Nga Jeremy Ghez “Politico.eu”/Paris – Ja një histori që mund ta keni humbur: Franca është duke u bërë një udhëheqëse e pazakontë në inovacionin politik dhe ekonomik, fusha në të cilat ajo ka shkëlqyer rrallë. Është një histori e pamundur.
Tek e fundit, Franca nuk ka pasur një buxhet të balancuar që nga viti 1974, dhe gjatë dekadës së fundit s’ka qenë në gjendje të zbatojë reforma ekonomike kuptimplota.
Por, kur është fjala për t’u kundërpërgjigjur populizmit, presidenti francez Emmanuel Macron është dëshmuar në mënyrë të habitshme inovativ.
Është e vështirë të humbasësh risitë e Macron në skenën ndërkombëtare, pavarësisht nëse ai qëndron përkrah kryeministres britanike Theresa May në Britaninë e Madhe, apo është duke shtrënguar duart me Donald Trump në Bruksel. Por kjo është ajo që bëjnë udhëheqësit karizmatikë. Terreni realisht problematik, është axhenda e brendshme e Francës.
Shihni politikën e punësimit. Në një kontrast dramatik me premtimet e zbrazëta të politikanëve tradicionalë dhe partive populiste, Macron ka pranuar haptazi se askush – përfshirë ai vetë – nuk mund të mbrojë vendet e punës në një ekonomi të hapur. Dhe ai ka të drejtë. Është budallallëk të mbrosh vendet e punës përballë zhvillimit galopant të teknologjisë dhe globalizimit.
Të pretendosh të kundërtën, është lloji më i keq i gënjeshtrës, që një politikan mund t’i thotë një populli të pambrojtur dhe të përçarë.
Në vend të kësaj, Macron ka pranuar se në një ekonomi globale, shteti i mirëqenies duhet të kërkojë të mbrojë jo vendet e punës, por individët. Dhe ai ka pranuar se pabarazia më e dëmshme në shoqëritë moderne, nuk qëndron tek nivelet e të ardhurave, por tek përgatitja profesionale.
Kësisoj, ai ka bërë thirrje që shteti të investojë shumë në arsim dhe trajnim, për të ndihmuar në përgatitjen e punëtorëve, për të konkurruar në tregjet globale të punës. Ai gjithashtu po kërkon të mbrojë me përkrahje – si kujdes shëndetësor dhe të për fëmijët – individët që rrisin produktivitetin në ekonomi.
Bërja funksionale e këtij sistemi, do të kërkojë guxim politik dhe kohë – një sfidë e madhe në një botë ku populistët i mashtrojnë votuesit me argumente proteksioniste, në lidhje me mbrojtjen e vendeve të punës dhe rreziqet e globalizimit.
Nëse Macron do të ketë sukses, ai do të duhet të grisë flamurin e “përçarjes” të populistëve, dhe t’u tregojë atyre atë që ata janë vërtet: një forcë konservatore, që dëshiron të mbrojë një statuskuo të paqëndrueshme. Ai do të duhet ta bëjë të qartë, se të ashtuquajturat ‘zgjidhje’, janë jo vetëm që janë të dënuara të dështojnë, por gjithashtu do të dëmtojnë edhe grupet më të rrezikuara të shoqërisë.
Është e lehtë të shpërfillet vizioni i Macron si tepër idealist, apo i pamundur për t’u zbatuar. Është edhe më e lehtë të cilësohet rritja e populizmit si një aksident historik, dhe të pritet një rikthim në gjendjen e punëve si zakonisht. Veçanërisht në Francë, kjo është ajo që politikanët do të kishin bërë tradicionalisht.
Sigurisht, axhenda e Macron është e mbushur me rreziqe politike. Por mesazhi i tij i transformimit, është ajo që e bëri atë zgjedhjen e parë të francezëve.
Duhet rikujtuar se Macron ka mandatin për ta transformuar Francën në një laborator të vërtetë anti-populist, dhe vënë në zbatim zgjidhje të qëndrueshme për ankesat legjitime të një publiku të zhgënjyer, me premtimet e pa mbajtura të parisë politike franceze.
Askush nuk priste që Franca të luante këtë rol. Por anembanë kontinentit – nga Mbretëria e Bashkuar në Austri, dhe deri në Itali – partitë e parisë politike po rrëzohen përballë sfidës së populistëve, ose po kopjojnë politikat e tyre.
Ndërkohë, Franca po rishpik qendrën politike, si një alternativë për të përmbushur kërkesat e një publiku të rebeluar e të zhgënjyer.
Pas referendumit pro Brexit dhe zgjedhjes së Donald Trump president në SHBA, sytë e të gjithëve u përqendruan tek Gjermania si udhëheqësja më e mundshme globale.
Por asnjë rishpikje politike nuk ka ndodhur në Berlin, ku një kancelare e dobësuar, Angela Merkel, jo vetëm që dështoi të tregonte të njëjtën vullnet politik për t’u ripërtërirë, por nuk ka formuar ende qeverinë e re.
Evropa është mbështetur shpesh mbi Gjermanisë për të udhëhequr rrugën përpara. Por kur bëhet fjalë për luftën kundër populizmit, mund të jetë koha për të kthyer sytë nga Parisi.
PËRSHTATI TIRANA TODAY
