhe ka të ngjarë që disa pjesë të Kinës të furnizohen tërësisht me qymyr.

Sidoqoftë, edhe rrjeti energjitik i Kinës po përmirësohet për shkak të më shumë investimeve tek burimet e rinovueshme. Për shembull, ajo ka 2 herë më shumë kapacitete të energjisë sesa SHBA-ja, dhe po ndërton më shumë panele diellore në vit sesa çdo vend tjetër.

Ky lloj përmirësimi-me më shumë energji të rinovueshme, dhe me më pak lëndë djegëse fosile – është një model global dhe ndihmon në rritjen e kredencialeve mjedisore të makinave elektrike, thotë Gordon Bauer, studiues i automjeteve elektrike në Këshillin Ndërkombëtar për Transportin e Pastër në San Francisco.

Në një studim të botuar këtë muaj në revistën “Environment Science and Technology”, Shepard modeloi një skenar hipotetik të së ardhmes, në të cilin të gjitha makinat ishin elektrike. “Ne donim të kuptonim se cilat mund të ishin pasoja në energjitikë, infrastrukturë, dhe shkarkimet në atmosferë, nëse të gjitha automjetet do të ishin elektrike”-tha Shepard për Live Science.

Edhe Bauer bashkëpunoi me Shepard në këtë projekt. Gjetjet e tyre janë dukshëm në favor të një të ardhmeje të një automjeti elektrik. Për shembull, Shepard llogariti se në qoftëse të gjitha automjetet me pronësi private në SHBA do të ishin elektrike, kjo do të zvogëlonte me 46 për qind në vit emetimet e gazeve serë në vend (0.5 gigatonë dioksid karboni) krahasuar me makinat konvencionale me karburant.

Ky zvogëlim mund të rritet edhe më tej, nëse këto automjete do t’i nënshtroheshin të ashtuquajturit“karikim i kontrolluar”, një teknikë e njohur gjithashtu si “karikimi inteligjent”, në të cilën automjetet rimbushen në kohë të zgjedhura strategjikisht për të minimizuar koston financiare të prodhimit të energjisë elektrike.

Për shembull, karikimi gjatë natës është shpesh më pak i kushtueshëm se ai gjatë ditës. Kjo strategji favorizon gjithashtu impiantet më efikase për prodhimin e energjisë që prodhojnë energji elektrike më të lirë. Nëse të gjitha makinat elektrike në pronësi private do të karikoheshin në këtë mënyrë, emetimet mund të zvogëloheshin me deri 49 për qind në vit.

Pra është shumë më e lehtë të japësh argumente në favor të blerjes së një makine elektrike, sesa një automjeti me gaz apo naftë, nisur nga një perspektivë mjedisore. Po në lidhje me koston? A nuk janë shumë të shtrenjta automjetet elektrike, dhe shumica e njerëzve nuk  mund ta përballojnë dot blerjen e tyre?

Një raport i vitit 2020 nga grupi i të drejtave të konsumatorit, “Consumer Reports”, sugjeron se edhe kjo gjë po ndryshon. Studimi vlerëson se kostot e riparimit dhe mirëmbajtjes së një makine elektrike,shkojnë më pak sesa gjysma e asaj të automjeteve tradicionale me motorë me djegie të brendshme.

Kjo pasi motorët elektrikë kanë vetëm një pjesë lëvizëse, krahasuar me motorët tradicionalë të cilët shpesh kanë dhjetëra të tillë. Kjo do të thotë se tek një makinë elektrike do të duhet të zhvendosen shumë më pak përbërës, gjë që sjell kursime të konsiderueshme.

Bauer llogarit se në vitin 2030, familjet me të ardhura të ulëta në SHBA do të kursenin rreth 1000 dollarë në vit nëse do të kalonin nga një makinë tradicionale në një makinë elektrike.

Burimi i lajmit: https://www.livescience.com/electric-cars-environment.html

Përshtatur nga TIRANA TODAY