E shtunë, 21 Nëntor, 2020
13 C
Tirana

Historia e vaksinimit/Nga Eduard Xhener, tek lëvizja kundër vaksinave

Më të lexuarat

Ky është qyteti që nuk do e shohë dritën e diellit për 2 muaj

Një qytet në Alaska, i ka thënë ''lamtumirë'' dritës së diellit për dy muajt e ardhshëm. Dielli u ngrit dhe perëndoi në Utqiagvik, Alaska, i...

KUJDES/ Pamje të rënda: Morgu përtej kapacitetit, trupat lihen përtokë

KUJDES! PAMJE TË RËNDA! Syri.net ka publikuar foto ekskluzive të siguruara nga brenda Morgu i Tiranës, ku trupat e viktimave nga Covid-19 janë vendosur në...

Vdekja e Sokol Olldashit/Dyshimet që mbeten edhe 7 vite më pas

Sokol Olldashi, një nga ministrat kryesorë të Partisë Demokratike, vdiq mbrëmjen e 20 nëntorit 2013 në një aksident rrugor në aksin Tiranë-Elbasan. Prokuroria e Tiranës...

Basha publikon dokumentin: Në morg, 923 të vdekur nga Covid por u raportuan 509

Kryetari i Partisë Demokratike, Lulzim Basha ka thënë se vdekjet e shkaktuara nga Covid-19 në Shqipëri nuk janë raportuar me vërtetësi. Basha tha se në...

Drejt kaosit: Mbi 800 raste të reja me Covid, 15 viktima

Shqipëria regjistron një tjetër rekord sa i takon të rasteve të reja me Covid-19 në 24 orët e fundit. Ministria e Shëndetësisë informon se 836...

Avokatit të Trump-it i del boja e flokëve gjatë fjalimit (FOTO)

Dje presidenti i zgjedhur amerikan Joe Biden sulmoi Donald Trump, për mos pranimin e humbjes së zgjedhjeve të 3 nëntorit, dhe për bllokimin e...

Një tjetër lajm i hidhur/ Aktori i njohur shqiptar humb betejën me virusin

Koronavirusi nuk kursen askënd! Një tjetër humbje e madhe për artin shqiptar, pasi nuk e ka fituar dot betejën me koronavirusin aktori fierak Fatmir...

Shqiptarit i zënë pritë në Spanjë, ekzekutohet me 6 plumba (Emri)

Një shtetas shqiptar ka mbetur i vrarë pasi ra pre e një atentati. Shqiptari i njohur si Trisas mbeti i vdekur pasi ndaj tij u...

‘Janë fshehur gjysma e viktimave nga COVID-i’, paralajmërimi i Ramës për nesër

Kryeministri Rama ka reaguar sot në lidhje me akuzat e parashtruara një ditë më parë nga kryedemokrati Basha, se janë fshehur gjysma e viktimave...

7 vjet nga humbja e Sokol Olldashit, ja çfarë bën Astrit Patozi (VIDEO)

Ish-numri dy i Partisë Demokratike, tashmë kryetari i partisë Bindja Demokratike, Astrit Patozi, ka rikujtuar kolegun e mikun e tij të ndjerë Sokol Olldashi....

Që në kohët e lashta, sëmundja e lisë ka bërë kërdinë, duke prekur të gjitha qytetërimet dhe sferat e jetës. Me një normë vdekshmërie shumë të lartë dhe pa asnjë kurë efektive, miliona njerëz vdisnin çdo vit.

Edhe ata që mbijetonin, mbeteshin të shpërfytyruar nga plagët e thella. Lija ishte një vrasës shumë i suksesshëm, dhe mund të ishte ende sot, po të mos ishte për mjekun dhe kirurgun anglez Eduard Xhener.

Gjatë shekullit XVIII-të, vaksinimi tradicional ndaj lisë, ‘variolacioni”, ishte i rrezikshëm pasi përfshinte infektimin e një personi të shëndetshëm me një formë të lehtë të sëmundjes, me shpresën e rritjes së imunitetit. Xhener u përpoq të zbulonte një vaksinë më të sigurt kundër lisë.

Nga përvoja e tij si mjek në qytetin e Berklit, ai vuri re se mjelësit e zonës që vuanin nga lija e lopës, një sëmundje shumë më pak e dëmshme e marrë nga lopët, dukeshin se ishin të imunizuar ndaj lisë. Xhener donte të provonte, nëse kjo sëmundje mund të përdorej për të shpëtuar jetë njerëzore, dhe kishte vetëm një mënyrë për ta zbuluar këtë.

Më 14 maj 1796, ai mori një sasi qelbi nga plagët e një paciente me linë e lopës, shërbyeses Sara Nelmes, dhe ia injektoi atë fëmijës 8-vjeçar të kopshtarit të tij, Xhejms Fips. Djali u sëmur gjatë 9 ditëve që pasuan, por u shërua plotësisht.

Më pas Xhener ndërmori hapin e rrezikshëm dhe të dyshimtë nga ana etike: e infektoi djalin e vogël me një dozë të butë të lisë për të testuar “vaksinimin” e tij – të quajtur pas “vacca”, nga emrin latin për lopën. Për kënaqësinë e Xhener, sëmundja nuk u zhvillua, dhe vaksina rezultoi të ishte një sukses i jashtëzakonshëm.

Vaksina e Xhener u përhap ngado në mbarë botën, duke e zëvendësuar shpejt “variolacionin”, duke u vlerësuar nga e gjithë bota – sidomos pas viti 1803, kur një ekspeditë speciale shkoi enkas në Amerikë për të vaksinuar mijëra njerëz.

“Xhener ishte shumë i respektuar për zbulimin e tij”- shpjegon profesoreshë Meri Fizëll nga Universiteti Xhon Hopkins. “Ai kërkoi lirimin e disa të burgosurve anglezë të luftës gjatë Luftërave Napoleonike, dhe Napoleoni thuhet se u përgjigj:”Ne nuk mund t’i refuzojmë asgjë këtij njeriu!”.

Lexo edhe :   Diplomacia e vaksinave dhe rivaliteti i ri midis SHBA dhe Kinës
Lexo edhe :   Diplomacia e vaksinave dhe rivaliteti i ri midis SHBA dhe Kinës

Vaksinimi u konsiderua si një dhuratë e pabesueshme për njerëzimin. Puna për ta çliruar botën nga një prej sëmundjeve të saj më të këqija dhe më të përhapura, kërkoi disa shekuj. Por në vitin 1980, Organizata Botërore e Shëndetësisë, njoftoi më në fund çrrënjosjen e saj totale me fjalët “Lija ka vdekur!”.

Sot, vaksinimi është një praktikë e zakonshme në të gjithë botën. Por vitet e fundit, lëvizjet kundër vaksinave janë bërë gjithnjë e më të zëshme në kundërshtimin ndaj kësaj procedure mjekësore, duke ngritur platforma të mëdha në mediat sociale, dhe organizuar marshime dhe demonstrata.

Sipas këtyre qarqeve, gara për të gjetur një vaksinë kundër Covid-19, është një çështje veçanërisht e diskutueshme. Ndërsa ekspertët e cilësojnë vaksinën si zgjidhje për t’i dhënë fund pandemisë globale, kundërshtarët e vaksinës janë të shqetësuar mbi sigurinë dhe efektivitetin e një vaksine të tillë.

Qëndrimet e tyre, variojnë nga shqetësimi i butë deri tek armiqësia e plotë. Në Britani, deputeti Kris Elmor, ka shprehur shqetësimin në lidhje me përhapjen e teorive konspirative anti-vaksinë, të cilat ai i përshkruan si një “minë me sahat”.

Por sipas profesoreshë Fizëll, skepticizmi ndaj vaksinave nuk është një dukuri moderne.

“Ndërsa vaksinimi u bë një praktikë më e pranuar në shekullin XIX, shteti filloi ta bënte vaksinimin e detyrueshëm. Kjo krijoi lëvizje kundër vaksinimit, sidomos midis shtresës punëtore britanike, që nuk donte që shteti të kishte nën kontroll trupat e tyre.

Edhe sot është i njëjti model. Disa njerëz thonë se shteti nuk duhet të ketë të drejtë të injektojë diçka në trupat e tyre. Por ku janë kufijtë midis pushtetit dhe autoritetit shtetëror? Kjo është një çështje shumë e thellë politike”, thotë ajo.

Burimi i lajmit: https://www.historyextra.com/period/modern/vaccine-history-edward-jenner-coronavirus-covid-smallpox-immunisation-anti-vaccination-antivax/

Përshtatur nga TIRANA TODAY

- Reklama -

Më shumë nga kategoria




Të fundit

Pas Greqisë, një tjetër shtet shtrëngon masat për Shqipërinë

Pas Greqisë, edhe Mali i Zi ka kufizuar lëvizjet e qytetarëve shqiptarë. Për shkak të rëndimit të situatës si pasojë e koronavirusit, Mali i...

Horoskopi, 21 nëntor 2020

Dashi Mundohuni të shmangni stresin e udhëtimeve në distanca të gjata. Natyra gazmore e anëtarëve të familjes do të lehtësojë atmosferën në shtëpi. Ndërhyrja e...

Mediat serbe: Më 26 dhe 27 nëntor, Kosovës mund t’i liberalizohen vizat

“Delegacionet teknike kosovaro-franceze më 26 dhe 27 nëntor për liberalizimin e vizave”, është shkrimi i sapo publikuar nga mediat serbe. Një takim virtual i delegacioneve...

Publikimi i fotove brenda morgut, IML: Inskenim dashakeqës i mediave

Instituti i Mjekësisë Ligjore, ka reaguar në lidhje me fotot e publikuara nga brenda Morgut të Tiranës. IML shprehet e indinjuar me atë që ajo...

Si funksionon Liga e Kombeve dhe lidhja që ka me Botërorin 2022

Liga e Kombeve është kompeticioni më i ri i UEFA-s, e themeluar në shtator të vitit 2018. Në përfundim të edicionit të parë, fituese...