Në Holandë, ka tetëqind shqiptarë të regjistruar zyrtarisht, por dhjetëra mijëra, qëndrojnë ilegalish thotë një studim. Shumë shqiptarë të paligjshëm, kanë përfunduar në pranga të drejtëisë, ndoshta janë kriminaleë. Vendasit kanë frikë se Hollanda do të ndjekë Mbretërinë e Bashkuar, ku shqiptarët kriminelë mbajnë 50 deri në 60 përqind të tregut të kokainës.
Natyra e privuar e Shqipërisë ka shumë të bëjë me të kaluarën e afërt. Kështu vendi ishte Koreja e Veriut e Evropës deri në fillim të viteve nëntëdhjetë. Nën regjimin stalinist të diktatorit Enver Hoxha, gardhe elektrike u vendosën në kufi, prona private ishte e ndaluar, ashtu siç ishte liria për të zgjedhur modelin e tyre të flokëve. Pas rënies së regjimit të tij, filloi një periudhë anarkie financiare, e ndjekur nga një krizë e thellë ekonomike.
Djathë dele
“Që atëherë, jeta është përmirësuar pak”, thotë Fatmir Tosku, bariu i fshatit Shengjergj, disa orë në veri të kryeqytetit Tiranë. “Nëse 100 për qind është jeta e përsosur, atëherë ne ishim në 10 për qind dhe tani në 50 për qind”.
Për Toskun kjo është e mjaftueshme, por djali i tij ëndërron një jetë jashtë Shëngjergjit.
Shengjergj është një nga ato fshatrat e Shqipërisë që janë ndër vendet më të largëta në Evropë. Për shkak të peizazhit të thyer që e bën të vështirë udhëtimin, historitë e plota familjare ndodhën në të njëjtin vend për shekuj; të gjithë xhaxhallarët, gjyshërit dhe hallat e mëdha lindën, u martuan dhe vdiqën aty, të gjithë shkuan në të njëjtën ndërtesë shkollore, të njëjtën xhami dhe përdorën të njëjtën recetë për të bërë djathë dele. Por ato kohë janë gjithashtu këtu, thotë Tosku. Tani 40 për qind e fshatit jeton jashtë vendit.
“Djali im është 14 vjeç dhe nuk i pëlqen delet”, thotë Tosku. “E kuptoj atë. Është shumë bukur këtu, por jeta është gjithashtu shumë e vështirë “.
Për të ndalur fluksin e shqiptarëve, Ministria Hollandeze e Sigurisë dhe Drejtësisë filloi një fushatë informuese vitin e kaluar. Për shembull, të rinjtë shqiptarë shpjegojnë në shkolla dhe universitete se nuk ka shumë kuptim të emigrojnë në Holandë. “Dua të falënderoj qeverinë holandeze”, thotë zëvendësministri Voda. “Është shumë efektive.”
Prandaj problemi nuk zgjidhet: numri i aplikimeve për azil në Francë dhe Belgjikë u rrit vitin e kaluar. Ndryshimet e destinacionit, por motivet mbeten të njëjta. Sipas Voda, kjo ndryshon vetëm kur nevoja për të emigruar zhduket – me pak fjalë, kur Shqipëria me të vërtetë fillon të bashkëpunojë me Bashkimin Evropian, në mënyrë ideale nëpërmjet anëtarësimit.
Burimi: Volkskrant
Përktheu: Tirana Today
