Ishte mbrëmja e nxehtë e 30 gushtit 1935 në Ukrainën Lindore, kur Aleksei Stakhanov, doli nga banesa e tij e vogël në Kadievka. Për të marrë turnin e natës në minierën Tsentralnaya-Irmino. Miniera kishte vendosur objektiva dhe plane ambicioze, që po përpiqej t’i përmbushte. Kadievka ishte larg nga Moska, dhe metodat dhe pajisjet e minierës nuk ishin në pararojë të teknologjisë moderne.
Por situata do të ndryshonte. Teksa zbriste në galerinë e minierës, 29-vjeçari nuk e kishte idenë se si ngjarjet e asaj nate, do të ndryshonim jetën e tij. Brenda disa ditësh, ai do të ishte aq i famshëm; saqë një lëvizje e tërë punëtore do të mbante emrin e tij. Dhe vetë qyteti i Kadievkës do të merrte emrin për nder të tij.
Para se të mbyllej ai vit, fytyra e tij do të shfaqej në kopertinën e revistës prestigjioze amerikane “Time”. Dhe kjo sepse atë natë, ai arriti të nxjerrë në më pak se 6 orë sasinë e pabesueshme të 102 tonëve qymyr. Ose 14 herë më shumë sesa norma ditore e një minatori. Ideja e Stakhanov, bazohej në një ndarje të thjeshtë të punës.
Një minator do të gërmonte qymyrin, një tjetër do të ngarkonte karrocën, dhe një i tretë do ta ngjiste lart. Kuota individuale e qymyrit nga secili minator gjatë një turni 6-orësh ishte 7 tonë. Kur qymyri nisi të grumbullohej, Stakhanov e pa se e kishte tejkaluar atë brenda orës së parë.
Drejtuesit e minierës, lajmëruan zyrtarët e partisë dhe gazetarët. Shumë shpejt lajmi për rekordin e minatorit nga Kadievka, u shfaq në faqen e parë të gazetës kombëtare sovjetike “Pravda”. Stakhanov u bë brenda natës heroi i punës socialiste. Nuk kaloi shumë kohë, dhe shumë të tjerë nisën të përpiqen të arrijnë dhe kalojnë rekordin e tij. Shembulli i tij frymëzoi punëtorët në shumë industri.
Një punëtor i fabrikës së makinave në Moskë, i quajtur Aleksandër Buzigin, prodhoi 1.115 akse rrotash brenda një turni. Vetë Stakhanov u detyrua të rivendosë një rekord të ri, pasi i pari u thye brenda disa javësh. Më 19 shtator 1935, Stakhanov u raportua se kishte nxjerrë 227 tonë qymyr brenda një turni të vetëm.
Stakhanov dhe “super punëtorët” e tjerë, u emërtuan nën një term të ri: Stakhanovitë. Stakhanov, ishte pra djali model për sektorin industrial, që po zhvillohej me shpejtësi në Rusi. Me origjinë nga një familje bujqish në Rusinë Perëndimore, ai ishte lindur dhe rritur në një fshat. Duke pritur të bëhej jo më shumë se sa një bari delesh.
Ai nuk e imagjinonte kurrë, se do të ishte pjesë e programit të industrializimit të Bashkimit Sovjetik. Se do të linte fshatin dhe do të shkonte për të punuar në minierat e në Ukrainës. I sinqertë, i guximshëm, dhe duke punuar me vetëmohim. Për të siguruar triumfin e komunizmit mbi kapitalizmin, Stakhanov ishte thuajse tepër i përsosur për shumë njerëz.
Ndaj ai u zgjodh me kujdes si imazhi i propagandës zyrtare. Në nëntorin e vitit 1935, vetë Josif Stalini mori pjesë në mbledhjen e parë të Konferencës së Bashkuar të Stakhanovitëve. Një organizatë e krijuar për të kopjuar arritjet e minatorit nga Kadievka. “Lëvizja Stakhanovite, është modeli i produktivitetit të lartë, që mund ta prodhojë vetëm socializmi dhe jo kapitalizmi”- deklaroi Stalini para mijërave të pranishmëve.
Por jeta e Stakhanov, nuk shkoi fjollë. Gruaja tij, një rome e quajtur Jevdokia me të cilën kishte 2 fëmijë, e braktisi shumë shpejt.Ai do të martohej me vonë me Galina Bondarenkon. Çifti u transferua në Moskë, ku ai ishte përzgjedhur të studionte në Akademinë e Industrisë. U diplomua në vitin 1941, disa javë para pushtimit gjerman.
Kur nazistët po përparonin drejt kryeqytetit sovjetik, Stakhanov u vendos në krye të një miniere në Karagandan e largët në Kazakistan. Më vonë ai kaloi 14 vjet në Ministrinë e Qymyrit në Moskë. Vdekja e Stalinit, tronditi pozita e Stakhanov. Hrushovi e ktheu minatorin veteran në Kadievka.
Atij iu dha medalja më e lartë e nderit, Heroi i Punës Socialiste, por kjo në vitin 1970, 35 vjet pas vendosjes së rekordit të tij. I ndarë për periudha të gjata nga familja e tij në Moskë, Stakhanov nisi të bjerë në depresion. Ai u bë gjithnjë e më i ndërvarur nga alkooli.
Vdiq në një sanatorium në vitin 1977, pasi rrëshqiti mbi dyshemenë e lagur me çaj, duke përplasur kokën në një kornizë hekuri. Por shumë njerëz e kanë vënë në dyshim rekordin e tij. Në vitin 1985, “Neë York Times” botoi një histori, ku citonte shefin e partisë në minierën Tsentralnaya-Irmino G.Petrov, të thoshte:”Unë mendoj se Stakhanov, nuk duhet të ishte i pari. Suksesin e përcaktoi jo ai, por sistemi i ri i nxjerrjes së qymyrit”.
Ndërkohë në vitin 1988, gazeta sovjetike “Komsomolskaya Pravda” pretendoi se arritjet e cituara gjerësisht të Stakhanov, ishin të manipuluara. Gazeta këmbëngulte se Stakhanov kishte përdorur një numër ndihmësish në punën e tij, ndërsa sasia e qymyrit të nxjerrë, i ishte atribuuar vetëm atij.
Por duke parë falimentimit e sistemit komunist, Lëvizja Stakhanovite u shndërrua në një sinonim të njerëzve naivë që punojnë si kuajt, për të fituar shumë pak.
Modeli Stakhanovist, u kopjua edhe nga regjimi komunist në Shqipëri. Para viteve 1990, u shpërndanë mijëra dekorata “Heroi i Punës Socialiste”. Shumë nga ata që i morën, bënë sakrifica ekstreme, duke humbur deri edhe jetën në vendin e punës.
Ashtu si në Bashkimin Sovjetik, media urdhërohej t’i bënte jehonë modeleve që ishin në pararojë të “tejkalimit të planit”. Por sërish as këto sakrifica sublime, dhe as djersa e një populli të tërë, nuk e shpëtoi sistemin monist nga dështimi dhe rënia./ TIRANA TODAY
