Me kthimin e Presidentit Erdogan në krye të partisë AKP (Partia për Drejtësi dhe Zhvillim), në politikën turke hapet një faqe e re. Në këtë periudhë Turqinë e presin hove të reja dhe përgatitjet në drejtim të qëllimit për vitin 2023, kanë filluar. Por, për të arritur një vizion konkret në lidhje me këtë qëllim, duhet të parashikojmë pak a shumë se çfarë bote e pret Turqinë pas 6 vitesh.
“Perëndimi do t’i bjerë murit me kokë”
Referuar disa ekspertëve situata ekonomike dhe sistemi financiar Perëndimor është duke ecur drejt një katastrofe. Specialistët strategjikë kinezë dhe rusë, theksojnë se sistemi ekonomik Perëndimor do të bjerë mes viteve 2025 dhe 2030 dhe se këtë herë nuk do të jetë e mundur të shpëtohet duke shtypur para, sikurse u bë në krizën financiare të 2008. Sipas shifrave të FMN-së borxhi total i jashtëm i vendeve të botës ka arritur të jetë 2.5 herë më i lartë se gjithë pasuria mbi sipërfaqen e tokës. Kjo situatë i hap rrugë shqetësimeve sepse ende nuk është siguruar sasia e arritjes së këtij borxhi astronomik të krijuar pas krizës së 2008. Në fakt, borxhi merret për t’u paguar përsëri, por a mundet të paguhet një borxh që arrin të jetë 2.5 herë më i lartë se ekonomia botërore? Për momentin falë shkallës së ulët të interesit, kjo situatë nuk e ndjen dhe aq shumë rrezikun, por herët ose vonë do të krijojë vështirësi pagesash të cilat do të rriten si një ortek.
Kina e durueshme
Sipas parashikuesve botërorë, drejtuesit kinezë janë në dijeni të këtyre vështirësive të Perëndimit dhe thonë që janë duke pritur me padurim 2020. Veçanërisht rreth 30% e borxhit të jashtëm të SHBA-ve është në dorë të Kinës dhe ekonomia Amerikane është në vëzhgim të imtësishëm të ekspertëve kinezë. Po mirë, SHBA a do të rrijë duarlidhur? Amerikanët, për të larguar kërcënimin kinezë, a do mund të hapin një luftë me Korenë e Veriut?
“Sovraniteti” i SHBA-ve
Kina dhe Rusia kësaj strategjie i përgjigjen me punimet e bëra në drejtim të përdorimit të parasë kombëtare të paktën në fushën e energjisë, në tregun aziatik. Ndërkohë dhe fuqia ekonomike Japonia mori vendimin për t’iu bashkuar Bankës së Investimeve Aziatike, e cila influencohet nga Kina. Pas tërheqjes së SHBA nga marrëveshja e Tregtisë së Lirë Aziatike, vendet si Filipinet dhe Kamboxhia filluan të mblidheshin rreth udhëheqjes kineze. Fitorja e kandidatit të njëanshëm në zgjedhjet e fundit të bëra në Korenë e Jugut, ishte shumë e rëndësishme në zbutjen e marrëdhënieve me Korenë e Veriut. Kina, Rusia dhe vendet e tjera të rajonit mund ta rrëzojnë menjëherë sovranitetin e SHBA-ve duke përdorur fuqinë ekonomike, por ngaqë do të mbyllnin dyert e eksporteve të tyre, preferojnë më tepër që të presin. Për këtë arsye u anulua dhe projekti i krijimit të një njësie të re paraje e cila do të indeksohej mes Kinës dhe Rusinë.
Super shteti i ri
Kina dhe Rusia, të cilat nuk kanë borxhe të jashtme dhe Turqia që e ka të ulët shkallën e borxhit publik do të jenë në një pozicion të volitshëm kur të përjetohet rënia financiare botërore e pas vitit 2020. Projekti ‘Rruga e Mëndafshtë’, do të tronditë dollarin amerikan dhe korridorin tregtar me Evropën Perëndimore.
Kina këtë strategji e shpjegon kështu: “Ne duhet t’i kthejmë sytë tonë kah Perëndimit, meqë SHBA po i kushton më tepër vëmendje zonës së Paqësorit. Kur të kalojmë këtë grusht, do të kapërcejmë në pozicion të volitshëm.”
Problemi madhor i Kinës
Kina ka një problem të madh pavarësisht shumë avantazheve: Plakja e popullsisë. Referuar Raportit “Azia” të FMN-së me datë 9 Maj: “Në Rajon disa vende do të plaken para se të pasurohen.”
Japonia që pasurohet sipas modelit ekonomik Perëndimor, po përjeton probleme të rënda në lidhje me plakjen e popullsisë. E njëjta situatë në një mënyrë më të frikshme do të duket në Kinë. Kurse Turqia, pavarësisht kushteve të sotme, i ka bërë të gjitha llogaritë e së ardhmes për të arritur qëllimi e kërkuar viti “2023”.
Kayahan Uygur, “Gunes”/ Shkrimin në origjinal mund ta lexoni këtu
Përshtati nga turqishtja, redaksia e Tirana Today
