Një lule e egër e rrallë portokalli e ndezur që mendohej se ishte zhdukur për 36 vjet, u rizbulua në Amerikën e Jugut. Lulja e egër Gasteranthus extinctus është parë vetëm në pyllin e Ekuadorit dhe është dokumentuar për herë të fundit në vitin 1985, sipas një studimi të ri në revistën PhytoKeys. Studiuesit panë një të ardhme të zbehtë për lulen, kështu që ata e quajtën atë të “zhdukur”, sepse besonin se ajo do të shuhej së shpejti, tha bashkëautori Dawson White, një studiues postdoktoral në Muzeun Field në Çikago.
Pjesa më e madhe e pyllit pësoi shpyllëzim në vitet që pasuan. Humbja e habitatit mendohej se kishte vrarë dhjetëra specie, tha White. Studiuesit vendosën të hidhnin një vështrim tjetër në Ekuadorin perëndimor në vitin 2021, për të parë nëse kishte mbetur ndonjë pjesë pylli dhe për të kërkuar speciet që kishin jetuar atje. Brenda disa ditësh, lulja u gjet, tha White.
“Ishte gëzim i plotë sepse Gasteranthus extinctus është një simbol i këtyre pyjeve unike”, u shpreh White.
Ekipi mblodhi mostra për të konfirmuar më vonë ADN-në e bimës, e cila ishte e shpërndarë në grumbuj në pjesët e vogla të pyllit të mbetur.
Një moment i çuditshëm
Pas rizbulimit, anëtari i ekipit Riley Fortier kontrolloi aplikacionin e natyrës iNaturalist për të parë nëse dikush tjetër kishte bërë një foto të ngjashme, tha White. Një nismë e përbashkët e Akademisë së Shkencave të Kalifornisë dhe Shoqërisë Kombëtare Gjeografike, iNaturalist është një rrjet vëzhgimi i biodiversitetit ku njerëzit mund të postojnë foto të bimëve, zogjve dhe gjetjeve të tjera në natyrë për ndihmë me identifikimin.
Studiuesit gjetën foto të luleve të egra të postuara në vitin 2019, nga një grup studentësh ekuadorianë të cilët kishin shijuar një shëtitje në një zonë të vogël të mbrojtur.
“Ata ishin jashtë në një udhëtim pak në veri të vendit ku po mblidhnim dhe me siguri, ata bënë dy fotografi të Gasteranthus extinctus, por ata nuk ishin në gjendje ta identifikonin atë si të tillë,” tha White.
Ai ishte në gjendje të gjurmonte studentët për të mësuar më shumë detaje rreth takimit të tyre dhe për të përfshirë vëzhgimet e tyre në punimin shkencor.
Ndërsa nuk konsiderohet më e zhdukur, lulja e egër është ende e rrezikuar, tha White.
Pavarësisht shkatërrimit që po vuan pylli i reve, qeveria ekuadoriane vazhdon të shkatërrojë pyllin për përfitimet e tyre, gjë që shkaktoi kërdi në atë pjesë të vendit, shpjegoi ai.
Qeveria fillimisht ekuadoriane ia rishpërndau tokën klasës punëtore në vitet 1950 dhe 1960, tha White.
Njerëzit presin pemë për t’i hapur rrugë rritjes së kulturave si fasulet e kakaos dhe bananet, shumica e të cilave përfundojnë në Shtetet e Bashkuara, shtoi ai.
“Ne ishim me pronarët lokalë dhe ata na treguan për planet e tyre për të vazhduar prerjen e disa prej këtyre pyjeve të vogla që kanë mbetur ende”, tha White.
Ulloa Ulloa u rrit në Ekuador dhe pa nga afër shpyllëzimin, por kur u bë e rritur, ajo e kuptoi ekuilibrin delikat të nevojës për të mbrojtur mjedisin duke gjetur mënyra për të fituar para.
“Duhet të mbroni pyllin, por pastaj duhet të ushqeni edhe popullsinë e vendit”, tha Ulloa Ulloa.
Një zgjidhje është investimi në ekoturizëm, i cili fton turistët të shijojnë tokën natyrore, tha ajo. Është një mënyrë për të mbrojtur pyllin duke nxitur ekonominë e Ekuadorit, shpjegoi Ulloa Ulloa.
Ekipet kërkimore që udhëtuan në Ekuador para dhe pas ekipit të White, zbuluan gati gjysmë duzinë specie bimore të reja për shkencën. Ekipet që zbuluan speciet e reja shpresojnë të publikojnë gjetjet e tyre më vonë këtë vit, tha ai. Synimet e White janë të ruajë mjedisin e pyllit të reve, ndërsa vazhdon inventarizimin e specieve të sapo zbuluara.
Burimi i lajmit: CNN. Përshtatur nga Tirana Today
