Për vite me radhë ajo kishte qenë një nga ndërtesat më madhështore dhe më të mbrojtura të Sri Lankës, duke shërbyer si rezidenca zyrtare dhe zyra shtetërore e Presidentit. Por gjithçka ndryshoi më 9 korrik, kur protestuesit hynë brenda dhe morën kontrollin, duke kërkuar dorëheqjen e presidentit Gotabaya Rajapaksa përpara se ta kthenin pallatin përmbys.
“Ajo ishte shtëpia e njeriut më të fuqishëm në vend”, tha autori dhe analisti nga Sri Lanka, Asanga Abeyagoonasekera. “Ai nuk ishte hapur kurrë për publikun”.
Tani është kthyer në një atraksion risi, të gjitha gjurmët e ekskluzivitetit dhe prestigjit të tij janë zhdukur. Çdo ditë gjatë pesë ditëve të fundit, mijëra janë rreshtuar për orë të tëra vetëm për të parë stilin e jetesës luksoze të Rajapaksës. Lëndinat e rregulluara mjeshtërisht janë kthyer në vende pikniku dhe protestuesit notojnë dhe festojnë në pishinën e tij private.
Rajapaksa u largua nga vendi i goditur nga kriza të mërkurën, duke hipur në një aeroplan ushtarak për në Maldive dhe duke emëruar kryeministrin Ranil Wickremesinghe si president në detyrë.
Që atëherë ai është zhvendosur në Singapor, duke mbërritur në një “vizitë private” të konfirmuar nga autoritetet. Të premten, kryetari i parlamentit të Sri Lankës pranoi dorëheqjen e Rajapaksa, duke i dhënë fund gati tre viteve të tij në detyrë.
“Dorëheqja ishte me të vërtetë opsioni i vetëm që ai kishte”, tha Abeyagoonasekera. “Njerëzit janë të lodhur, të uritur dhe të zemëruar…Dhe ata po kërkojnë ndryshim dhe llogari sepse janë të sëmurë duke parë të njëjtat fytyra në krye”.
“Nuk kemi mundësi të zgjedhim”
Rajapaksa mund të jetë zhdukur, por Sri Lanka ende po lufton me një krizë financiare shkatërruese dhe ekspertët thanë se gjërat ka të ngjarë të përkeqësohen përpara se të përmirësohen.
Protestat për ndërprerjet e përditshme të energjisë elektrike, rritjen e çmimeve të karburantit dhe mungesat e rënda të gjërave bazë, si ushqimi dhe ilaçet, filluan në mars dhe treguan disa shenja të pakësimit.
Pavarësisht nga një sërë masash të zbatuara nga qeveria për kontrollin e krizës, situata mbetet e dëshpëruar për miliona në të gjithë vendin.
“Ne kemi ende mungesë ushqimi, ilaçesh dhe karburanti”, tha analistja politike me bazë në Kolombo, Amita Arudpragasam. “Politikat kanë qenë gjithashtu joefikase dhe konfuze”.
Analistët thanë se kriza filloi rreth vitit 2019. Por për shumë Sri Lankas, shenjat paralajmëruese ishin të dukshme edhe në vitin 2010, kur vëllai i Gotabaya Rajapaksa, Mahinda u rizgjodh President për një mandat të dytë.
“Ishte një bombë me sahat”, tha Arudpragasam për epokën e Rajapksa. “Qeveria po i jepte shkurtime të mëdha elitës së pasur si dhe korporatave kur ato duhej të kishin rritur taksat. Paratë që mund të ishin riinvestuar në popullatë u përdorën për të shlyer detyrimet e borxhit — dhe asnjë nga këto nuk ndihmoi në adresimin e shumë dobësive në ekonominë tonë”.
Gotabaya Rajapaksa mori pushtetin në fund të vitit 2019, pasi më parë kishte mbajtur vetëm postin e pazgjedhur të sekretarit të mbrojtjes në administratën e vëllait të tij.
Kritikët pretendojnë se ai keqmenaxhoi ekonominë, duke investuar shuma të mëdha në ushtri, ndërkohë që zbatonte shkurtime gjithëpërfshirëse të taksave, pavarësisht paralajmërimeve ndërkombëtare, duke shkaktuar rënien e të ardhurave të qeverisë.
“Rajapaksa nuk ia vuri veshin këshillave të askujt dhe u mbështet nga njerëz që nuk e kuptonin se si duhej të funksiononte një ekonomi si e jona”, tha Arudpragasam. “(Qeveria) refuzoi të pranonte se ekonomia ishte në krizë derisa ishte tepër vonë.”
“Tani është e nevojshme ndihma urgjente humanitare”, tha ajo. “Ne jemi në një situatë krize ku nuk mund të përballojmë të zgjedhim.” Në vitin 2020, Banka Botërore e riklasifikoi Sri Lankën si një vend me të ardhura mesatare më të ulëta mes kolapsit të monedhës dhe rritjes së normave të inflacionit.
Në fillim të këtij muaji, kryeministri Wickremesinghe e shpalli vendin “të falimentuar”. “Ekonomia jonë është përballur me një kolaps të plotë”, tha ai.
Burimi i lajmit: CNN. Përshtatur nga Tirana Today
