E drejta e shtetësisë e pakushtëzuar për të gjithë të lindurit në Itali, e quajtur “ius soli”, ka hasur në kundërshtimin e fortë të Lega Nord, të cilët shkaktuan sherr, ofendime, të shtyra dhe konfuzion në senat për të ndaluar aprovimin e ligjit.
Ligji do t’i jepte të drejtën pothuajse një milion fëmijëve të huaj të lindur në Itali, përfshirë shumë fëmijë emigrantësh shqiptarë, të cilët frekuentojnë shkollat italiane, të kërkonin të drejtat e tyre të barabarta me shokët e klasës.
Pikërisht një fëmijë emigrantësh shqiptarë i lindur në Itali është marrë shembull nga aktivistët pro reformës, për të treguar pse është kaq i nevojshëm. Vito Zito, një pedagog në Universitetin e Barit, ka shpërndarë në Facebook listën e notave të djalit të miqve të tyre.
Notat e djalit janë të gjitha nënta dhe dhjeta: dhjetë në italisht, në shkenca, nëntë në matematikë. Mbi këto rezultate Zito mbështetet për t’i dhënë një mesazh legistëve dhe mbështetësve të “Lëvizjes 5 Yje” që heshti për reformën.
“Fëmija ka lindur në Itali dhe prindërit e tij kanë jetuar këtu më shumë nga sa kanë jetuar në Shqipëri. Atëherë nëse nuk e kuptoni vërtet rëndësinë e kësaj mundësie që po i humbisni këtij vendi, dorëzohuni, sepse e ardhmja do të jetë gjithsesi e këtyre fëmijëve”.
Aktualisht pa reformën, shtetësia në Itali u jepet vetëm fëmijëve të lindur nga prindër të panjohur ose pa shtetësi, të cilët nuk mund t’ia transmetojnë shtetësinë e tyre fëmijës.
Një interpretim indirekt i ius soli është edhe ai që i jep të drejtën një fëmijë në çastin që mbush 18 vjeç, të kërkojë shtetësinë nëse ka patur leje qëndrimi gjatë gjithë kësaj kohe. Por edhe kjo e drejtë humbet nëse shtetësia nuk kërkohet brenda një vit nga mbushja e moshës.
Rregullat e reja përcaktojnë se një fëmije i jepet shtetësia që në lindje, nëse të paktën një nga prindërit e tij zotëron leje qëndrimi afatgjatë në Bashkimin Europian. Gjithashtu, njëlloj si në Greqi, një fëmijë i lind e drejta në moshën 12-vjeçare të kërkojë shtetësinë, nëse ka jetuar dhe frekuentuar për të paktën 5 vjet arsimin shkollor në Itali.
Ndërkohë, përjashtohen nga kjo e drejtë të huajt që:
- Kanë leje qëndrimi me qëllim studimi apo formimi profesional
- Kanë leje qëndrimi për mbrojtje të përkohshme ose për qëllime humanitare
- Kanë kërkuar mbrojtje ndërkombëtare dhe janë në pritje të një vendimi
- Kanë leje qëndrimi afatshkurtër
- Gëzojnë një status juridik të veçantë të parashikuar nga konventat ndërkombëtare për marrëdhëniet diplomatike
Ndër shtetet që ofrojnë “ius soli” të pakushtëzuar janë edhe: SHBA, Kanadaja, Meksika, Argjentina dhe Brazili. Ndërsa ndër vendet që ofrojnë shtetësin me kushte të ngjashme me ato që propozon Italia janë edhe: Greqia, Gjermania, Franca, Spanja, Mbretëria e Bashkuar dhe Zelanda e Re./scan/
