Njerëzit ndërmarrin veprimet më ekstreme për ta mbledhur kripën. Ne e gërmojmë atë nga depozitat nëntokësore, ose presim me durim avullimin e pellgjeve me ujin e detit. Dëshira jonë e madhe për kripën, ka të ngjarë të burojë kryesisht nga nevojat biologjike.
“Ne kemi një reagim hedonistik shumë të fortë, ndaj përqendrimeve të natriumit në trupin tonë, të cilat janë fiziologjikisht të rëndësishme për ne nga një perspektivë evolucionare”-thotë Rasëll Kist, shkencëtar i ushqimit në Universitetin Dikin në Australi.
Natriumi, që përbën gjysmën e secilës molekulë të kripës së tryezës, garanton funksionimin si duhet të nervave dhe fibrave muskulore të trupit tonë. Njerëzit e hershëm e hasnin kripën shumë rrallë, dhe kjo sipas Kist mund të shpjegojë arsyen se përse na pëlqen kaq shumë shija e saj.
Përveçse është e nevojshme për funksionimin e trupave tanë, kripa përmirëson mënyrën e shijimit të ushqimeve. Kur përzihet në një pjatë me gjellë, kripa e zbut hidhësinë apo rrit ëmbëlsinë e përbërësve të tjerë. Kjo do të thotë që kripa mund të ndikojë direkt në 3 nga 5 shijet që zbulon goja jonë:e ëmbël, e hidhur, e kripur, e thartë dhe umami, kjo e fundit një lloj shijeje e veçantë, që gjendet nga pak në shumë ushqime.
Sesi kripa e përsërit shijen e një ushqimi, kjo gjë nuk është ende e qartë, shprehet Kist. Me sa duket, ndryshimi ndodh në nivelin neurologjik, teksa sythat e shijes zbulojnë të gjitha përbërjet në secilën kafshatë që hamë dhe bashkë më të aktivizojnë sinjalet e perceptimit në trurin tonë.
Edhe më mbresëlënës është fakti se kripa mund t’i diktojë këto ndryshime të shijeve të ushqimit, edhe pa u zbuluar si një aromë e dallueshme. Për shembull, në eksperimentet ku pjesëmarrësit provonin një sërë supash, vaji vegjetal nuk dallohej si shije.
Por kur supa është e kripur, konsumatorët e perceptojnë dhe e shijojnë aromën e ndryshuar, por nuk mund të identifikojnë dot se çfarë është ajo që e shkakton këtë ndryshim. Pragu në të cilin nivelet e kripës bëhen të dukshme (dhe jo tërheqëse), është i ndryshëm për secilin ushqim.
Kjo shpjegon arsyen pse përmbajtja e natriumit, rritet shumë në disa produkte. Për shembull ushqimet me bazë drithërash, përmbajnë nivele të larta kripe, pa e prishur shijen e ushqimit. Në SHBA dhe Britaninë e Madhe, bukët, drithërat, biskotat dhe ëmbëlsirat, përbëjnë rreth 30 deri në 50 për qind të gjithë natriumit që konsumon çdo ditë një person.
Për këto ushqime, nivelet e larta të kripës kanë më pak të bëjnë me aromën, dhe më shumë me qëndrueshmërinë e produktit, thotë Majkëll Nikerson, shkencëtar i ushqimit në Universitetin Saskatçuan. Bukët – të cilat janë në thelb miell, ujë, maja dhe kripë – arrijnë një shije të qëndrueshme falë këtij përbërësi të fundit.
Ndërsa majaja çliron dioksid karboni në brumë, kripa rregullon sesa gaz të prodhojë çdo bakter, duke u siguruar që xhepat e ajrit që krijohen në produktin përfundimtar, të mos janë shumë të mëdha. Që buka të fryhet, duhet që proteinat e glutenit në grurë të organizohen në një rrjet që zgjerohet për shkak të gazit që krijon majaja.
Edhe këtu përfshihet roli që luan kripa. Ky mineral maskon disa prej ngarkesave pozitive dhe negative në secilën proteinë të glutenit, duke ndihmuar në bashkimin e fijeve dhe ndërtimin e rrjeteve më të forta. Ndërkohë, pavarësisht dobisë dhe shijes së kripës, shumë natrium në dietë mund të rrisë presionin e gjakut, gjë që nga ana tjetër rrit rreziqet e sëmundjeve të zemrës dhe goditjes në tru.
Edhe zvogëlimi më i vogël i sasisë së kripës tek ushqimet e prodhuara në treg, nuk kalon pa u vënë re. Për shembull, klientët mendojnë se supat me “natrium të reduktuar”, kanë një shije më të keqe.
Burimi i lajmit: https://www.discovermagazine.com/health/how-salt-transforms-our-food-and-impacts-our-bodies
Përshtatur nga TIRANA TODAY
