Këtë vit në Kosovë shënohet 20 vjetori i sulmit kundër familjes Jashari, shpesh njohur si fillimi i Luftës së Kosovës. Sot, ushtarët me uniformë dhe turma qytetarësh të veshur me kostum kombëtar do të mblidhen në fshatin Prekaz për të ndezur pishtarë për Natën e Zjarreve. Ata do të shënojnë fundin e Epopesë së UÇK-së (Epika e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, UÇK), duke përkujtuar sulmin tre-ditor në Prekaz, shpesh i referuara si fillimi i Luftës së Kosovës, raporton prishtinainsight.com.
Në sulm, forcat e policisë speciale serbe vranë Adem Jasharin, një themelues i UÇK-së, i cili u dënua në mungesë për terrorizëm nga një gjykatë jugosllave më 1997, pas disa përpjekjeve të mëparshme të pasuksesshme. Pesëdhjetë e tetë të tjerë nga familja Jashari u vranë gjithashtu në sulmin, duke përfshirë disa fëmijë të vegjël. Disa familje dolën vullnetarë për të mbrojtur kompleksin Jashari pas një sulmi të mëhershëm më 22 janar 1998, i cili kishte lënë dy të plagosur nga familja Jashari, shkruan Tirana Today.
Kulla e familjes mbetet pothuajse ashtu siç ishte lënë pas tri ditëve të granatimeve, megjithëse u ndërtua një strukturë që u lejon vizitorëve të ecin në rrethin e jashtëm të saj. Zbulimet natyrore, vrimat e panumërta të plumbave dhe madje disa grafit të shkollave të larta shënojnë muret e shtëpisë, të cilat sipas qendrës së informacionit të fshatit, janë vizituar nga 12 milion njerëz gjatë 20 viteve të fundit.
Lion Jashari, një “kushëri i largët” i komandantit të UÇK-së, ecte përmes Prekazit, fshatit dhe memorialit ku ai u rrit dhe ende e quan shtëpi.
Ai ishte vetëm katër vjeç gjatë sulmit 5-7 marsit dhe familja e tij kishte ikur nga zona gjatë asaj kohe.
Shtëpia e tij e fëmijërisë ndodhej drejtpërsëdrejti me kompleksi Jashari. Rreth shtatë vjet më parë, para lindjes së Lion Jasharit, babai i tij ishte fshehur në çatinë e shtëpisë, për t’i shpëtuar zjarrit të policisë serbe që kishte rrethuar Prekazin në një sulm të mëparshëm ndaj Adem Jasharit. Babai i Lion është tani veteran i UÇK-së.
Lion, tani 23 vjeçar, qëndronte te një bunker i Adem Jasharit në një kodrër dhe vuri në luginën e mbuluar me borë në vendin ku ai luante futbollin gjatë fëmijërisë.”Unë jam i vetmi i brezit tim që mbijetoi”, tha ai. Por ai theksoi se gjithashtu ka shumë kujtime të bukuura gjatë fëmijërisë së tij në Prekaz. Pjesën tjetër të ditës së tij e kalonte duke lexuar dhe studiuar, sidomos atij i pëlqente matematika. Ai tani studion në Universitetin e Prishtinës për matematikë dhe planifikon të marrë doktoraturë në ekonomi.
Komuna e Skenderajt është pjesë e Drenicës, e parë si një rajon i shënuar me rezistencë gjatë shekullit të kaluar, pasi që Azem Bejta, një nacionalist i lindur në Skenderaj nën Perandorinë Osmane, luftoi për bashkimin e Kosovës me Shqipërinë në fillim të shekullit të 20, Lëvizja e Kakës kundër sundimit nga Mbretëria e Serbisë dhe më vonë nga Mbretëria e Jugosllavisë.
Lion tha se historia e rajonit është e rëndësishme për historinë e Adem Jasharit; ai përshkroi një histori të rezistencës shqiptare në Drenicë dhe luftën për të ndërtuar qytetin e Skenderajt nga koha otomane në Jugosllavi.
“Otomanët u përpoqën të ndërtonin një qytet këtu, por fshatarët e dogjën,” tha ai. “Jugosllavia e ndërtoi qytetin shumë vonë.”
Skenderaj, me 53,000 banorë, mbetet të jetë një nga komunat më të varfra në Kosovë. Përkundër të ardhurave të ulëta komunale dhe mungesës së qasjes së duhur në ujë të pijshëm në 23 fshatra të saj, zona ka një rëndësi thuajse mitike për historinë e vendit. Në vitin 2004, Kosova miratoi një ligj që e bën kompleksin përkujtimor një vend me rëndësi kombëtare për shkak të “rëndësisë së tij ontologjike, antropologjike, historike, kulturore dhe qytetare për Skenderaj, Drenica, Kosova dhe kombi më i gjerë shqiptar”.
Sulmi tre-ditor në Prekaz është përkujtuar çdo vit, dhe memoriali vizitohet nga mijëra qytetarë, diaspora dhe turistë e politikanë. Nxënësve u mësohet historia e Adem Jasharit përmes teksteve të historisë.
Bekim Blakaj, drejtor ekzekutiv i Qendrës për të Drejtën Humanitare në Kosovë, FDH, ishte pjesë e një ekipi hulumtuesish që dokumentuan detajet e humbjes njerëzore gjatë Luftës së Kosovës. FDH ka qenë një organizatë udhëheqëse në përcaktimin e të vërtetave dhe fakteve rreth ngjarjeve të luftës përmes qasjes së tyre për grumbullimin e burimeve primare dhe dytësore – siç janë raportet e mbikëqyrësve, deklaratat e dëshmitarëve dhe të mbijetuarit dhe dokumentet ushtarake.
“Kjo mënyrë e dokumentimit të viktimave nuk lë hapësirë për manipulim me viktimat dhe mohimin e tyre,” tha Blakaj për Prishtina Insight.
Sipas hulumtimit të FDH-së, Forcat Speciale Serbe, duke përfshirë anëtarët e Njësisë Speciale të Anti-Terrorizmit, Njësinë e Operacioneve të Posaçme dhe Njësinë e Policisë Speciale, ishin përfshirë në sulmin e 5-7 marsit. Njësia e Operacioneve Speciale ishte nën komandën e Milorad Lukoviç, i njohur gjithashtu si (Legjioni), i cili më vonë u dënua për planifikimin e vrasjes së kryeministrit serb Zoran Dindic. TIRANA TODAY
