Ky dru ulliri thuhet se ka një moshë mbi njëmijë vjeçare. Nuk ndodhet diku nga jugu, atje ku ulliri është traditë, por në zemër të Shqipërisë, në Kurbin. Më saktësisht në fshatin Gjorm të Kurbinit.
Dhe çuditërisht nuk gëzon statusin e një “monumenti natyre”. Dhe kjo është më e pakta që duhet të bënte shteti më këtë antikuar të rrallë natyror. Më e shumta, të bënte të mundur ta vizitonin turistët e huaj dhe vendas meqë është dhe afër të Tiranës e Krujës.
Imer Hysa, banor vendas, studiues, ish-drejtues i bujqësisë në rreth dhe botues i vëllimit “Gjormi – Histori dhe Etnokulturë”, e ka me merak të madh këtë dru ulliri me moshë shekullore. Hysa habitet pse shteti nuk i është qasur për vlerën e madhe që ka ky dru ulliri që ta shpallë “monument natyre”, e të kujdeset për të si për një xhevahir.
“Historia e këtij ulliri është dhe dëshmitare e hidhur e një demokracie – që i thënçin demokraci – që po e varros mendjen e shqiptarit, po e bën shterpë, e cila ka shkatërruar qindra e mijëra hektarë pyje, qindra e mijëra hektarë ish-toka bujqësore e pyjore, e që po masakron edhe ullinjtë”, shfryn i pezmatuar Hysa.
Ai thotë se në vitin 1988, në Gjorm erdhi një studiues, i cili u mahnit nga perimetri i madh i ullirit aty, por që nuk mundi t’ju dërgonte ndonjë propozim strukturave të larta të asokohe për ta bërë “monument natyre” pemën mijëvjeçare.
Sipas Hysës, në Shqipëri as që bëhet fjalë të gjesh të dytë si ky dru ulliri, por nuk dihet tjetër si ky. Është gjë e rrallë dhe duhet ruajtur.
“Toka bujare e Gjormit të Kurbinit ka ushqyer në mijëvjeçarë një monument të tillë natyror dhe lipset që specialistët e qeveritarët, duhet ta njohim e ta propagandojnë këtë pemë të rrallë”, thotë ai.
Specialisti Hysa kërkon me të drejtë që shteti të kthejë sytë nga ky ulli, por ai duhet të jetë dhe i gëzuar që ai gjithsesi ekziston, se mundet ta kishin prerë…për dru zjarri!
Sakaq të tjerë banorë nga Gjormi tregojnë merakun e tyre në kultivimin e ullirit, e cila ka prodhimtari mjaft të lartë, nga cilësia në prodhimin e vajit, krahasuar me zonat e tjera. Në vitet e fundit është shtuar sipërfaqja në kodrat e fshatit, por disa fermerë dhe janë ” djegur”, nga fidanët jo prodhues, sikurse dhe ”
“Kthejini sytë nga Gjormi pushtetarë,” ky është dhe apeli i banorëve Gjormit drejtuar institucioneve. /Tirana Today, Ahmet Zani/
