Nga Garvan Walshe “Foreign Policy”/ “Shumë mirë, vetëm!”, janë fjalët nën karikaturën e famshme të qershorit 1940 nga Dejvid Lou, që përshkruan një ushtar britanik të vetmuar përballë një deti të egërsuar dhe avionë bombardues të armikut. Franca kishte kapitulluar, tanket gjermane kishin arritur deri në Kanalin e Anglisë, dhe Britania ishte e vetmja fuqi e madhe që po përballonte nazistët.
Në këtë pikë në luftën më të madhe midis lirisë dhe tiranisë, Toka e Lirë nuk ishte shfaqur akoma. “Amerika e Para” – slogani i izolacionistëve në Kongres në ditët e para të Luftës së Dytë Botërore – do t’i lidhte duart presidentit Frenklin D.Ruzvelt për 18 muajt që do të pasonin, pasi Europa ishte braktisur në fatin e vet.
Pas gati 80 vjetësh, presidenti i Shteteve të Bashkuara, është sërish një mbështetës i “Amerika e Para”, dhe pikëpamja e vetme konsekuente e të cilit, është se në parim ai i urren aleancat. Dhe ka kërcënuar të largohet nga NATO, nëse Europa nuk dyfishon objektivin e saj të shpenzimeve të mbrojtjes, deri në 4 për qind.
Donald Trump, është shndërruar në atë që ishte një rrezik i vjetër për Europën – mos angazhimin e SHBA-së, teksa kjo e fundit përqendrohet në rivalitetin me Kinën – në një goditje strategjike akute. Dy ditë para se të takonte presidentin rus Vladimir Putin në Helsinki më 16 korrik, Trump e quajti Bashkimin Europian një “armik”, në një intervistë me “CBS Evening Neës”.
Një Europë e papërgatitur, përballet me dy kërcënime të rëndësishme:nga Rusia në lindje, dhe nga lufta civile dhe dështimi i shteteve në jug. Këto kërcënime janë serioze, por brenda kapacitetit të saj për t’i menaxhuar – sigurisht nëse përpiqet. Tek e fundit, PBB-ja e Rusisë ka një madhësi të babartë me madhësinë e PBB-së së Spanjës dhe Portugalisë, të marra së bashku.
Trump nuk do të jetë në gjendje të bindë Senatin e Shteteve të Bashkuara për tërheqjen e vendit nga NATO, por ai mund të reagojë më ngadalë ndaj luftës hibride ruse në Estoni, ashtu siç ka bërë me ndërhyrjen kibernetike ruse, gjatë zgjedhjeve presidenciale të SHBA-së.
Në teori, Europa s’ka nevojë të shpenzojë 4 për qind të PBB-së së saj në mbrojtje – buxheti i BE-së për mbrojtjen, mbi 220 miliardë dollarë (rreth 170 miliardë dollarë pa Britaninë) është më se i mjaftueshëm, nëse paratë shpenzohen në mënyrë efikase. Po sikur BE-ja t’i përgjigjet bllofit të Trump?
Bashkimit Europian, i duhet ende kohë për të marrë veten plotësisht nga kriza financiare e viteve 2007-2008, sepse shumë konservatorë, veçanërisht në Gjermani, kundërshtojnë stimulin fiskal kejnesian të nevojshëm për të kapërcyer dëmet. Por shpenzimet e mbrojtjes shihen ndryshe, dhe gjermanët në veçanti janë shumë më tepër në favor të mbrojtjes evropiane, se sa një ushtrie specifike gjermane.
A mund të rritë BE shpenzimet e mbrojtjes së saj kolektive në 4 përqind të PBB-së, deri në vitin 2024? Përgjigjja është po, dhe kostoja do të ishte minimale. Duke përdorur shifrat e shpenzimeve të mbrojtjes nga Instituti Ndërkombëtar i Studimit të Paqes në Stokholm, unë modelova efektin e rritjes së buxhetit të mbrojtjes të çdo vendi anëtar të BE çdo vit, në mënyrë që ata të mbërrijnë
në 4 përqind të PBB-së deri në vitin 2024, të paguara nga huamarrjet e qeverive.
Berlini duhet të shpenzojë më shumë për mbrojtjen, por kërkesat publike të presidentit amerikan po e bëjnë politikisht të pamundur. Gjermania është gati të bëhet linja e parë e mbrojtjes e Europës, por përballja me një Rusi revanshiste do të kërkojë më shumë shpenzime, dhe një koordinim më të mirë midis aleatëve të NATO-s.
Për disa vende, të tilla si Franca, e cila tashmë shpenzon gati 2.3 për qind të PBB-së së saj në mbrojtje, shkalla e rritjes do të ishte modeste. Për të tjerët, si Spanja dhe Italia (përkatësisht 1.2 dhe 1.5 për qind), do të ishte e madhe. Por edhe pse buxhetet janë kombëtare, sepse taksat rriten brenda vendit dhe detyrimet për të shlyer borxhin mbahen nga shtetet anëtare individuale, pjesa më e madhe e parave duhet të shpenzohen në nivelin e BE-së, ku mund të operojnë ekonomitë e shkallës.
Fatmirësisht, dy vitet e fundit Bashkimi Europian ka nisur të zhvillojë mekanizmat, që mund të zgjerohen për të përballuar të gjitha këto fonde shtesë. Një fond mbrojtës i BE, po krijohet për të inkurajuar një zhvillim të mbrojtjes pan-europiane. Ai supozohet të japë më shumë se 580 miliardë dollarë, gjatë 5 viteve të ardhshme.
As kjo rritje nuk do të kërkojë një rekrutim ushtarak masiv – shtetet anëtare të BE-së tashmë kanë rreth 1.4 milionë njerëz nën armë. Edhe pse nuk ka pasur progres të mjaftueshëm në koordinimin strategjik të BE-së, kjo nuk është menjëherë e nevojshme.
Nisma Ndërhyrëse Europiane nga presidenti francez Emanuel Makron dhe forca e xhandarmërisë së BE- së, mund të ndërmarrin misionet e ndërhyrjes dhe stabilizimit në jug të Evropës. Trump ua ka bërë të qartë evropianëve, se ai do të na ndihmojë vetëm nëse nuk kemi nevojë për të. Për një herë të vetme, ai ka të drejtë. Europa është një kontinent i pasur:Ka ardhur koha që ne të jemi në gjendje të mbrojmë veten. PËRSHTATI TIRANA TODAY
Shënim: Garvan Walshe, është ish-këshilltar kombëtar dhe ndërkombëtar i politikës së sigurisë në Partinë Konservatore britanike, dhe Drejtori i Përgjithshëm i Brexit Analytics.
