155-vjetori i publikimit të kapitullit të fundit të romanit “Të mjerët”, u përkujtua pak ditë më parë nga rrethet letrare në mbarën botën. Ndërsa punonte mbi këtë kryevepër, Hugo përdori një strategji të veçantë, për ta detyruar veten të shkruante.
Autori hiqte rrobat dhe mbyllej në një dhomë tërësisht bosh, me vetëm një stilolaps dhe letër në duar. Thuhet se ai i urdhëronte shërbëtorët e tij të mos ia jepnin rrobat, deri kur të kishte përparuar mjaftueshëm me shkrimin e romanit, që në fund shkoi në më shumë se 1.500 faqe.
Hugo qe edhe një aktivist i guximshëm i të drejtave të njeriut. Pasi u zgjodh në Asamblenë Kombëtare të Francës në vitin 1848, ai u shkëput nga konservatorët dhe bëri thirrje për të drejtën e votimit për të gjithë qytetarët, arsimim falas për të gjithë fëmijët, si dhe dhënien fund të varfërisë. Fushata e tij për të shfuqizuar dënimin me vdekje, ishte gjithashtu e njohur ndërkombëtarisht.
Një kritik i ashpër i nipit të Napoleonit, Hugo u largua nga Franca pas grushtit të shtetit të vitit 1851 që solli Lui Bonapartin në pushtet. Pas ndenji pak kohë në Belgjikë, ai u vendos në ishullin e vogël britanik të Guernsey, ku shkrimtari do të jetonte për 15 vitet e ardhshme.
Ajo u dëshmua të ishte një nga periudhat më të frytshme të jetës së tij, teksa Hugo shkroi dy vëllimet e tij më të njohur me poezi, dhe pjesën më të madhe të romanit “Të mjerët” – që e filloi në vitin 1845, por e përfundoi vetëm në vitin 1862.
Ai u bë një ikonë e tillë dhe kampion i të varfërve në Francë, sa që me rastin e 80-vjetorit të lindjes, në 27 qershor 1881, turma e njerëzve parakaloi për 6 orë më rradhë poshtë shtëpisë së tij, ku ai kishte dale në ballkon për t’i përshëndetur.
Venue d’Eylau, në të cilën Hugo jetonte u ndryshua të nesërmen në Avenue Victor-Hugo, dhe të gjitha letrat e ardhshme që i dërgoheshin autorit do të adresoheshin:”Zotit Victor, në Avenue e tij, Paris”. Hugo do të jetonte edhe 4 vjet, por mbeti deri në fund një aktivist, duke kërkuar një funeral modest (edhe pse në fakt u organizua një funeral i madh shtetëror me urdhër të Presidentit Jules Grévy).
Duke thënë testamentin e tij në pak radhazi tha: ‘‘Po ua fal 50.000 franga të varfërve. Dua të përcillem në një karrocë të thjeshtë funerali. Refuzoj fjalimet solemne të të gjitha kishave. Lutem për të gjithë shpirtrat. Unë besoj në Zot”.
Besimin e tij në nevojën e shndërrimit të ndjeshmërisë së njeriut ndaj tjetrit në një ndryshim të vërtetë, e shprehur shkurtimisht në fjalët e tij të fundit para vdekjes, të shkruara në formën e një epitafi, dy ditë para se të ndërronte jetë nga pneumonia: ‘Të duash do të thotë të veprosh!”.
Hugo pati si bashkëshorte Adele Foucher, me të cilën u martua në tetorin e vitit 1822, ndërsa jetuan se bashku për gati 46 vjet deri në vdekjen e saj. Por shkrimtari kishte gjithashtu dashnore të shumta, ndërsa sipas biografëve dashuria e jetës së tij ishte, Juliette Drouet, e cila i shkroi mbi 20.000 letra që përshkruanin pasionin por edhe xhelozinë e saj të sëmurë ndaj Hugo.
Përshtati për Tirana Today, Alket Goce
