Holokausti nisi në vitin 1933, me ngjitjen në pushtet të Partisë Naziste dhe liderit të saj Adolf Hitler. Ai mbaroi në vitin 1945, me mposhtjen e Gjermanisë në Luftën e Dytë Botërore.
Në total në ato 12 vjet u vranë 11 milion njerëz. Prej tyre 6 milionë ishin hebrenj.
33.000 hebrenj u vranë në më pak se 2 ditë, në shtatorin e vitit 1941 në Ukrainë. Vetëm 150 njerëz në kampin e Treblinkës, ekzekutuan më shumë se 870.000 hebrenj.
Pas vitit 1935, hebrenjtë u detyruan të braktisnin shtëpitë e tyre, dhe u transferuan në banesa shumë më të vogla. Hitleri ua ofroi hebrenjtë gjermanë SHBA-së, Britanisë dhe 30 vende të tjera, por asnjë prej tyre nuk i pranoi.
Nazistët u morën hebrenjve të gjithë pasurinë materiale, unazat, orët dhe sendet e tjera personale. Në kampet e vdekjes, nazistët kryen eksperimente mizore ndaj të burgosurve. Më sadisti ishte mjeku Josef Mengele.
Dy mjekë polakë shpëtuan jetën e 8.000 hebrenjve, duke inskenuar një epidemi të sëmundjes së tifos.
Hajrih Himmler, shefi i SS që ishte zbatuesi kryesor i Holokaustit, u kap në fund të luftës nga britanikët. Por ai kreu vetëvrasje para se të dilte në gjyq.
Rreth 10.000 kriminelë nazistë të luftës u burgosën, dhe 5000 të tjerë u ekzekutuan më vdekje në vitet 1945-1985.
Në shumë vende të Evropës, popullsia vendase ua dorëzoi hebrejtë nazistëve. Shqipëria është shembulli unik, ku asnjë hebre nuk iu dorëzua pushtuesit. Shqipëtarët i mbrojtën hebrejtë, duke i strehuar për muaj dhe vite në familjet e tyre në Tiranë, Shkodër, Durrës, Vlorë, Krujë, Shkup apo Prishtinë.
TIRANA TODAY
