Nga: Ervis Iljazaj
Fatmirësisht tërmeti që ra në Shqipëri ditën e shtunë nuk shënoi viktima në njërëz, por vetëm dëme materiale. Edhe ato, duke patur parasysh lëkundjet e forta ishin relativisht të përballueshme.
Mirëpo, kësaj here natyra e kurseu vëndin tonë sepse mund të kishte shkuar edhe më keq. Në të tilla raste, gjëja e parë që urohet është shpëtimi i jetëve të njërzve. Por, sapo ky ankth dhe merak kalon sytë kthehen nga dëmet materiale të pronave që shkaktojnë fatkeqësitë natyrore, sidomos dëmet për banesat.
Pikërisht për këtë arsye, tërmeti duhet të shërbejë për të rikonceptuar tregun e sigurimeve në Shqipëri për pronat dhe banesat, një kulturë e cila mungon deri më tani. Ndoshta është rasti për të futur në treg siguracionet e detyrueshme për shtëpitë, siç e kanë shumë vende të zhvilluara.
Tregu i siguracioneve në këtë sektor, nga të gjitha të dhënat, është në nivele minimale. Nëse një treg i tillë do të ishte në nivelin e duhur, atëherë qytetarët e dëmtuar në pronat e tyre, nuk do të rropateshin nëpër zyrat e shtetit për dëmshpërblimet, apo këto dëmshpërblime të ktheheshin në fushata elektorale.
Për të zgjidhur këtë problem njëherë e mirë, ndoshta ka ardhur koha që riskun e fatkeqësive të tilla ta marrë përsipër vetë individi dhe qytetarët, dhe jo më shteti, sepse nëse nuk kalojmë në një fazë të re të kësaj situate, do të vazhdojmë ende të vuajmë pasojat e kostove materiale që fatkeqësi të tilla shkaktojnë.
Duhet të kuptojmë njëher e mire se shteti shqiptar, buxheti dhe përgjegjshmëria e tij nuk është në gjendje të marrë përsipër dëmshpërblimin apo garantimin e dëmeve materiale që vijnë nga fatkeqësitë natyrore. Ndoshta, nuk është dhe e drejtë që ta marrë. Cdo individ duhet të garantojë dhe të sigurojë me forcat e tij pronat dhe banesat.
Shpresojmë që risku i lëkundjeve të forta të ketë kaluar. Por, sapo të fillojë sezoni i shirave , do të rinisë të na shfaqen përsëri përpara syve shtëpi të përmbytura, ku politikanë do të shkojnë të bëjnë shfaqjen e radhës dhe premtimet për dëmshpërblim të plotë. Pothuajse cdo vit, shteti shqiptar gjendet përballë vështirësive që krijojnë përmbytjet në zona të caktuara, dhe para të taksave tona shkojnë për këto demshpërblime. Dhe sigurisht që shumë prejt atyre banorëve fatkeqë kalojnë muaj me radhë në zyrat e shteti për të marë deshpërblimet, ku një pjesë e tyre ende nuk ka mbaruar. Ndoshta është koha, që këta banorë të cilët e dinë riskun që kanë cdo vit nga përmbytjet të sigurojnë shtëpitë e tyre. Madje, në gjykimin tim, këto sigurime duhet të jenë të detyruara. Qytetarët shqiptar nuk kanë përse paguajnë me taksat e tyre për një fatkeqësi të përvitshme, për të cilën edhe pse dihet që do të ndodhë nuk merret asnjë masë. Në këtë mënyrë, do të gjendej një zgjidhje për të gjithë. Edhe qytetarët e atyre zonave do të ishin të sigurtë në garantimin e pronës dhe nuk do të ishte nevoja të rijnë me sytë nga vullneti i qeverise, edhe qeveria nuk do të zhvillonte fushata elektorale me fatkeqësi në të tilla.
Shumëkush mund të mendojë se sigurimi i detyrueshëm i banesave nuk është i mundur, pasi shumë familje nuk e përballojnë dot. Sigurisht në këtë moment që flasim tregu i siguracioneve mund të jetë i shtrenjtë. Por kjo ka një arsye. Nëse shifra që kam marrë informacion është e saktë, tregu i siguracioneve në Shqipëri është diku te rreth 100 milion euro në vit ose 35 euro për frymë. Në raport me vendet e tjera , edhe me ato të rajonit, është një shifër shumë e ulët. Maqedonia e ka konsumin për frymë 120 euro, Mali Zi 100 euro, Kosova 60 euro, Sllovenia 1000, Kroacia 700, ndërsa vendet e Komunitetit Europian, 2500 deri 2800 euro për frymë.
Nëse do të zgjerohej ky treg me shërbime të tjera si sigurimi i banesave, atëherë edhe kostoja për paketat e siguracioneve të ndryshme do të ulej. Sepse është ligj i ekonomisë, kur një treg zgjerohet çmimet e tij ulen.
Për të gjitha këto arsye, shqiptarë duhet ti japin fund lënies në dorë të qeverisë dhe vullentit të saj garantimin dhe dëmshpërblimin e pronës, dhe të fillojnë e të mendojnë se si ta sigurojnë vetë atë. /Gazeta Liberale
