Bitcoin është një temë e nxehtë në mbarë botën, pasi kjo qasje e re, duhet parë me tendenca të dyfishta. Ndërsa ekspertët ekonomikë flasin për një tendencë, e cila mund të ndikojë si mania shqiptare në vitin 1996. Skemat dhe firmat piramidale në Shqipëri krijuan trazira të mëdha, ndërsa shumë familje pësuan dëme ekonomike nga “fajdet” e asaj kohe-shkruan Tirana Today.
Në shkrimin e publikuar nga Reuters kripto-monedha e njohur ndryshe si “Bitcoin” mund të prodhojnë skema mashtrimi, ndërsa si shembull krahasimi sjellë firmat piramidale, të cilat shkaktuan “tërmet” duke ulur Prodhimin e Brendshëm Bruto të Shqipërisë në nivele ekstreme-shkruan Tirana Today.
“E gjitha u zbulua në fillim të vitit 1997, duke krijuar trazira popullore. Qeveria ra, armatat u plaçkitën dhe luftimet shpërthyen. FMN vlerëson se 2,000 njerëz vdiqën. Një qeveri e re rivendosi rendin civil dhe atë monetar, por GDP e Shqipërisë ra me 11 për qind në vitin 1997 dhe nuk u shërua plotësisht për pesë vjet. Shkalla e rritjes vjetore të BPV-së për pesë vitet e mëparshme nuk u kthye në nivelin para-manisë prej 5 për qind deri në vitin 2001”-shkruan Reuters
Shqipëria dhe qytetarët e saj vinin nga një shoqëria e mbyllur dhe nuk kuronin faktin se si funksiononin tregjet financiare, por kjo deri diku iu falet, por sot kur teknologjia dhe informacionet janë rritur, është e turpshme të biesh në këtë skemë mashtrimi. 
“Në flluskat financiare, fundi ka të ngjarë të jetë shumë afër, kur amatorët behën ekspertë. Megjithatë, në një mënyrë të rëndësishme, kjo kohë është e ndryshme. Ndërsa tregu i aksioneve pa dyshim ishte mbivlerësuar para përplasjes së vitit 1929, pothuajse të gjitha kompanitë ishin mjaft fitimprurëse. Në të kundërt, ka pak material që mbështet argumentet elektronike si bitcoin”-shkruan Reuters.
Shkrimi nga Agjencia e lajmeve “Reuters”
Njerëzit që nuk kanë shumë informacion, apo janë pak të ditur në fushën e ekonomisë, kanë pyetur se çfarë po ndodh me paranë elektronike.
Por kjo pyetje, shpeshherë shoqërohet me përgjigje autoritare, e cila vjen nga njerëz që kanë pasur pak interes për investime të mëparshme, ku thonë se ky është një model i njohur. Në flluskat financiare, fundi ka të ngjarë të jetë shumë afër, kur amatorët bëhen ekspertë. Megjithatë, në një mënyrë të rëndësishme, kjo kohë është e ndryshme. Ndërsa tregu i aksioneve pa dyshim ishte mbivlerësuar para përplasjes së vitit 1929, pothuajse të gjitha kompanitë ishin mjaft fitimprurëse. Në të kundërt, ka pak material që mbështet argumentet elektronike si bitcoin.
Në rregull, ka një histori. Në një kohë të ardhshme, monedhat e mbështetura nga qeveria do të diskreditohen, por rrjetet kompjuterike do të vazhdojnë të jenë të forta. Pastaj njerëzit që janë të dëshpëruar për para të shëndosha do të kthehen në softuerit të sigurisë monetare, bllokadën vetë-rregulluese.Bitcoin dhe argumentet e tjera mbështesin faktin se kjo teknologji do të jetë e mahnitshme dhe jashtëzakonisht të vlefshme.
Pas tre dekadave të disinflacionit global me pothuajse asnjë humbje të konsumatorëve për depozitat bankare, kjo histori është absurde. Edhe duke e numëruar ankesën e kripto-transaksioneve anonime kriminelëve, kjo mund të jetë justifikimi më i dobët për një mani të investimeve që nga flluska shqiptare e vitit 1996. Në atë vit, shteti i Ballkanit u përfshi në një mania për “fonde investimi”. Këto ishin skemat klasike “Ponzi”. Ata premtuan kthime ekstravagante deri në 30 për qind në muaj dhe mund të vazhdonin për sa kohë që mblidhnin para të mjaftueshme për të paguar disa prej atyre që dëshironin të shisnin.
Rritja ishte dramatike. Gjatë disa muajve, fondet thithën në pothuajse gjysmën e prodhimit të brendshëm bruto të vendit, sipas një studimi të Fondit Monetar Ndërkombëtar të botuar në vitin 2000. Njerëzit shisnin shtëpi dhe therën kopetë e tyre për të mbledhur fonde për të investuar. E gjitha u zbulua në fillim të vitit 1997, duke krijuar një trazirë popullore. Qeveria ra, armatat u plaçkitën dhe luftimet shpërthyen. FMN vlerëson se 2,000 njerëz vdiqën. Një qeveri e re rivendosi rendin civil dhe atë monetar, por GDP e Shqipërisë ra me 11 për qind në vitin 1997 dhe nuk u shërua plotësisht për pesë vjet. Shkalla e rritjes vjetore të BPV-së për pesë vitet e mëparshme nuk u kthye në nivelin para-manisë prej 5 për qind deri në vitin 2001.
Blerësit e fondeve shqiptare patjetër ishin lakmitarë dhe të marrë. Megjithatë, pas 40 vjetëve të qeverisjes komuniste, banorët mund të faleshin për moskuptimin se si funksionojnë tregjet financiare. Përveç kësaj, qeveria post-komuniste nuk bëri asgjë për të shpërndarë iluzione popullore gjatë atyre muajve të vështirë.
Blerësit e bitcoin dhe kolegët e saj kanë për t’u turpëruar. Ata nuk janë aspak të varfër, dhe çdo injorancë është me paramendim. Pengesa kryesore e kripto-monedhave,që ata nuk kanë ndonjë funksion ligjor, është lehtësisht e dukshme. Me një shtrirje më të vogël, blerësit potencialë mund ta shohin edhe këtë treg si një ëndërr e një promotori Ponzi. Pothuajse askush nuk shet, dhe blerësit e rinj nuk kujdesen për faktin e çmimit.
Rritja e Bitcoin në vitin 2017, vlera e saj u rrit me 24 përqind në muaj. Ashtu si shqiptarët para tyre, spekulatorët e kripto-monedhave iu janë përgjigjur sinjaleve të pasurisë së ardhshme me një valë të verbër, e cila është instiktive. Teknikisht ata mbeten krijesa racionale, por lakmia ka kapërcyer gjykimin e tyre.
Tani ekzistojnë dy dallime midis Shqipërisë dhe kripto-botës.
Së pari-vala e tanishme ka stimuluar krijimin e një infrastrukture tregtare komplekse me një shpejtësi dhe sofistikim që ne Tiranë vështirë se mund të kishin imagjinuar. Ekspertët financiarë të sapo riformuar mund të zhyten në kontratat e të ardhmes, duke u mbështetur në uebfaqe të dedikuara, analistë teknikë dhe në një industri të marrëdhënieve me publikun që rriten.
E dyta- është se kripto-kolapsi është vendosur të jetë shumë më pak e dëmshme. Kapitalizimi aktual i tregut prej 30 fondeve kryesore të pretendimit ishte më shumë se 640 miliardë dollarë më 3 janar. Kjo është shumë për të paguar për pothuajse asgjë, por është shumë më poshtë se 1 për qind të PBB-së globale.
Shpejtësia e ngjitjes së kohëve të fundit duhet të sigurojë që shuma e huamarrjes e siguruar nga vlera e këtyre pasurive thelbësisht të pa vlerë është vetëm një pjesë e vogël e vlerës së tyre nominale. Kur rënia e çmimeve financiare dhe kreditë e këqija kanë tendencë të shkaktojnë shumicën e dëmit. Pjesa më e nxehtë e kripto-monedhës duhet prandaj vështirë të shkaktojë një valëzim ekonomik, për faktin se ajo vjen shumë shpejt.
Kjo është si mania shqiptare e vitit 1996. Ky episod paraqet dëshmi të mëtejshme për dështimet e financave të bazuara në treg. Mbrojtja standarde e mbështetjes së sistemit ndaj lakmisë së investitorëve është se kjo është mënyra më e mirë për të kanalizuar fondet në investime produktive. Ndonjëherë, lakmia vetëm prodhon marrëzinë dhe asgjë tjetër. PËRSHTATI TIRANA TODAY.
