Dritëro Agolli nuk e pa të shkuarën e vet si një mallkim. E pohonte gjithnjë, se kishte qenë komunist. Se ishte angazhuar që i ri me luftën partizane, se kishte bërë karrierë në atë sistem, si gazetar dhe shkrimtar. Por nuk ishte burokrati tipik i diktaturës. Liberal në jetën e përditshme, ai çeli një rrugë të re, edhe brenda ingranazheve të ngurta të letërsisë së realizimit socialist.
Heronjtë e tij të zakonshëm, tragjikë apo groteskë, e kërkuan socializmin “me fytyrë njerëzore”. Atë socializëm që Agolli bashkatdhetarët e tij nuk e panë dot kurrë në realitet.
Kritikat
Sot Agolli kritikohet për pasivitet, nga të afërmit e disa intelektualëve të burgosur në diktaturë. Ndërkohë, falënderohet nga shumë të tjerë, që i shpëtoi nga pesha e rëndë e “njollës në biografi”. Disa ia njohin meritat për universin e veçantë letrar që krijoi. Të tjerë krijojnë një dualizëm, dhe bëjnë analiza krahasimore me Ismail Kadarenë. Sigurisht, mes të dyve mund të ketë pasur xhelozi, mëri dhe qejfmbetje. Por publikisht, ata kanë ditur të ruajnë respektin dhe vlerësimin maksimal ndaj njëri-tjetrit. Që të dy, Kadare më tepër, ditën të thyejnë ligjësitë e rrepta të kohës, por nuk kanë pretenduar tani në demokraci, të kenë qënë disidentë të mirrfilltë në komunizëm. Gjatë gjithë viteve të tranzicionit traumatik shqiptar, Agolli ka dhënë modestisht mendimet e tij të mprehta dhe të urta, mbi zhvillimet politike dhe shoqërore. Një poezi e tij, me vetëm 4 vargje, përshkruan në mënyrë brilante situatën shpesh kaotike në Shqipëri:Në vendin tim, e në vendin tënd, një kokë e çmendur, të gjithë i çmend!
